Không thiếu vốn,
chỉ sợ thiếu cơ chế
Phải có cơ chế phối hợp, tiêu chí xác định đối tượng vay vốn
rõ ràng đảm bảo dòng vốn đến đúng địa chỉ
Hà Thành
Ngân hàng đã sẵn sàng…
Một trong những nội dung được tập trung bàn thảo nhiều nhất đó là các giải pháp trọng tâm thúc đẩy phát triển nông nghiệp công nghệ cao (CNC) cụ thể là gói tín dụng 100 nghìn tỷ đồng dành cho lĩnh vực này.
Ở góc độ nhà hoạch định chính sách, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban kinh tế Quốc hội TS. Nguyễn Đức Kiên nhận thấy, để gói tín dụng cho CNC triển khai hiệu quả phải có những nhìn nhận đúng đắn cũng như đưa ra yêu cầu cụ thể, rõ ràng đối với các bộ ngành liên quan. Trước hết, là kênh cấp vốn chủ lực, nhiệm vụ ngành NH là phải đáp ứng được nhu cầu tín dụng của nền kinh tế và theo định hướng Chính phủ. Tuy nhiên, cần hiểu rằng, số vốn 100 nghìn tỷ đồng cho nông nghiệp ứng dụng CNC mà Thủ tướng yêu cầu không phải là dành một quỹ vốn để dồn hết trong năm 2017 mà nó sẽ được giải ngân theo năng lực hấp thụ vốn của nền kinh tế.
Về phía ngành NH, Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng cho biết, nhiều NHTM đã sẵn sàng tham gia gói tín dụng 100 nghìn tỷ đồng. Như LienVietPostBank đã cam kết cho vay 10.000 tỷ đồng với lãi suất ưu đãi thấp hơn lãi suất thị trường 0,5-1%/năm. Hay như VietinBank chắc chắn sẽ tham gia tích cực, bố trí đầy đủ nguồn lực vốn với lãi suất hợp lý cho gói tín dụng này. “Đây là chủ trương chính xác, lĩnh vực rất tiềm năng…”, Tổng giám đốc VietinBank TS. Lê Đức Thọ cho biết, nhìn nhận. Song, điều mà các NHTM quan tâm nhất hiện nay đó là cần có một cơ chế rõ ràng.
Ông Thọ chia sẻ, hiện tại NH đang đợi quyết định chính thức từ Chính phủ, NHNN về cách thức vận hành của chương trình này để triển khai. Thực tế một số NHTMCP quy mô nhỏ tỏ ra khá e dè. Đồng ý đây là một chủ trương tốt, một lĩnh vực tiềm năng nhưng Tổng giám đốc một NHTMCP cỡ nhỏ trong TP. Hồ Chí Minh thừa nhận: sân chơi này không dễ chơi đối với những NHTMCP quy mô nhỏ - vốn không có lợi thế về mạng lưới hoạt động, giá vốn huy động cao. Trước nay, Agribank là NH cho vay chủ lực trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn (NNNT) nói chung và nông nghiệp CNC nói riêng với kinh nghiệm khá dày dặn, nhưng thực tế cũng không tránh khỏi gặp những trường hợp khách hàng vay vốn sử dụng không hiệu quả, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ.
Sự thận trọng của các NH được các chuyên gia trong ngành cũng như ngoài ngành bày tỏ cảm thông. Một vị phân tích: NNNT tuy không phải là lĩnh vực mới mẻ nhưng đối với nông nghiệp CNC đòi hỏi có kinh nghiệm, trình độ thẩm định tốt, có kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực này mới mạnh dạn cho vay. Nếu không có năng lực chuyên môn sâu để phân tích đúng hiệu quả dự án, đến khi đầu tư xong công nghệ đã lạc hậu thì NH chôn vốn ở đó, nợ xấu lại tăng cao. Chưa nói đến việc những dự án CNC thường cần nguồn vốn lớn trong dài hạn. Giờ yêu cầu lãi suất lại thấp hơn so với các lĩnh vực khác… thì quả thực khó cho NH. Vì vậy, để các NH tích cực tham gia, cần có sự hỗ trợ của Chính phủ ở một chừng mực nào đó.
