Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 02 kiến nghị của cử tri tỉnh Trà Vinh thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện chuyển đến sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII. NHNN trả lời kiến nghị của cử tri như sau:
1. Kiến nghị 1: “Xem xét và tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn vay và được Quỹ Đầu tư phát triển bảo lãnh vay khi không đủ tài sản thế chấp”.
Trả lời:
1. Về kiến nghị tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn vay:
Nhận thức tầm quan trọng của doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong việc tạo thêm việc làm, tăng thu nhập, giúp hình thành thị trường cạnh tranh hiệu quả, góp phần xóa đói, giảm nghèo, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách ưu tiên để phát triển khối doanh nghiệp này1. Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, thời gian qua, NHNN đã tích cực phối hợp với các Bộ, ngành liên quan, triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện cho DNNVV phát triển sản xuất kinh doanh. Cụ thể:
- NHNN luôn xác định DNNVV là một trong 05 lĩnh vực ưu tiên và chỉ đạo các TCTD tập trung vốn tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên này, đồng thời, trên cơ sở diễn biến kinh tế vĩ mô, đặc biệt là diễn biến lạm phát và thị trường tiền tệ, NHNN đã điều chỉnh giảm mạnh trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND đối với các lĩnh vực ưu tiên từ 15%/năm xuống 7%/năm.
- Tích cực triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng để duy trì và mở rộng sản xuất kinh doanh như: (i) Cơ cấu lại nợ và giảm lãi suất các khoản vay cũ; (ii) Điều chỉnh kỳ hạn trả nợ, gia hạn nợ đối với khách hàng có hoạt động sản xuất, kinh doanh theo chiều hướng tích cực và có khả năng trả nợ tốt; (iii) Triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp xử lý nợ xấu; (iv) Tổ chức đối thoại và triển khai chương trình kết nối Ngân hàng – Doanh nghiệp nhằm tạo cầu nối giúp các doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng; (v) Linh hoạt chấp thuận cho một số TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được cho vay bằng ngoại tệ đối với một số DNNVV để thực hiện các phương án sản xuất, kinh doanh hàng hóa thuộc lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ; (vi) Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp có triển vọng phát triển, có sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường nhưng đang gặp khó khăn về tài chính vay được vốn ngân hàng để phục vụ sản xuất, kinh doanh;... (vii) Hướng dẫn TCTD trong phối hợp thực hiện cơ chế bảo lãnh tín dụng đối với DNNVV.
- Kịp thời ban hành các quy định tín dụng đối với một số đối tượng đặc thù với thủ tục cho vay đơn giản hơn nhằm nâng cao hiệu quả và giảm chi phí hoạt động cho vay, hỗ trợ khách hàng vay vốn đầu tư, sản xuất - kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm như: Chính sách tín dụng hỗ trợ nhằm giảm tổn thất trong nông nghiệp; Tín dụng kinh doanh xuất khẩu gạo; Chính sách cho vay đối với chăn nuôi, thủy sản, cà phê Cho vay theo mô hình liên kết, áp dụng công nghệ cao, chuỗi giá trị chăn nuôi – chế biến – xuất khẩu;...
Bên cạnh đó, các TCTD cũng đã có sự chuyển biến mạnh mẽ về chính sách tín dụng đối với DNNVV và đã triển khai các gói sản phẩm vay vốn ưu đãi riêng cho các DNNVV bằng cả VND và USD như gói hỗ trợ “Chương trình cho vay ngắn hạn VND, USD lãi suất cạnh tranh năm 2014 đối với doanh nghiệp quy mô nhỏ, siêu nhỏ” của Ngân hàng TMCP Ngoại thương; “Gói tín dụng MB chung sức cùng DNNVV” của Ngân hàng TMCP Quân đội...
Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên đã góp phần khơi thông nguồn vốn tín dụng, hỗ trợ tích cực cho các DNNVV. Tính đến cuối năm 2014, dư nợ tín dụng của toàn hệ thống các TCTD đối với DNNVV là 923.455 tỷ đồng, tăng 6,1% so với cuối năm 2013, chiếm khoảng 25% dư nợ toàn nền kinh tế.
Tuy nhiên, để chính sách hỗ trợ vốn đối cho các DNNVV thực sự có hiệu quả, ngoài những giải pháp từ phía NHNN và các TCTD, bản thân doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, quản lý tài chính, khả năng trả nợ, xây dựng phương án, dự án sử dụng vốn vay hiệu quả, tạo niềm tin đối với TCTD yên tâm cấp tín dụng.
Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục bám sát Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội để tiếp tục xây dựng và tổ chức thực hiện các giải pháp về điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, điều hành lãi suất phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát; tiếp tục rà soát cơ chế cho vay để xem xét chỉnh sửa hoặc bổ sung những quy định về chính sách tín dụng đối với DNNVV để phù hợp hơn với tình hình mới. Đồng thời, tiếp tục triển khai nhiệm vụ và giải pháp về hoạt động ngân hàng để hỗ trợ các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh hiệu quả được vay vốn ngân hàng thuận lợi, góp phần tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
2. Về ý kiến cho doanh nghiệp được Quỹ Đầu tư phát triển bảo lãnh vay khi không đủ tài sản thế chấp:
Theo quy định hiện hành2, Bộ Tài chính được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao là cơ quan chủ trì giao thực hiện hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện Quy chế thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng. Vì vậy, đối với kiến nghị của cử tri về tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho DNNVV được vay vốn từ Quỹ khi không đủ tài sản thế chấp sẽ do Bộ Tài chính chủ trì tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
Về phía NHNN, bám sát chỉ đạo của Chính phủ, NHNN sẽ tích cực phối hợp với các Bộ, ngành liên quan tiếp tục tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận nguồn vốn phát triển sản xuất kinh doanh.
