Kinh tế Việt Nam 2015: Có thêm động lực mới

Kinh tế Việt Nam 2015: Có thêm động lực mới

Khái quát nhất về kinh tế Việt Nam năm 2014, ông sẽ nói gì?

Theo tôi, những kết quả nổi bật có thể kể đến là lạm phát thấp hơn nhiều so với chỉ tiêu của Quốc hội cho phép; Tăng trưởng cao hơn mục tiêu và đây là năm đầu tiên tính từ năm 2011 đến nay chỉ tiêu tăng trưởng đạt vượt kế hoạch; Thị trường tài chính tiền tệ có ổn định hơn, tỷ giá ổn định, dự trữ ngoại hối thặng dư đạt mức kỷ lục; Tỷ lệ tiết kiệm đầu tư cao hơn các nước đồng hạng và tài khoản vãng lai thì 4 năm liên tiếp có thặng dư; Xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam cao hơn với Moody’s và Fitch Ratings đều nâng xếp hạng tín nhiệm Việt Nam kèm theo đánh giá triển vọng và ổn định, triển vọng tích cực; Quá trình tái cơ cấu nền kinh tế đã đạt được những tiến bộ đáng kể; Nỗ lực đàm phán và kết thúc đàm phán một số hiệp định thương mại tự do thế hệ mới với nhiều đối tác quan trọng như EU, Hàn Quốc, Liên minh Hải quan Nga - Belarus - Kazakhstan…

 

Ông có nói đến uy tín Việt Nam trên thị trường quốc tế. Phải chăng đó là lợi thế để phát hành chứng chỉ nợ?

Chúng ta đã phát hành thành công 1 tỷ USD trái phiếu quốc tế với mức lãi suất thấp hơn dự kiến. Điều này chứng tỏ mức tín nhiệm quốc tế của Việt Nam trên thị trường vốn được cải thiện. Tôi cũng muốn nói thêm là đợt phát hành trái phiếu quốc tế lần này không phải là để đảo nợ thông thường mà chúng ta chủ động cơ cấu lại nợ nước ngoài cả về kỳ hạn và lãi suất.

 

Quay lại với vấn đề nền tảng, có ý kiến cho rằng tái cơ cấu kinh tế chậm quá. Ông nghĩ sao?

Chúng tôi đã nghiên cứu và xây dựng báo cáo về tái cơ cấu tổng thể nền kinh tế, cũng như tái cơ cấu từng lĩnh vực trọng tâm gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng giai đoạn 2011- 2014 để đánh giá kỹ những kết quả; tồn tại, hạn chế và nguyên nhân; đồng thời làm rõ hơn nội hàm của mô hình tăng trưởng và định hướng, giải pháp đẩy mạnh tái cơ cấu nền kinh tế trong thời gian tới.

Chúng tôi thấy rằng, cơ cấu lại nền kinh tế, nhất là ba lĩnh vực trọng tâm đạt được một số kết quả bước đầu, có tác động tích cực đối với ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng. Môi trường đầu tư và kinh doanh được cải thiện, tạo sự thuận lợi hơn trong tiếp cận các nguồn lực cho nhà đầu tư. Cơ cấu lại ngành nông nghiệp đã có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Có sự điều chỉnh về cơ cấu đầu tư và tăng khả năng huy động các nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp, có tác động đối với phát triển của ngành nông nghiệp về sản lượng, xuất khẩu, khả năng hội nhập kinh tế quốc tế, chuyển dịch sang sản xuất sạch và xanh; hỗ trợ cho quá trình xây dựng nông thôn mới, tăng thu nhập của nông dân.

Đạt được kết quả trên, trước hết là do nhận thức về đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế, nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát triển nhanh và bền vững được đề ra thành chủ trương rõ ràng và được quan tâm chỉ đạo từ Đại hội XI của Đảng; đồng thời cơ cấu lại nền kinh tế là nhu cầu cấp thiết để tồn tại và phát triển, là giải pháp quan trọng, cơ bản và lâu dài, thúc đẩy các cấp, các ngành, các thành phần kinh tế. Trong quá trình triển khai, Trung ương đã điều chỉnh kịp thời phương thức chỉ đạo, điều hành nền kinh tế, điều chỉnh mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phát triển trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước có nhiều khó khăn.

 

Về cổ phần hóa DNNN cũng là một mục tiêu quan trọng trong giai đoạn hiện nay, khi kiểm điểm đánh giá hai năm rưỡi thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, Ban Kinh tế Trung ương cũng đã đưa ra đề xuất giải pháp cho vấn đề thoái vốn. Thực tế thế nào?

Năm 2014, công tác cổ phần hóa và thoái vốn DNNN đã được đẩy mạnh, nhất là sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết số 15/NQ-CP về một số giải pháp đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước tại DN theo nguyên tắc thị trường, hiệu quả và minh bạch. Đây là một điểm then chốt được tháo gỡ giúp cho quá trình cổ phần hóa và thoái vốn được nhanh chóng. Nghị quyết 15 bắt nguồn từ đề xuất giữa kỳ, khi kiểm điểm đánh giá hai năm rưỡi thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI về kinh tế - xã hội, trong đó có đề nghị của Ban Kinh tế Trung ương.

