Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Sóc Trăng, TP. Hồ Chí Minh thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện chuyển đến sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII.
Kiến nghị của cử tri: “Đề nghị ngành Ngân hàng xem xét giảm mức lãi suất cho vay trung và dài hạn tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận vốn vay để đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh; phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng có liên quan, chính quyền địa phương các cấp tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn cho doanh nghiệp, đảm bảo hỗ trợ kịp thời, ưu tiên hỗ trợ vốn cho các ngành, lĩnh vực trọng điểm; quan tâm, giám sát chặt chẽ tình hình hoạt động của các TCTD, chú trọng về nợ xấu và công tác xử lý nợ xấu; tiếp tục thực hiện các giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác quản lý vàng, ngoại tệ”.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:
- Xem xét giảm lãi suất cho vay trung và dài hạn:
Trên cơ sở bám sát diễn biến kinh tế vĩ mô, thị trường tiền tệ, đặc biệt là xu hướng của lạm phát, thời gian qua, NHNN đã thực hiện đồng bộ các giải pháp điều hành lãi suất để giảm mạnh mặt bằng lãi suất thị trường, góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nền kinh tế, trong đó NHNN đã đề nghị các TCTD giảm lãi suất cho vay (kể cả các khoản cho vay cũ) về mức dưới 13%/năm và yêu cầu các NHTM Nhà nước giảm lãi suất cho vay trung và dài hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên về mức tối đa 10%/năm để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.
Nhờ đó, mặt bằng lãi suất cho vay trên thị trường tính đến cuối năm 2014 đã giảm mạnh, chỉ bằng 40% mức lãi suất vào nửa cuối năm 2011 và thấp hơn mức lãi suất giai đoạn 2005-2006. Lãi suất cho vay ngắn hạn của các NHTM phổ biến ở mức 7-9%/năm, lãi suất trung và dài hạn phổ biến ở mức khoảng 9,5-11%/năm, giảm khoảng 2%/năm so với cuối năm 2013, trong đó các NHTM Nhà nước áp dụng lãi suất cho vay trung và dài hạn với 5 lĩnh vực ưu tiên phổ biến khoảng 9-10%/năm theo lời hiệu triệu của Thống đốc.
Như vậy, mặt bằng lãi suất cho vay của ngành ngân hàng (trong đó bao gồm cả lãi suất cho vay trung, dài hạn) đã giảm mạnh góp phần tạo điều kiện giảm bớt khó khăn, thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh. Trong thời gian tới, bám sát chủ trương, chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ, NHNN sẽ điều hành lãi suất phù hợp với các cân đối vĩ mô, tiền tệ, xu hướng của lạm phát và lạm phát kỳ vọng nhằm góp phần ổn định thị trường tiền tệ và hoạt động ngân hàng.
- Về kiến nghị NHNN phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng có liên quan, chính quyền địa phương các cấp tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn cho doanh nghiệp, đảm bảo hỗ trợ kịp thời, ưu tiên hỗ trợ vốn cho các ngành, lĩnh vực trọng điểm:
Để chia sẻ, hỗ trợ và đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế đất nước đang gặp nhiều khó khăn và thách thức, thời gian qua, NHNN đã kịp thời ban hành nhiều văn bản, quyết liệt chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện đồng bộ các giải pháp tháo gỡ vướng mắc, khó khăn liên quan đến điều kiện và thủ tục vay vốn theo hướng đơn giản, thông thoáng, giảm bớt phiền hà cho khách hàng trên cơ sở đảm bảo an toàn vốn vay và phù hợp với quy định của pháp luật. Thực hiện chỉ đạo của NHNN, các TCTD đã có nhiều đổi mới trong việc xây dựng quy trình cho vay cũng như nâng cao khả năng thẩm định để rút ngắn thời gian giải quyết cho vay, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng. Riêng đối với địa bàn nông thôn, các TCTD đã rà soát và hoàn thiện hồ sơ tín dụng theo hướng tiết giảm tối đa thủ tục, giấy tờ như: áp dụng các sản phẩm tín dụng với hình thức đơn giản, phù hợp cho người sản xuất, như cho vay liên vụ, cho vay qua sổ tín dụng, xuống tận địa bàn để cho vay, thu nợ (gốc, lãi) thay vì người vay phải đến trụ sở ngân hàng, áp dụng cho vay qua sổ đối với những khoản vay dưới 50 triệu đồng,... Những giải pháp này đã giúp người nông dân tiếp cận dễ dàng hơn với vốn vay ngân hàng.
