1. Tên Đề tài: Giải pháp đẩy mạnh phát hành và sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ trái phiếu bền vững của các Tổ chức tín dụng tại Việt Nam”
Mã số: ĐTNH.019/25.
2. Tổ chức chủ trì thực hiện: Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
3. Chủ nhiệm và các thành viên tham gia:
Cá nhân chủ trì: TS.Trần Long - Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
Thư ký: ThS.Nguyễn Thị Nhung - Trưởng phòng Ban Kinh doanh vốn và tiền tệ, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
Các thành viên tham gia:
- CN.Đoàn Việt Nam - Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
- ThS.Vương Thành Long - Phó Trưởng khối Định chế tài chính và Kinh doanh vốn, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
- CN.Nguyễn Thị Hồng Mến - Chuyên viên, Phòng Tín dụng chính sách nhà nước - Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
- ThS.Hoàng Nữ Ngọc Thủy - Phó Chủ tịch, Hội nghiên cứu Thị trường liên ngân hàng Việt Nam (VIRA).
- ThS.Nguyễn Bá Sơn - Phó Giám đốc, Ban Kinh doanh vốn và tiền tệ, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
- ThS.Phạm Hương Thùy - Trưởng phòng, Ban Kinh doanh vốn và tiền tệ, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
- ThS.Nguyễn Thị Mai Hương - Chuyên viên, Ban Kinh doanh vốn và tiền tệ, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
- ThS.Phạm Thị Thu Hiền - Phó Trưởng phòng, Ban Khách hàng doanh nghiệp lớn, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam.
4. Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 10/2024
- Thời gian kết thúc: Tháng 01/2026
5. Kinh phí thực hiện: 217 triệu đồng.
6. Kết quả thực hiện: Giỏi
7. Các nội dung chính:
- Làm rõ và hệ thống hóa khái niệm về các sản phẩm trái phiếu bền vững; phân tích sự phù hợp của các sản phẩm trái phiếu bền vững đối với các tổ chức tín dụng (TCTD) tại Việt Nam;
- Thực trạng và xu hướng phát triển các sản phẩm trái phiếu bền vững trên thế giới (bao gồm xu hướng chung trên toàn cầu, khu vực Đông Nam Á và Trung Quốc, ...);
- Thực trạng phát triển các sản phẩm trái phiếu bền vững tại Việt Nam bao gồm: (i) Quy định pháp lý tại Việt Nam, (ii) Các tiêu chuẩn, nguyên tắc và hướng dẫn phát hành trái phiếu bền vững của các tổ chức quốc tế, (iii) Quy mô thị trường phát hành tại Việt Nam;
- Triển vọng phát triển các sản phẩm trái phiếu bền vững của các TCTD tại Việt Nam;
- Tìm hiểu và đánh giá chi tiết các cơ hội, khó khăn và thách thức trong quá trình đẩy mạnh triển khai các sản phẩm trái phiếu bền vững của các TCTD tại Việt Nam;
- Đề xuất các khuyến nghị, giải pháp đối với cơ quan quản lý và hệ thống TCTD để đẩy mạnh phát hành và sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ trái phiếu bền vững của các TCTD tại Việt Nam. Trong đó:
+ Chuẩn hóa quy trình thực hiện từ các bước chuẩn bị phát hành - phát hành; quy trình, cách thức quản lý sau phát hành sản phẩm trái phiếu bền vững;
+ Khuyến nghị chính sách đối với cơ quan quản lý để đẩy mạnh phát hành và sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ trái phiếu bền vững của các TCTD tại Việt Nam.
