Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 06 kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Thuận thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện chuyển đến sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII. Trong đó, có 04 kiến nghị đã được NHNN trả lời cùng với các kiến nghị tại báo cáo số 44/BC-ĐĐBQH ngày 30/9/2014 về kết quả giám sát việc thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế của Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Thuận. NHNN xin trả lời 02 kiến nghị còn lại như sau:
1. Kiến nghị 1: “Tiền giấy loại tờ 500.000 đồng và tờ 20.000 đồng đang lưu thông trên thị trường có màu sắc giống nhau, gây sự nhầm lẫn trong nhân dân. Cử tri đề nghị NHNN nghiên cứu có giải pháp khắc phục”.
Trả lời:
Khi thiết kế bộ tiền polymer, NHNN đã sử dụng nhiều giải pháp để phân biệt giữa các mệnh giá, như sử dụng kích thước, màu sắc khác nhau và có cụm số, chữ mệnh giá lớn hơn để dễ nhận biết.
- Về kích thước, các mệnh giá 20.000đ-500.000đ có chiều cao bằng nhau (70mm), chiều dài các mệnh giá liền kề chênh lệch 4mm. Trong đó, mệnh giá 20.000đ có chiều dài 136mm, nhỏ hơn mệnh giá 500.000đ là 16mm (500.000đ dài 152mm).
- Về màu sắc, bộ tiền sử dụng những màu chủ đạo dễ phân biệt, tương phản nhau (màu nóng – màu lạnh), bố trí xen kẽ cho các mệnh giá liền kề. Cụ thể, loại 10.000đ, 50.000đ, 200.000đ có màu nóng (nâu vàng xanh, nâu tím đỏ, đỏ nâu), các mệnh giá 20.000đ, 100.000đ, 500.000đ có màu lạnh (xanh lơ, xanh lá cây, xanh lơ tím). Để tăng cường tính thẩm mỹ và sự hài hòa trong từng mẫu thiết kế, màu sắc ở khu vực giữa đồng tiền cũng được phối màu khác với hai cạnh bên. Ví dụ, khu vực giữa có hòa sắc nóng thì hai cạnh bên có hòa sắc lạnh hoặc ngược lại. Cách phối màu đan xen này tạo ra vẻ đẹp phong phú cho từng đồng tiền.
- Ở trường hợp đồng tiền 500.000đ và 20.000đ, màu sắc hai cạnh bên là khác nhau, khu vực giữa của hai tờ bạc sử dụng những màu sắc ưa nhìn như hồng, cam, tím nhạt, xanh da trời. Mặc dù hai đồng tiền này có sự khác nhau về kích thước, số mệnh giá, đặc điểm bảo an (20.000đ có 1 cửa sổ, 500.000đ có 2 cửa sổ và mực đổi màu,…) nhưng do khu vực giữa của hai đồng tiền có hòa sắc gần giống nhau nên có thể gây nhầm lẫn đối với người sử dụng tiền.
Thời gian qua, NHNN đã tiến hành đánh giá chất lượng đồng tiền polymer, đồng thời, qua khảo sát thực tế đời sống xã hội và tiếp thu ý kiến của người dân, NHNN đã nghiêm túc rút kinh nghiệm và sẽ không để lặp lại hiện tượng tương tự ở những đồng tiền phát hành trong tương lai.
2. Kiến nghị 2: “Đề nghị NHNN nâng cao chất lượng tiền, vì chất lượng tiền polymer hiện nay chưa tốt, nhanh bị bong tróc”.
Trả lời:
Xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng đồng tiền trong lưu thông, Bộ Chính trị đã phê duyệt việc lựa chọn ứng dụng công nghệ tiền polymer thay cho loại tiền giấy cotton. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị và Thủ tướng Chính phủ, từ năm 2003-2006, NHNN đã phát hành và đưa vào lưu thông các đồng tiền polymer, mệnh giá từ 10.000đ-500.000đ.
