Thế “kiềng 3 chân” để cùng lớn mạnh

Thế “kiềng 3 chân” để cùng lớn mạnh

Đỗ phạm

Tăng cường kết nối giữa DN FDI với DN trong nước sẽ mang tới lợi ích cho tất cả các bên. Đây có lẽ là thông điệp chính yếu nhất mà Diễn đàn DN Việt Nam (VBF) thường niên diễn vừa qua muốn đưa ra.

Tại Lễ vinh danh các DN có chính sách nhân sự xuất sắc tại Việt Nam năm 2016 (Vietnam HR Awards 2016) tổ chức vừa qua, bên cạnh những tên tuổi DN nước ngoài uy tín đã có mặt từ lâu tại Việt Nam đoạt giải (AIA, HSBC, Samsung, Unilever...), người ta còn thấy những DN “thuần Việt” như Tập đoàn FPT, Techcombank, Thế giới di động. Điều này làm ông Colin Blackwell, Trưởng nhóm Công tác Nguồn nhân lực của VBF và cũng là một giám khảo của cuộc bình chọn này rất ấn tượng. Bởi nó cho thấy, đã có những DN Việt Nam không những bắt kịp với các tiêu chuẩn quốc tế, mà còn bắt đầu vượt qua những tiêu chuẩn này để trở thành những DN tốt nhất thế giới. Theo ông Colin Blackwell, bộ phận lớn nhất của nền kinh tế Việt Nam là khối DN tư nhân, DNNVV. Chính sự phát triển khối DN này là nhân tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của Việt Nam.

Tuy nhiên, có một thực tế đáng buồn là sau gần 30 năm sau khi Luật Đầu tư nước ngoài đầu tiên có hiệu lực, kết nối kinh doanh giữa các nhà đầu tư trong và ngoài nước vẫn lỏng lẻo. Vẫn chưa thấy rõ hiệu ứng lan toả về công nghệ (đặc biệt là công nghệ cao) và năng suất lao động từ các đối tác nước ngoài đến các DN trong nước như kỳ vọng mà các nhà hoạch định chính sách đặt ra. Như vậy, dường như đã đến lúc cần “lật bài ngửa” với nhau để xem vì sao một trong những mục tiêu, kỳ vọng lớn nhất của Việt Nam khi thu hút các DN FDI là sẽ tạo ra sức lan tỏa, hỗ trợ cho các DN trong nước, thì đến nay hầu như chưa đạt được?

Tại diễn đàn VBF vừa qua, một trong những yếu tố là nguyên nhân mấu chốt cho vấn đề này đã được các bên bàn thảo. Đó chính là sự kết nối, tinh thần dám “cho và nhận” từ các bên. Bởi nói như ông Colin Blackwell: “Tôi tin rằng Việt Nam có tiềm năng để trở thành một trong những quốc gia có GDP trên đầu người cao nhất trên thế giới, nếu những tiềm năng của người Việt Nam được tận dụng tối đa. Nhưng để đạt được mục tiêu này, 3 bên (Khu vực DN trong nước - Chính phủ - Khu vực DN FDI) cần phối hợp chặt chẽ trong một mô hình “kiềng ba chân” để cùng lớn mạnh và phát triển bền vững. Mỗi bên cần dám cho và nhận từ các bên còn lại”.

Vì một cuộc chơi các bên cùng thắng

Theo ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI và là đồng Chủ tịch VBF, những nội dung đưa ra bàn của diễn đàn lần này đã chạm tới một chủ đề quan trọng bậc nhất của kinh tế Việt Nam hiện nay. Đó là vấn đề tăng cường kết nối giữa DN FDI và DN trong nước với một nhận thức thống nhất rằng, sự phát triển của khu vực tư nhân trong nước là nhân tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của Việt Nam. “Việc tăng cường kết nối FDI với DN trong nước có trách nhiệm của Chính phủ, DN FDI và các DN nội địa. Trong đó, Nhà nước, thông qua tạo dựng luật pháp, chính sách, môi trường kinh doanh sẽ đóng vai trò là bệ đỡ, bà mối và yểm trợ. Các FDI đóng vai trò trung tâm, hạt nhân liên kết. Còn các DNNVV trong nước là vệ tinh lan tỏa”, ông Lộc nói.

Tất cả các ý kiến tại diễn đàn đều cho rằng, không ai là người chịu thiệt hại trong nỗ lực kết nối này mà đây là cuộc chơi mà các bên cùng thắng, cùng có lợi. Bởi có thể đơn giản hình dung: Nếu các FDI tiếp tục có sự thành công ở Việt Nam mà không có sự kết nối, chia sẻ thành công đó với các DN trong nước thì về lâu dài chính các DN FDI có lợi hay không khi tất yếu sẽ có tâm lý không thuận lợi, thậm chí kỳ thị với khối DN này? Trong khi nếu kết nối tốt, các DN trong nước mạnh hơn sẽ giúp các DN FDI có thêm khách hàng, thêm chuỗi cung ứng trong nước… qua đó giảm được chi phí, tăng doanh thu và lợi nhuận.

Sẽ có rất nhiều công việc phải làm để tăng cường được sự kết nối này. Tuy nhiên, vấn đề mấu chốt và quan trọng nhất chính là nguồn nhân lực. Ông Ryu Hang Ha - Chủ tịch Hiệp hội DN Hàn Quốc tại Việt Nam chia sẻ trường hợp của Công ty Doosan Vina. Đóng đô ở tỉnh Quảng Ngãi, nhà máy sản xuất cũng đặt ở đây với thiết bị và công nghệ hiện đại nên nhu cầu kỹ sư, công nhân có tay nghề cao khá lớn. Công ty đã đào tạo cả trăm kỹ sư, đào tạo tại chỗ, đưa sang Hàn Quốc đào tạo cũng có, nhưng những kỹ sư này, sau khi được đào tạo chỉ làm với nhà máy vài ba năm rồi lần lượt bỏ đi tìm việc ở thành phố lớn. “Chúng tôi có muốn chuyển giao công nghệ cũng phải có người tiếp nhận, không có đủ nguồn nhân lực đáp ứng được yêu cầu thì chúng tôi muốn chuyển giao cũng chịu”, ông Hang Ha nói.

Một dẫn chứng khác là theo đại diện Hiệp hội DN Nhật Bản tại Việt Nam (JBAV), đã có rất nhiều thanh niên Việt Nam được đào tạo tại Nhật Bản trong lĩnh vực nông nghiệp. Tuy nhiên, sau khi kết thúc khóa đào tạo, các sinh viên này thường khó tìm được công việc liên quan, trong khi nếu tận dụng được, ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ tạo được thế cạnh tranh tốt hơn.

Bên cạnh đó, để có thể “diễn” tốt vai trò vệ tinh lan tỏa về công nghệ, thị trường… thì các DN tư nhân trong nước cần nâng cấp mình lên theo các chuẩn toàn cầu. “DN chúng ta không thể chỉ dồn mọi nỗ lực của mình vào việc hạ giá thành sản phẩm, mà còn cần đảm bảo các quy trình sản xuất đạt chuẩn quốc tế, đảm bảo sự minh bạch, liêm chính, thân thiện với môi trường… Chỉ có như vậy mới có thể phát triển một cách bền vững” – ông Lộc nói và cho biết, các thành viên VBF và các DN FDI lớn có mặt ở Việt Nam qua trao đổi đều thống nhất, họ đã sẵn sàng có những hoạt động cụ thể để hỗ trợ các DN trong nước theo hướng đi như vậy.