2. Kiến nghị 2: “Đề nghị tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý ở lĩnh vực hoạt động ngân hàng, đảm bảo tính công khai, minh bạch nhằm tạo cho các ngân hàng thương mại được bình đẳng trong cạnh tranh và bảo đảm an toàn hệ thống; áp dụng đầy đủ hơn các thiết chế và chuẩn mực quốc tế về an toàn đối với hoạt động tiền tệ, ngân hàng, nhằm hình thành môi trường lành mạnh trong lĩnh vực ngân hàng”.
Trả lời:
Xác định hoàn thiện thể chế về tiền tệ, tín dụng và hoạt động ngân hàng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, thời gian qua, cùng với sự phát triển vượt bậc về quy mô, đa dạng về hoạt động nghiệp vụ của hệ thống các tổ chức tín dụng, NHNN đã không ngừng phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương tham mưu cho Quốc hội, Chính phủ và chủ động củng cố, hoàn thiện, đổi mới toàn diện hành lang pháp lý, từng bước áp dụng chuẩn mực quốc tế nhằm tạo môi trường hoạt động bình đẳng, lành mạnh, an toàn và ổn định cho toàn hệ thống. Trong đó, năm 2010, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã trình Quốc hội ban hành mới Luật NHNN và Luật các TCTD (thay thế Luật NHNN và Luật các TCTD năm 1997 và sửa đổi năm 2004), tạo khung pháp lý tương đối đồng bộ cho hoạt động an toàn và hiệu quả của các TCTD.
Trên cơ sở hai Luật ngân hàng, NHNN đã chủ động ban hành và trình các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền ban hành các văn bản hướng dẫn nhằm đưa các quy định của hai Luật vào cuộc sống.
Tính đến nay, khung khổ pháp lý về các chuẩn mực an toàn, lành mạnh, minh bạch của hệ thống các TCTD đã được cải thiện mạnh mẽ, tiến gần hơn các thông lệ, chuẩn mực ngân hàng quốc tế, tạo nền tảng cho các TCTD hoạt động an toàn hơn và thúc đẩy cơ cấu lại theo các mục tiêu, định hướng đề ra, tập trung vào một số lĩnh vực trọng yếu sau: (i) Quy định về phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro trong hoạt động của TCTD; (ii) Quy định về giới hạn, tỷ lệ an toàn trong hoạt động của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; (iii) Quy định về việc nhà đầu tư nước ngoài mua cổ phần tại TCTD Việt Nam; (iv) Tăng cường khuôn khổ pháp lý về cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra, giám sát ngành ngân hàng; (v) Các quy định pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng. Trong đó, Thông tư số 36/2014/TT-NHNN quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được NHNN ban hành vào ngày 20/11/2014 đã tạo lập chuẩn mực mới cao hơn về an toàn và quản lý rủi ro, thanh tra, giám sát, tiếp cận sát hơn với thông lệ quốc tế về quản trị ngân hàng và quản lý, giám sát ngân hàng.
Song song với việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động ngân hàng, NHNN cũng đang từng bước triển khai áp dụng chuẩn mực an toàn vốn theo Basel II trong hệ thống các TCTD với mục tiêu là đến hết năm 2015 có ít nhất 10 ngân hàng thương mại trong nước triển khai áp dụng Chuẩn mực vốn Basel II theo phương pháp tiêu chuẩn và đến trước năm 2019, các ngân hàng này sẽ thực hiện theo phương pháp nâng cao.
Có thể khẳng định, bằng sự nỗ lực và quyết tâm của NHNN, trên cơ sở bám sát thực tiễn, đến nay, hệ thống văn bản cho hoạt động ngân hàng về cơ bản đã được ban hành, sửa đổi, hoàn thiện, tạo cơ sở và môi trường hoạt động an toàn, hiệu quả, bình đẳng cho các TCTD, giúp các TCTD đa dạng hóa các sản phẩm, dịch vụ, đáp ứng và phục vụ tốt hơn yêu cầu của nền kinh tế, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của NHNN trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng và phát triển hệ thống ngân hàng theo hướng ổn định, bền vững đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Trong năm 2015 và các năm tiếp theo, NHNN tiếp tục xác định việc hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ trọng tâm với một số giải pháp chủ yếu cần triển khai, như: (i) Rà soát, phát hiện bất cập, chồng chéo trong hệ thống pháp luật về ngân hàng hiện hành, các quy định khác của pháp luật liên quan đến hoạt động tiền tệ, tín dụng, ngân hàng để xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết nhằm bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật; (ii) Thực hiện tốt công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát, theo dõi thi hành pháp luật để phát hiện và xử lý kịp thời các bất cập, lỗ hổng của pháp luật về ngân hàng.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Trà Vinh. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.