Nhằm hướng dẫn quy định tại khoản 4 Điều 65 Luật Đấu giá tài sản, ngày 15/5/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 61/2017/NĐ-CP quy định chi tiết việc thẩm định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu và việc thành lập Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu đối với khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá trị lớn (sau đây gọi là Nghị định 61/2017/NĐ-CP). Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2017 cùng thời điểm Luật đấu giá tài sản có hiệu lực. Bài viết này xin giới thiệu nội dung chủ yếu của cơ chế bán đấu giá khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của VAMC theo quy định của Nghị định số 61/2017/NĐ-CP.
Cơ chế bán đấu giá khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của VAMC theo Nghị định 61/2017/NĐ-CP
Nhằm hướng dẫn quy định tại khoản 4 Điều 65 Luật Đấu giá tài sản, ngày 15/5/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 61/2017/NĐ-CP quy định chi tiết việc thẩm định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu và việc thành lập Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu đối với khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá trị lớn (sau đây gọi là Nghị định 61/2017/NĐ-CP). Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2017 cùng thời điểm Luật đấu giá tài sản có hiệu lực. Bài viết này xin giới thiệu nội dung chủ yếu của cơ chế bán đấu giá khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của VAMC theo quy định của Nghị định số 61/2017/NĐ-CP.
1. Về những trường hợp phải thẩm định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu khi bán đấu giá (Điều 4):
Theo quy định tại Nghị định 61/2017/NĐ-CP, các trường hợp phải thực hiện thẩm định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu khi bán đấu giá bao gồm:
Thứ nhất, đối với khoản nợ xấu được VAMC mua bằng trái phiếu đặc biệt: Do đặc điểm của khoản nợ xấu này khi đến hạn thanh toán trái phiếu đặc biệt, VAMC sẽ chuyển giao lại cho TCTD bán nợ số tiền thu hồi nợ, khoản nợ chưa thu hồi (trường hợp khoản nợ chưa thu hồi được đầy đủ) và nhận lại trái phiếu đặc biệt từ TCTD. Nói cách khác, khoản nợ xấu chỉ chuyển giao tạm thời quyền sở hữu cho VAMC để xử lý và việc xử lý khoản nợ xấu này đã luôn có sự tham gia, kiểm soát của TCTD bán nợ và trên cơ sở thỏa thuận giữa VAMC và TCTD bán nợ, chỉ trong trường hợp các bên không thỏa thuận được giá khởi điểm thì mới cần thiết thuê doanh nghiệp thẩm định giá để xác định giá khởi điểm. Trên cơ sở đó, Nghị định số 61/2017/NĐ-CP quy định: Khoản nợ xấu được VAMC mua bằng trái phiếu đặc biệt phải thẩm định giá khởi điểm trong trường hợp Công ty quản lý tài sản không thỏa thuận được với tổ chức tín dụng bán nợ về giá khởi điểm khi thực hiện bán đấu giá.
Thứ hai, đối với khoản nợ xấu được VAMC mua theo giá trị thị trường: Do đặc điểm của khoản nợ xấu này là khoản nợ xấu được chuyển giao hoàn toàn cho VAMC và việc xử lý khoản nợ xấu sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động sử dụng vốn của VAMC (sử dụng vốn Nhà nước) cần phải có các quy định ràng buộc. Do đó, Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định: Khoản nợ xấu được VAMC mua theo giá trị thị trường phải thực hiện thẩm định giá khởi điểm khi thực hiện bán đấu giá.
Thứ ba, đối với tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu (bao gồm cả trường hợp mua bằng trái phiếu đặc biệt và mua theo giá trị thị trường): Do việc xử lý tài sản bảo đảm ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi của bên bảo đảm, do đó việc xác định giá khởi điểm của tài sản bảo đảm trước hết cần tôn trọng thỏa thuận giữa bên bảo đảm với bên nhận bảo đảm (VAMC). Chỉ trong trường hợp các bên không thỏa thuận được giá khởi điểm, để đảm bảo quyền lợi của bên bảo đảm thì cần thuê doanh nghiệp thẩm định giá để xác định giá khởi điểm. Do đó, Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định: Tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu phải thẩm định giá khởi điểm trong trường hợp VAMC không thỏa thuận được với bên bảo đảm về giá khởi điểm khi thực hiện bán đấu giá.
2. Về lựa chọn doanh nghiệp thẩm định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu (Điều 5):
2.1. Về quy trình lựa chọn doanh nghiệp thẩm định giá:
Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định đối với khoản nợ xấu được mua bằng trái phiếu đặc biệt/tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu thì trong thời hạn 07 ngày làm việc, VAMC thỏa thuận với TCTD bán nợ/bên bảo đảm về việc lựa chọn doanh nghiệp thẩm định giá. Quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi của TCTD bán nợ/bên bảo đảm trong việc lựa chọn doanh nghiệp thẩm định giá. Trường hợp các bên không thỏa thuận được, VAMC được quyết định lựa chọn thuê doanh nghiệp thẩm định giá trên cơ sở đăng ký tham gia của các doanh nghiệp sau khi công khai việc thuê trên Cổng thông tin điện tử của NHNN và của VAMC trong thời hạn ít nhất 07 ngày làm việc.
Đối với khoản nợ xấu mua theo giá trị thị trường, VAMC được quyết định lựa chọn thuê doanh nghiệp thẩm định giá trên cơ sở đăng ký tham gia của các doanh nghiệp sau khi công khai việc thuê trên Cổng thông tin điện tử của NHNN và của VAMC trong thời hạn ít nhất 07 ngày làm việc.