…nhưng còn chờ cơ chế, quy định
Không phản đối việc cần có chương trình tín dụng cho nông nghiệp CNC nhưng một chuyên gia NH cho rằng, các NH cần phải đổi mới năng lực quản trị của mình chứ không phải thấy khó là thoái thác. Theo quan điểm của TS. Nguyễn Đức Kiên, các NH không phải chỉ đơn thuần là một nhà cung ứng vốn, nhất là trong Chính phủ khởi nghiệp thì NH phải là người bạn đồng hành, tư vấn cho nông dân, DN. Ví như, tư vấn cho khách hàng đầu tư thế nào, nên vay ở mức bao nhiêu để quản trị vốn tốt. “NH phải đi cùng với khách hàng từ khâu khởi đầu đến khi kết thúc dự án, đảm bảo khách hàng trả đủ vốn lẫn lãi cho mình”, TS. Kiên lý giải thêm.
Cũng theo TS. Kiên, thời gian tới, Chính phủ chỉ đạo quyết liệt, cụ thể các Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ NN&PTNT Việt Nam và Bộ Công Thương tham gia hỗ trợ người nông dân nhập cuộc. Cụ thể, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hướng dẫn người nông dân ứng dụng CNC vào nông nghiệp. Bộ NN&PTNT hỗ trợ người nông dân về kỹ thuật chăm sóc, trồng trọt… Bộ Công Thương tìm kiếm phương thức sản xuất, thị trường phù hợp, để sản phẩm người nông dân làm ra có nơi tiêu thụ. Dù cho sản phẩm chất lượng tốt nhưng giá cả không phù hợp thì cũng không thể cạnh tranh được. Vì suất đầu tư lớn hơn thường giá phải cao hơn. “Nếu không hướng dẫn cụ thể cho người nông dân thì rất có thể lặp lại trường hợp chúng ta hỗ trợ ngư dân sau cơn bão Chanchu số 5 vào năm 1996 - 1997 nhưng ngư dân không trả được nợ vì không đánh bắt xa bờ được”, TS. Kiên cảnh báo.
Về phía mình, điều khiến các NH băn khoăn nhất đó là chưa có bộ ngành nào ban hành quy chuẩn thế nào là sản xuất nông nghiệp CNC. Nếu xác định không đúng đối tượng cho vay tiềm ẩn rủi ro cho NH, nợ xấu hiện hữu. Mới đây, người đứng đầu ngành NH cũng đã đề nghị Bộ NN&PTNT sớm trình Chính phủ hướng dẫn cụ thể về đối tượng, tiêu chí xác định dự án nông nghiệp CNC, danh mục CNC trong nông nghiệp… để NHNN có cơ sở chỉ đạo các NH. Đặc biệt, phải hoàn thiện các văn bản hướng dẫn cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp, như nhà kính, nhà lưới… làm cơ sở để thực hiện giao dịch bảo đảm, thế chấp vay vốn. Đây là điểm nghẽn rất lớn của các DN muốn đầu tư lớn nhưng không thể đăng ký tài sản thế chấp vay vốn.
Bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các bộ ngành, Tổng giám đốc VietinBank Lê Đức Thọ đề nghị các địa phương cũng phải phối hợp rất chặt chẽ, cũng như có cơ chế chính sách tốt hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho DN. “Phải coi DN là đối tượng được chào đón bởi họ về phát triển kinh tế cho địa phương. Vì vậy, các địa phương tạo thuận lợi về thủ tục hành chính, cấp giấy phép hoạt động kinh doanh, hỗ trợ nhân lực địa phương, mọi vướng mắc trong quá trình làm phải được hỗ trợ giải quyết… để các DN thấy yên tâm triển khai dự án kinh doanh của mình”, TS. Thọ đưa ra quan điểm.