(i) Về chất lượng của đồng tiền polymer:
Sau một thời gian lưu hành, qua theo dõi chất lượng đồng tiền trong lưu thông của NHNN và thực tiễn sử dụng đồng tiền polymer, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các Bộ, Ngành liên quan tiến hành đánh giá, tổng kết và có kết luận: đồng tiền polymer được người dân đón nhận, lưu thông bình thường; chất lượng đồng tiền trong lưu thông có bước cải thiện, độ bền, khả năng chống giả và độ sạch của đồng tiền polymer cao hơn tiền giấy cotton. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm đã được xã hội công nhận thì đồng tiền polymer cũng còn một vài hạn chế nhất định như: màu sắc nhạt hơn, nét in có độ nổi thấp hơn tiền cotton…
Thực tế cho thấy đồng tiền dù làm bằng chất liệu nào, trong quá trình lưu thông do nhiều nguyên nhân khác nhau, thì chất lượng đồng tiền sẽ giảm dần theo thời gian. Đối với tiền cotton, sau một thời gian lưu thông, đồng tiền cotton hay bị bẩn, nhàu nát, sờn, rách và thường sau 20-44 tháng sử dụng sẽ phải thu hồi, thay thế; đối với tiền polymer, sau một thời gian sử dụng, do mực in bị mòn, màu sắc của đồng tiền sẽ nhạt hơn, mất một phần hình ảnh, hoa văn trên đồng tiền…nhưng bình quân sau 5-7 năm sử dụng mới phải thay thế1.
Trong thực tế đời sống xã hội, những đồng tiền mệnh giá nhỏ, kể cả 10.000đ, 20.000đ polymer thường ít quay về hệ thống ngân hàng nên không được tuyển chọn, thay thế thường xuyên. Vì nhiều lý do người dùng không nộp vào ngân hàng, Kho bạc Nhà nước những đồng tiền không đủ chất lượng lưu thông để đổi lấy những đồng tiền tốt hơn mà vẫn tiếp tục sử dụng đã làm ảnh hưởng đến hình ảnh của đồng tiền trong lưu thông nói chung.
(ii) Về đề nghị nâng cao chất lượng đồng tiền:
Nhằm nâng cao chất lượng đồng tiền trong lưu thông, NHNN đã ban hành Thông tư số 25/2013/TT-NHNN ngày 2/12/2013 quy định về thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông, trong đó, không quy định thu phí đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông để khuyến khích người dân đến ngân hàng đổi lấy những đồng tiền tốt hơn.
Đồng thời, tháng 5/2014, NHNN đã ban hành tiêu chuẩn mới về tiền đủ/không đủ tiêu chuẩn lưu thông làm cơ sở để phân loại, tuyển chọn tiền; tăng cường chỉ đạo, kiểm tra các ngân hàng trong việc chấp hành quy định của NHNN về tuyển chọn, thu đổi tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông; đảm bảo thuận tiện cho nhân dân khi có nhu cầu đổi loại tiền. NHNN cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền và khuyến khích nhân dân tích cực tham gia làm sạch, đẹp đồng tiền trong lưu thông bằng việc bảo quản, sử dụng đồng tiền hợp lý và chủ động đến các ngân hàng, Kho bạc Nhà nước để đổi lấy tiền đủ tiêu chuẩn lưu thông.
Với vai trò là cơ quan phát hành tiền, NHNN luôn chú trọng thực hiện các giải pháp nhằm ổn định giá trị và nâng cao chất lượng, uy tín của đồng tiền Việt Nam. Thực hiện chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, hiện nay NHNN cũng đang tích cực triển khai thực hiện đầu tư mở rộng, hiện đại hóa thiết bị công nghệ in tiền của Nhà máy in tiền Quốc gia (doanh nghiệp công ích thực hiện nhiệm vụ in tiền thuộc NHNN). Hiện nay, sự phát triển của khoa học, công nghệ, nhất là công nghệ vật liệu đã tạo ra những loại chất liệu in tiền mới. Trước đây chỉ có giấy cotton, polymer thì nay có thêm các chất liệu tổng hợp. NHNN luôn nghiên cứu và cập nhật thông tin về những phát triển mới trong chất liệu, công nghệ in tiền, đề xuất với Bộ Chính trị thay đổi cho phù hợp với thực tiễn nước ta để nâng cao hơn nữa chất lượng cũng như chế tác của đồng tiền, đáp ứng nhu cầu của người dân Việt Nam.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Thuận. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.