2.2. Về nguyên tắc lựa chọn doanh nghiệp thẩm định giá:
Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định việc lựa chọn doanh nghiệp thẩm định giá phải đảm các nguyên tắc sau đây:
(i) Doanh nghiệp thẩm định giá được lựa chọn phải thuộc Danh sách công khai doanh nghiệp thẩm định giá đủ điều kiện hoạt động thẩm định giá của Bộ Tài chính;
(ii) Doanh nghiệp thẩm định giá được lựa chọn không thuộc trường hợp không được thẩm định giá theo quy định của Luật giá và các văn bản hướng dẫn thi hành.
3. Về quyền và nghĩa vụ của VAMC trong trường hợp phải thẩm định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu (Điều 6):
Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định cụ thể các quyền và nghĩa vụ của VAMC bao gồm: (i) Lựa chọn tổ chức thẩm định giá (ii) Ký kết hợp đồng thẩm định giá với doanh nghiệp thẩm định giá (iii) Cung cấp hồ sơ, tài liệu, số liệu có liên quan đến khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu phải thẩm định giá cho doanh nghiệp thẩm định giá (iv) Được ủy quyền cho TCTD bán nợ thực hiện các hoạt động nói trên trong trường hợp khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được mua bằng trái phiếu đặc biệt.
4. Về sử dụng kết quả thẩm định giá để xác định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu (Điều 7):
Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định trường hợp phải thẩm định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu, VAMC quyết định giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu khi bán đấu giá lần đầu theo nguyên tắc giá khởi điểm không thấp hơn giá khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu theo kết quả thẩm định giá.
Đồng thời, để giải quyết các trường hợp vướng mắc trong thực tiễn khi cuộc đấu giá không thành, tránh trường hợp phải thẩm định lại giá khởi điểm nhiều lần, giảm chi phí và thời gian trong việc bán đấu giá, Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định trường hợp bán đấu giá khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu không thành:
Thứ nhất, Đối với khoản nợ xấu mua bằng trái phiếu đặc biệt/tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu: Trong trường hợp tiếp tục bán đấu giá, VAMC thỏa thuận lại với TCTD bán nợ/bên bảo đảm về giá khởi điểm của khoản nợ xấu/tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu. Quy định này nhằm tôn trọng sự thỏa thuận của các bên và bảo đảm quyền lợi của TCTD bán nợ/bên bảo đảm. Trường hợp các bên không thỏa thuận được về giá khởi điểm để tiếp tục bán đấu giá, VAMC được quyết định giảm giá khởi điểm, nhưng mỗi lần giảm giá không quá 10% giá khởi điểm của lần đấu giá không thành liền trước đó.
Thứ hai, Đối với khoản nợ xấu mua theo giá trị thị trường, VAMC được quyết định giảm giá khởi điểm, nhưng mỗi lần giảm giá không quá 10% giá khởi điểm của lần đấu giá không thành liền trước đó.
5. Về khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá trị lớn (Điều 8):
Căn cứ vào số liệu thống kê về số lượng và giá trị các khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của VAMC, để bảo đảm tính khả thi của quy định phải thành lập Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu đối với khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá trị lớn, Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định: Khoản nợ xấu hoặc tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá trị lớn là khoản nợ xấu hoặc tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá khởi điểm khi bán đấu giá từ 100 tỷ đồng trở lên.
Việc căn cứ trên cơ sở giá khởi điểm của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu để xác định khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá trị lớn bảo đảm cập nhật chính xác hơn về giá trị hiện tại của khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu.
6. Về thành lập Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu (Điều 9):
Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định khi VAMC tự bán đấu giá khoản nợ xấu hoặc tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu có giá trị lớn, VAMC phải thành lập Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu (Hội đồng). Thành phần Hội đồng bao gồm: Chủ tịch Hội đồng là Chủ tịch HĐTV của VAMC hoặc người được Chủ tịch HĐTV của VAMC ủy quyền, 01 đại diện TCTD bán nợ trường hợp bán đấu giá khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu được mua bằng trái phiếu đặc biệt, 01 đấu giá viên, đại diện các đơn vị có liên quan thuộc VAMC và các thành viên khác (nếu có).
7. Về nguyên tắc hoạt động của Hội đồng , quyền và nghĩa vụ của Hội đồng và nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch Hội đồng, thành viên Hội đồng:
Về cơ bản, các quy định về Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu quy định tại Nghị định 61/2017/NĐ-CP tương tự như các quy định về Hội đồng đấu giá tài sản tại Mục 2 Chương IV Luật Đấu giá tài sản.
Ngoài ra, Nghị định 61/2017/NĐ-CP quy định một số nội dung mang tính đặc thù của Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu phù hợp với đặc điểm hoạt động đấu giá tài sản của VAMC như:
(i) VAMC được thành lập Hội đồng đấu giá nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu để đấu giá đối với một khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu hoặc nhiều khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu, để phù hợp với việc đấu giá số lượng lớn các khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ của VAMC.
(ii) Thành viên của Hội đồng là đấu giá viên chịu trách nhiệm trực tiếp điều hành cuộc đấu giá.
Trên đây là một số nội dung mới liên quan đến bán đấu giá khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu của VAMC theo quy định của Nghị định số 61/2017/NĐ-CP./.
Phạm Tiến Sỹ - PC