Bên cạnh đó, NHNN đã phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương liên quan triển khai nhiều chương trình tín dụng mới, đặc thù, phù hợp với đặc điểm, tình hình của các loại hình doanh nghiệp và của từng địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng với lãi suất hợp lý, như Chương trình Kết nối doanh nghiệp - ngân hàng; Chính sách tín dụng hỗ trợ nhằm giảm tổn thất trong nông nghiệp; Tín dụng kinh doanh xuất khẩu gạo; Chính sách cho vay đối với chăn nuôi, thủy sản, cà phê Cho vay theo mô hình liên kết, áp dụng công nghệ cao, chuỗi giá trị chăn nuôi – chế biến – xuất khẩu; triển khai thí điểm sản phẩm liên kết 4 nhà trong lĩnh vực bất động sản...
Các giải pháp đồng bộ nêu trên đã góp phần khơi thông nguồn vốn tín dụng, hỗ trợ tích cực cho các doanh nghiệp, người dân trong việc tiếp cận vốn. Trên thực tế, các doanh nghiệp, khách hàng có nhu cầu vay vốn phục vụ sản xuất kinh doanh và có năng lực tài chính tốt, dự án, phương án sản xuất kinh doanh hiệu quả, khả thi đã được tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng dễ dàng hơn với lãi suất hợp lý. Nguyên nhân khiến một số doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn ngân hàng chủ yếu do năng lực tài chính của doanh nghiệp còn hạn chế, doanh nghiệp không chứng minh được tính khả thi và hiệu quả của dự án, phương án sản xuất kinh doanh; nợ phải trả tồn đọng lớn chưa có biện pháp xử lý... Bên cạnh đó, do khó khăn về thị trường đầu ra khi sức cầu trong và ngoài nước còn thấp nên có những doanh nghiệp dù đáp ứng đủ điều kiện vay vốn nhưng chưa có nhu cầu vay vốn để mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Như vậy, để tăng khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng, ngoài những giải pháp từ phía NHNN và các TCTD, bản thân doanh nghiệp cũng cần cơ cấu lại hoạt động của mình, nâng cao khả năng tài chính, tạo niềm tin để các TCTD yên tâm cấp tín dụng. Các Bộ, ngành, địa phương cần tích cực hơn trong việc thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, như: đơn giản hóa thủ tục hành chính trong các lĩnh vực thuế, đất đai, đầu tư xây dựng; thực hiện có hiệu quả các chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh...
Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục bám sát Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng có liên quan để tiếp tục xây dựng và tổ chức thực hiện các giải pháp về hoạt động ngân hàng để hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hiệu quả được vay vốn ngân hàng thuận lợi, góp phần tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Về kiến nghị quan tâm, giám sát chặt chẽ tình hình hoạt động của các TCTD, chú trọng về nợ xấu và công tác xử lý nợ xấu:
Công tác quản lý, thanh tra, giám sát hoạt động của các TCTD là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của NHNN. Kể từ năm 2012, hoạt động quản lý, thanh tra, giám sát các TCTD được đổi mới và tăng cường mạnh mẽ, kết hợp thanh tra, đánh giá mức độ rủi ro với thanh tra chấp hành pháp luật, thanh tra pháp nhân với thanh tra chuyên đề có trọng tâm, trọng điểm, trong đó vấn đề xử lý nợ xấu luôn là một trong các nội dung trọng tâm của hoạt động thanh tra, giám sát. Qua đó, thực trạng hoạt động và nợ xấu của các TCTD đã được xác định tương đối rõ ràng, làm cơ sở để ngành Ngân hàng triển khai các giải pháp tái cơ cấu, xử lý nợ xấu phù hợp với thực trạng của từng TCTD và toàn hệ thống các TCTD.
Để đảm bảo hoàn thành mục tiêu đưa tỷ lệ nợ xấu về mức an toàn (dưới 3%) vào cuối năm 2015, ngay từ đầu năm NHNN đã ban hành Chỉ thị 02/CT-NHNN ngày 27/01/2015 về tăng cường xử lý nợ xấu của TCTD và nhiều văn bản chỉ đạo liên quan đến xử lý nợ xấu, trong đó yêu cầu các đơn vị thuộc NHNN, các TCTD, Công ty VAMC triển khai quyết liệt các giải pháp nhằm xử lý nhanh, hiệu quả nợ xấu.
Tiếp thu ý kiến của cử tri, trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả công tác quản lý, thanh tra, giám sát các TCTD, trong đó đặc biệt chú trọng đến vấn đề nợ xấu và xử lý nợ xấu để phấn đấu hoàn thành mục tiêu xử lý nợ xấu đã đề ra tại Nghị quyết số 77/2014/QH13 ngày 10/11/2014 của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế xã hội năm 2015.