Thời gian trước đó, chúng ta có quy định thoái vốn theo nguyên tắc thị trường nhưng phải bảo toàn vốn cho Nhà nước. Quy định thế thì các nhà quản lý rất yên tâm, nhưng thực tế triển khai rất là khó. Chính từ tháo gỡ của Nghị quyết 15, tốc độ cổ phần hóa, thoái vốn nhanh hơn. Theo số liệu mà Chính phủ trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 8 vừa qua, thoái vốn trong khoảng 3 quý đầu năm 2014 đã gấp 3,5 so với năm trước. Việc cổ phần hóa hiện nay cũng đang tiến triển không chỉ với DN nhỏ mà với cả những DN lớn như Tập đoàn Dệt May, Tổng công ty Hàng không Việt Nam...

 

Trên cơ sở các vấn đề nền tảng hiện nay, ông có dự cảm gì về năm 2015?

Năm 2015, xu hướng phục hồi kinh tế thế giới tiếp tục sẽ diễn ra. Ở trong nước thì nền tảng kinh tế vĩ mô được củng cố, nhiều bộ luật hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường có hiệu lực sẽ tạo điều kiện để kinh tế Việt Nam tiếp tục chuyển biến tích cực hơn. Đồng thời, 2015 là năm cuối của kế hoạch 5 năm 2011 - 2015, thường các ngành các cấp sẽ chạy nước rút để hoàn thành kế hoạch và chuẩn bị cho kế hoạch tiếp theo. Mà người Việt mình khi chạy nước rút cũng đáng nể, nhất là khi có động lực thôi thúc về đích.

Vì vậy, 2015 là năm rất lạ, năm sẽ ký kết nhiều FTA tạo ra động lực quan trọng đối với tăng trưởng thương mại và đầu tư, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. 2015 cũng là năm sẽ có nhiều bộ luật, đạo luật liên quan đến kinh doanh, đến môi trường đầu tư, liên quan tới thể chế kinh tế thị trường vừa được ban hành và có hiệu lực, nhất là Luật DN (sửa đổi), Luật Đầu tư (sửa đổi)… sẽ tạo ra môi trường kinh doanh thông thoáng, sức sống mới cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, những khó khăn, thách thức đối với kinh tế của năm 2014 còn tiếp tục diễn ra trong năm 2015. Một số cân đối vĩ mô còn khó khăn, nhất là thu, chi ngân sách Nhà nước. Cân đối ngân sách khó khăn, nợ công cao, áp lực trả nợ lớn. Tốc độ tăng trưởng còn bị ảnh hưởng do cầu nội địa phục hồi chậm. Nợ xấu còn cao. Tái cơ cấu nền kinh tế chưa đạt yêu cầu như mong muốn...

 

Với một năm “rất lạ” 2015, kế hoạch hoạt động của Ban có gì đặc biệt?

Năm 2015, Ban Kinh tế Trung ương tiếp tục nghiên cứu, tham mưu, đề xuất xây dựng, hoàn thiện các Văn kiện của Đại hội Đảng; Tham gia góp ý để thẩm định các báo cáo chính trị của Đại hội Đảng, các Tỉnh ủy, Thành ủy theo phân công của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, chủ yếu là các vấn đề liên quan đến đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế, vấn đề hoàn thiện thể chế, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Bên cạnh đó, công tác nghiên cứu của chúng tôi sẽ tập trung vào vấn đề cải cách thể chế kinh tế, các chính sách để phát triển các loại hình DN từ FDI cho đến DNNN, mô hình tổ chức của cơ quan quản lý DNNN chuyên trách, thể chế các chính sách hỗ trợ DNNVV, DN khởi nghiệp, DN xã hội; thể chế và chính sách nâng cao hiệu quả của kinh tế tập thể, kinh tế hợp tác, nhất là trong nông nghiệp.

Chúng tôi sẽ nghiên cứu đề xuất những vấn đề liên quan đến thể chế huy động, phân bổ và sử dụng các nguồn lực như ODA, tiếp cận thị trường vốn quốc tế trong thời gian tới cho Việt Nam.

Rồi vấn đề phân công, phân cấp, phân quyền Trung ương, địa phương; các nguyên tắc căn bản để mà định hướng hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội Trung ương, địa phương; vấn đề các nguyên tắc, các quan điểm định hướng và giải pháp cho việc phát triển kinh tế vùng, tăng cường liên kết vùng.

Chúng tôi cũng đang đặt trọng tâm nghiên cứu về chính sách công nghiệp quốc gia và thương hiệu công nghiệp quốc gia. Ngoài ra, vấn đề chiến lược phát triển kinh tế - xã hội các tỉnh biên giới cũng được tập trung nghiên cứu trong năm 2015.

Xin cảm ơn ông!

Tri Nhân thực hiện