Ngày 25/10/2018, Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) công bố thống kê về hoạt động ngân hàng quý II/2018 với kết quả khác biệt giữa các quốc gia và khu vực kinh tế.
Cụ thể: Tín dụng ngân hàng xuyên biên giới giảm 130 tỷ USD xuống 29 nghìn tỷ USD, nhưng tăng 2% so với cùng kỳ năm trước - không thay đổi trong ba quý gần đây. Trong đó, tín dụng ngân hàng dành cho các định chế tài chính phi ngân hàng ghi nhận kết quả tăng cao nhất, như các quỹ đầu tư và các tổ chức đặc biệt, tăng tổng cộng 7% so với cùng kỳ năm trước.
Dữ liệu thống kê cho thấy, tín dụng quốc tế ghi nhận kết quả khác biệt giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, tín dụng vào Mỹ giảm từ mức tăng trưởng 6% trong quý I/2018 xuống khoảng 0% trong quý II/2018. Tín dụng tại Nhật Bản và các trung tâm hải ngoại ghi nhận kết quả tăng khá cao, với mức tăng lần lượt 9% và 8%. Trái lại, tăng trưởng tín dụng dành cho các khách hàng tại khu vực euro giảm xuống -1%. Sau khi tăng 7% trong quý I/2018, dòng tín dụng vào các nước đang phát triển và mới nổi (EMDEs) trong quý II/2018 giảm xuống mức tăng trưởng 5%, thấp hơn kết quả tăng kỷ lục 9% vào cuối năm 2017.
Giữa các khu vực kinh tế cũng ghi nhận xu hướng khác biệt đáng kể về nhu cầu tín dụng. So với cùng kỳ năm trước, các ngân hàng hạn chế vay vốn xuống mức tăng khoảng 0,5%, tín dụng dành cho khách hàng thuộc các định chế tài chính phi ngân hàng tăng gần 3%. Tín dụng dành cho các định chế tài chính phi ngân hàng (như các quỹ đầu tư và các tổ chức đặc biệt) tiếp tục mở rộng nhanh chóng với mức tăng 7% - mức tăng trưởng trung bình kể từ giữa năm 2016.
Trong quý II/2018, dòng tín dụng vào các EMDEs giảm 20 tỷ USD, ghi nhận kết quả suy giảm đầu tiên kể từ cuối năm 2016, giảm xuống mức tăng trưởng dưới 5% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn kết quả tăng 7% vào cuối quý trước (so với cùng kỳ năm trước). Nguyên nhân chủ yếu là do tín dụng giảm thấp tại một số nước. Trong đó, tín dụng vào Brazil giảm 20 tỷ USD, xóa tan thành quả tăng trưởng tín dụng trong quý trước. Tiếp đến là tín dụng vào Ấn Độ (giảm 13 tỷ USD), Mêhicô (giảm 8 tỷ USD), Ba Lan (giảm 7 tỷ USD), Thổ Nhĩ Kỳ (giảm 1 tỷ USD). Trái lại, tín dụng tăng tại Đài Bắc (11 tỷ USD), Cộng hòa Séc (7 tỷ USD), Argentina (1 tỷ USD).
Đến cuối quý II/2018, tổng dư nợ tại các EMDEs tăng lên 4,9 nghìn tỷ USD, mức rủi ro khá cao. Trong đó, các chi nhánh ngân hàng nước ngoài đang hoạt động tại các EMDEs vay nhiều nhất với tổng dư nợ 2,8 nghìn tỷ USD, còn lại là những khách hàng khác với tổng dư nợ 2,1 nghìn tỷ USD. Đáng chú ý, các ngân hàng nước ngoài vay vốn thông qua ba khoản tín dụng bổ sung: Các hợp đồng phái sinh (dư nợ 122 tỷ USD vào cuối quý II/2018), vay vốn dự phòng rủi ro bán tài sản tại các EMDEs và bảo lãnh khác tăng lên 634 tỷ USD, dư nợ đối với nhóm khách hàng cư trú là 582 tỷ USD. Trong dòng tín dụng vào các EMDEs vào thời điểm cuối tháng 6/2018, các ngân hàng Vương quốc Anh cho vay nhiều nhất với tổng dư nợ 730 tỷ USD, tiếp đến là các ngân hàng Mỹ (718 tỷ USD), Tây Ban Nha (605 tỷ USD), CH Pháp (494 tỷ USD).
Liên quan đến hoạt động cho vay, BIS cũng công bố các chỉ số thanh khoản theo các loại tiền tệ chủ chốt. Cụ thể là, tín dụng USD dành cho khách hàng ngoài khu vực ngân hàng bên ngoài nước Mỹ tăng nhanh, đạt 11,5 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 6/2018, tăng 6% so với cùng kỳ năm trước. Yếu tố cơ bản hỗ trợ tín dụng USD tăng cao chủ yếu bắt nguồn từ hoạt động cho vay phát hành chứng khoán với mức tăng 8,5% (so với cùng kỳ năm trước) lên 6 nghìn tỷ USD. Trong khi đó, tín dụng ngân hàng tăng 2,5% lên 5,5 nghìn tỷ USD. Đáng chú ý, USD tiếp tục chiếm tỷ trọng áp đảo trong hoạt động cho vay phát hành chứng khoán, với mức tăng trưởng 48% vào cuối năm 2015 lên 52% vào cuối tháng 6/2018.
Thống kê nêu rõ, kết quả ước lượng tín dụng USD này không bao gồm vay vốn thông qua nghiệp vụ hoán đổi ngoại hối hoặc giao dịch kỳ hạn về ngoại hối - nghiệp vụ tạo ra các nghĩa vụ tương tự nợ vay. Phương thức vay vốn này cũng có quy mô tương tự, hoặc tăng cao hơn so với tín dụng ngân hàng và cho vay phát hành chứng khoán.
Cùng với tín dụng USD, tín dụng Euro dành cho khách hàng ngoài khu vực ngân hàng bên ngoài khu vực euro cũng tăng nhanh, đạt 3,1 nghìn tỷ Euro (3,7 tỷ USD), tăng 7% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, tín dụng ngân hàng tăng 8%, cho vay chứng khoán tăng 6%.
So với cùng kỳ năm trước, tín dụng USD dành cho khách hàng phi ngân hàng tại các EMDE tăng 7% lên 3,7 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 6/2018, chủ yếu là cho vay thông qua phát hành chứng khoán (tăng 14% so với cùng kỳ năm trước). Vào cuối tháng 6/2018, dư nợ cho vay phát hành chứng khoán USD tại các EMDEs tăng 44%, cao hơn kết quả tăng 35% vào cuối năm 2015.
Đến cuối tháng 6/2018, dư nợ Euro vào các EMDEs đạt 661 tỷ Euro (711 tỷ USD), tăng tới 11% so với cùng kỳ năm trước. Từ cuối năm 2014 đến nay, tín dụng dưới dạng Euro tăng cao hơn so với tín dụng USD, nhất là tín dụng vào các nước mới nổi châu Á. Tuy nhiên, trên 50% dự nợ tập trung tại các nước mới nổi châu Âu.
Hoàng Thế Thỏa
Nguồn: BIS tháng 10/2018