8. Mô tả tóm tắt:
Chương 1: Một số vấn đề lý luận chung về hoạt động phát hành và sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ trái phiếu bền vững của tổ chức tài chính. Đề tài đã nêu được các khái niệm, đặc điểm và vai trò của trái phiếu của TCTD, theo đó trái phiếu với vai trò là hình thức huy động vốn trung, dài hạn hiệu quả, mang lại nguồn tài chính ổn định cho doanh nghiệp, giúp TCTD đa dạng hóa nguồn vốn và giảm phụ thuộc vào tiền gửi khách hàng; đồng thời giúp các TCTD phát hành cân đối vốn và hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và hỗ trợ TCTD phát hành đảm bảo các tỷ lệ an toàn vốn, cũng như giúp gia tăng vị thế và uy tín thương hiệu của TCTD phát hành.
Đối với thị trường, trái phiếu do TCTD phát hành còn hỗ trợ cân đối thanh khoản cũng như hỗ trợ chuyển hóa tiết kiệm thành đầu tư và thúc đẩy sự phát triển của thị trường vốn cũng như hệ thống tài chính cân bằng.
Đối với nhà đầu tư, trái phiếu TCTD là một công cụ hiệu quả để đa dạng hóa và cân đối danh mục đầu tư.
Chương 2: Thực trạng phát hành và sử dụng hiệu quả nguồn vốn từ phát hành trái phiếu bền vững: Kinh nghiệm quốc tế và thực trạng các TCTD tại Việt Nam.
Đã tổng hợp hệ thống chính sách pháp luật liên quan đến nội dung nghiên cứu; tạo được khung định hướng nhất quán, có sự kết nối giữa tầm nhìn dài hạn và công cụ thực thi cụ thể. Đây là điều kiện tiên quyết để huy động nguồn lực, điều phối hoạt động liên ngành, và thúc đẩy các chủ thể thị trường – đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, trái phiếu – tham gia tích cực vào tiến trình phát triển bền vững.
Tuy nhiên, đi kèm với đó là yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, đảm bảo tính đồng bộ, tránh chồng chéo và nâng cao tính khả thi trong triển khai, để các định hướng chiến lược thực sự chuyển hóa thành những kết quả thực chất trong giai đoạn 2025–2030.
Trong bối cảnh phát triển thị trường vốn xanh và bền vững tại Việt Nam còn khá mới mẻ, Đề tài đã thực hiện khảo sát một số TCTD tiên phong phát hành trái phiếu bền vững (gồm BIDV; Vietcombank; Techcombank; HDBank). Thông qua kết quả khảo sát, các TCTD đánh giá cao việc phát hành trái phiếu bền vững trong việc nâng cao hình ảnh và uy tín thương hiệu, đồng thời hỗ trợ định hướng phát triển bền vững và thúc đẩy cấp tín dụng xanh.
Ở phương diện thực tiễn, quá trình phát hành trái phiếu bền vững tại Việt Nam bước đầu đã có những kết quả tích cực, song vẫn còn không ít thách thức. Việc xác định dự án đáp ứng tiêu chí bền vững chưa thật sự thuận lợi, trong khi các cơ chế khuyến khích còn hạn chế và yêu cầu minh bạch thông tin vẫn cần được tăng cường. Khảo sát và phỏng vấn một số ngân hàng thương mại đã tham gia phát hành cho thấy công cụ này đã giúp họ huy động được nguồn vốn trung dài hạn, nhưng khâu quản lý, đánh giá hiệu quả và báo cáo tác động vẫn là những nội dung cần tiếp tục hoàn thiện.
Chương 3: Khuyến nghị nhằm đẩy mạnh phát hành và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trái phiếu bền vững của các TCTD tại Việt Nam.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng phục hồi sau giai đoạn điều chỉnh, khi khung pháp lý dần hoàn thiện và niềm tin nhà đầu tư được củng cố. Đặc biệt, trái phiếu bền vững đang nổi lên như một xu thế tất yếu, phản ánh cam kết của Việt Nam với mục tiêu phát triển xanh và bền vững. Sự tham gia ngày càng nhiều của các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp, cùng với sự hỗ trợ từ các chuẩn mực quốc tế, sẽ mở ra dư địa lớn cho loại hình trái phiếu này.