- Về kiến nghị tiếp tục thực hiện các giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác quản lý vàng, ngoại tệ:
+ Đối với công tác quản lý ngoại tệ:
Bám sát mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và chỉ đạo của Chính phủ, NHNN đã thực hiện đồng bộ các biện pháp ổn định tỷ giá và thị trường ngoại tệ, tạo điều kiện tăng dự trữ ngoại hối Nhà nước, hỗ trợ cho việc thực thi chính sách tiền tệ, góp phần kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô: (i) Hoàn thiện hành lang pháp lý để quản lý thị trường ngoại tệ1 theo hướng đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thực tiễn; (ii) Điều hành linh hoạt tỷ giá và hoạt động mua bán ngoại tệ kết hợp chặt chẽ với các công cụ chính sách tiền tệ để điều hòa lượng tiền VND cung ứng khi mua ngoại tệ tăng dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm không gây áp lực lên lạm phát và không ảnh hưởng đến điều hành tỷ giá, đồng thời góp phần hỗ trợ thanh khoản và giảm mặt bằng lãi suất cho vay VND; (iii) Theo dõi sát diễn biến thị trường và thực hiện các biện pháp điều hành cần thiết khi thị trường có biến động bất thường như: kịp thời khẳng định quyết tâm duy trì ổn định thị trường ngoại tệ và tỷ giá theo đúng định hướng đã công bố từ đầu năm để ổn định tâm lý thị trường và yêu cầu một số NHTM lớn tăng cường bán ngoại tệ can thiệp, đồng thời NHNN sẵn sàng bán ngoại tệ hỗ trợ thị trường...; (iv) Phối hợp các Bộ, ngành liên quan, Ủy ban nhân dân một số thành phố lớn và chỉ đạo NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố tăng cường công tác quản lý và thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đối với hoạt động kinh doanh ngoại tệ...
Với sự nỗ lực, quyết tâm của toàn Ngành, từ cuối năm 2011 đến nay, thị trường ngoại hối và tỷ giá đã cơ bản ổn định và nằm trong biên độ định hướng của NHNN, giúp củng cố lòng tin của thị trường vào khả năng điều hành, dẫn dắt, điều phối thị trường của NHNN. Quy mô dự trữ ngoại hối Nhà nước liên tục tăng và đạt mức kỷ lục từ trước đến nay, hỗ trợ tích cực cho ổn định kinh tế vĩ mô và phục hồi tăng trưởng kinh tế vào các tháng cuối năm, cải thiện cán cân thanh toán quốc tế và giúp nâng mức xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam trên trường quốc tế.
+ Đối với công tác quản lý vàng:
Trên cơ sở khuôn khổ pháp lý mới về quản lý thị trường vàng, thời gian qua, NHNN đã quyết liệt triển khai các giải pháp đồng bộ để quản lý thị trường vàng theo Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng và các biện pháp ngăn chặn ảnh hưởng của giá vàng đến tỷ giá, điều hành chính sách tiền tệ.
Đến nay, thị trường vàng đã được sắp xếp lại một cách cơ bản; trật tự, kỷ cương trên thị trường đã được xác lập; vàng không còn là phương tiện thanh toán, cung cầu vàng miếng tương đối cân bằng, thị trường vàng tự điều tiết và NHNN không phải thực hiện can thiệp, bình ổn thị trường thông qua đấu thầu bán vàng miếng, do đó không phải dùng ngoại tệ từ Quỹ dự trữ ngoại hối để mua vàng bình ổn thị trường. Nhờ đó, một phần nguồn vốn nhàn rỗi bằng vàng trong nền kinh tế đã được chuyển hóa thành tiền phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, lạm phát đã được kiểm soát, thị trường tiền tệ và tỷ giá diễn biến ổn định, góp phần quan trọng ổn định kinh tế vĩ mô. Mặc dù, có một số thời điểm chênh lệch giữa giá vàng trong nước với giá vàng thế giới ở mức khá cao do thị trường vàng thế giới biến động mạnh trong khi thị trường vàng trong nước vẫn duy trì được xu hướng ổn định, nhưng thị trường không xảy ra các yếu tố gây bất ổn, không còn hiện tượng bán ra hay mua vào ồ ạt gây xáo trộn thị trường như giai đoạn trước đây.
Trong thời gian tới, NHNN tiếp tục áp dụng các giải pháp đồng bộ, linh hoạt và hiệu quả để quản lý chặt chẽ thị trường ngoại tệ, vàng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân; tiếp tục thực hiện mục tiêu chống "đô la hóa", "vàng hóa" trong nền kinh tế, đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô theo đúng chủ trương của Đảng, Nhà nước về quản lý thị trường ngoại tệ, vàng.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.