Thị trường trái phiếu bền vững Việt Nam còn ở giai đoạn đầu, quy mô khiêm tốn so với các nước trong khu vực ASEAN, nhưng triển vọng tăng trưởng là rất tích cực nhờ ba động lực chính: (i) nền tảng vĩ mô ổn định; (ii) sự tham gia chủ động của khối ngân hàng thương mại trong vai trò phát hành và trung gian; (iii) khung pháp lý đang dần hoàn thiện, đặc biệt với sự tham gia của NHNN và sự hỗ trợ của các định chế quốc tế. Để phát triển thị trường trái phiếu bền vững, Đề tài đã đề xuất đối với cấp Chính phủ nhằm định hình khung chiến lược và tạo nền tảng cho sự phát triển của thị trường trái phiếu bền vững tại Việt Nam, gồm sáu nhóm giải pháp, phân ra theo định hướng ngắn hạn – trung hạn – dài hạn như sau:
- Về nhóm giải pháp trong ngắn hạn: (i) Chính phủ cần hoàn thiện và ban hành đồng bộ các quy định, hướng dẫn pháp lý trong lĩnh vực chứng khoán và phát hành trái phiếu, tránh chồng chéo, dàn trải gây khó khăn cho doanh nghiệp và tổ chức tín dụng. Cần rà soát, tinh giản các văn bản hiện hành, làm rõ quy trình, điều kiện phát hành, trách nhiệm các bên liên quan, đồng thời có kèm theo nội dung hướng dẫn chi tiết, minh bạch, phù hợp thực tiễn và chuẩn mực quốc tế; (ii) cần hoàn thiện hơn nữa Danh mục xanh quốc gia, trong đó xem xét định hướng rõ các ngành, lĩnh vực trọng tâm có thể mang lại tác động lớn đối với môi trường, có mức độ phù hợp thực tiễn cao gắn với thực trạng môi trường, kinh tế, xã hội của Việt Nam, chẳng hạn như năng lượng tái tạo, giao thông xanh, nông nghiệp bền vững hay quản lý chất thải. Đồng thời, cần nghiên cứu phương án đưa Danh mục xanh quốc gia của Việt Nam tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế như ASEAN Taxonomy hay ICMA, nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả năng so sánh và nâng cao sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư toàn cầu; (iii) Chính phủ nên khuyến khích các cấp chính quyền địa phương tham gia tích cực hơn vào tiến trình thúc đẩy tài chính bền vững.
- Về nhóm giải pháp trong trung hạn: (iv) cần có chiến lược phát triển thị trường đồng đều giữa khuyến khích nhà phát hành và thu hút nhà đầu tư; (v) cần hoàn thiện bổ sung khung pháp lý về trái phiếu bền vững.
- Về giải pháp dài hạn: (vi) Chính phủ cần ban hành một chiến lược phát triển tài chính bền vững toàn diện và có định hướng cụ thể, trong đó xác định rõ vai trò của các công cụ thị trường như trái phiếu xanh, trái phiếu xã hội, trái phiếu bền vững.
Đối với cơ quan quản lý, cần tập trung hoàn thiện khung pháp lý về phát hành và sử dụng vốn từ trái phiếu bền vững. Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ chế khuyến khích đủ mạnh, khuyến khích sự tham gia của chính quyền địa phương, kết hợp với yêu cầu minh bạch thông tin, chuẩn hóa báo cáo và phát triển hạ tầng thị trường sẽ góp phần tạo nền tảng thúc đẩy phát hành, đồng thời nâng cao niềm tin của nhà đầu tư.
Đối với các TCTD, cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững gắn với kế hoạch phát hành trái phiếu, hoàn thiện khung và quy trình quản lý vốn theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực quản trị rủi ro và công bố thông tin minh bạch. Việc chủ động hợp tác với các tổ chức quốc tế, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và đầu tư vào đào tạo nhân sự cũng sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và uy tín phát hành trong dài hạn./.