Cần khai thác hiệu quả tài nguyên số
Big Data hỗ trợ tích cực cho hoạt động tài chính - ngân hàng
Minh Khuê
Tập trung thảo luận về công nghệ Big Data từ nhiều góc nhìn khác nhau, Hội thảo khoa học “Dữ liệu lớn và ứng dụng trong lĩnh vực Tài chính - NH” do Học viện NH tổ chức ngày 15/6 đã mang đến một cái nhìn khá tổng quát về nguồn tài nguyên được coi là “một loại dầu mới - new oil”. Từ đó nhận diện đầy đủ các cơ hội cũng như thách thức để Big Data đóng góp tích cực vào việc nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả của hoạt động tài chính - NH.
Hội đủ tiêu chuẩn Big Data
Cuộc Cách mạng Công nghiệp (CMCN) 4.0 đang diễn ra trên toàn cầu có tác động mạnh mẽ, lan tỏa tới mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội và hứa hẹn sẽ tạo thêm nhiều cơ hội, động lực mới cho phát triển của mỗi quốc gia, tổ chức. CMCN 4.0 với nền tảng Internet kết nối vạn vận, công nghệ tự động hóa và trí tuệ nhân tạo, đã đưa dữ liệu số lên vai trò trung tâm. Từ đó có thể gia tăng, tạo ra các doanh thu mới và cung cấp những hệ sinh thái ứng dụng, dịch vụ và sản phẩm kỹ thuật số mới. Vì thế, xử lý dữ liệu số sẽ phát triển và trở thành một ngành công nghiệp quan trọng trong cuộc CMCN 4.0.
Trao đổi tại hội thảo, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Kim Anh, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Công nghệ ngành NH cho rằng, Big Data nổi bật so với dữ liệu truyền thống bởi lượng dữ liệu lớn hơn nhiều lần; tốc độ xử lý cao không chỉ bao gồm khả năng truy xuất, xử lý, phân tích gần như tức thời, mà còn bao gồm cả sự đáp ứng với tốc độ thay đổi dữ liệu lớn và thường xuyên, cộng thêm sự đa dạng với dữ liệu có cấu trúc, phi cấu trúc, từ nhiều nguồn khác nhau...
Đặc thù của hoạt động NH là tạo ra một lượng dữ liệu khổng lồ từ những dữ liệu có cấu trúc như lịch sử giao dịch, hồ sơ khách hàng tới những dữ liệu phi cấu trúc như hoạt động của khách hàng trên website, ứng dụng mobile banking hoặc trên mạng xã hội. Ứng dụng Big Data để khai thác được những dữ liệu này sẽ đem lại những lợi thế cạnh tranh và hiệu quả to lớn trong lĩnh vực tài chính - NH. Theo Phó Thống đốc, có thể khẳng định vai trò quan trọng của Big Data trong lĩnh vực tài chính - NH với các ứng dụng cụ thể như: phân tích giúp hiểu rõ, phân loại, sự hài lòng, hành vi và sự trung thành của khách hàng...; phân tích, phát hiện để cảnh báo và ngăn chặn các hành vi rủi ro, giả mạo; tối ưu hoá hoạt động xử lý dữ liệu trong quá trình vận hành, phân tích và hỗ trợ ra quyết định... Thảo luận sôi nổi tại hội thảo, các đại biểu tham dự đều đánh giá: Tại Việt Nam, cùng với các ngành công nghiệp khác như bán lẻ, điện tử viễn thông hay quảng cáo trực tuyến, ngành tài chính - NH hoàn toàn có thể đạt được những bước tăng trưởng nhảy vọt với những tiềm năng to lớn nhờ sự hỗ trợ của Big Data.
Ông Phạm Anh Tuấn, thành viên HĐQT, Trưởng ban hiện đại hoá công nghệ NH (Vietcombank) cho biết: Dữ liệu trong hệ thống NH và thu thập từ bên ngoài bao gồm nhiều loại. Trong đó có những dữ liệu có cấu trúc, dữ liệu bán cấu trúc và dữ liệu phi cấu trúc (dữ liệu cực lớn). Dữ liệu không phải chỉ dừng ở một ngày, một tháng hay một năm. Mà các mô hình dữ liệu đều cho thấy, tập dữ liệu khảo sát đánh giá càng lớn (thông thường từ 3-5 năm) thì sẽ cho ra kết quả càng chính xác. “Hiện dữ liệu NH là dữ liệu rất lớn và hội đủ tiêu chuẩn của Big Data về khối lượng, sự chuyển động và về mức độ đa dạng”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Tài sản quý giá của NH
Cùng quan điểm về vai trò quan trọng của Big Data cũng như lợi ích mà nó mang lại, song theo Phó Thống đốc Nguyễn Kim Anh, để triển khai Big Data thành công cần phải có chiến lược tổng thể, xây dựng được đội ngũ chuyên gia có hiểu biết sâu cả về lĩnh vực tài chính lẫn công nghệ. Cùng với đó, là xác định, kết nối và thu thập dữ liệu cần thiết; xây dựng cơ chế, chính sách chặt chẽ trong việc bảo mật, an ninh thông tin cùng nhiều vấn đề liên quan khác.
Đại diện Vietcombank cũng cho rằng, dữ liệu phải được đối xử như bất kỳ tài sản nào của NH, phải đặc biệt quan tâm tới chất lượng và bảo đảm an toàn. Chia sẻ thêm, ông Phạm Anh Tuấn cho biết, hiện các NH bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới hệ thống log giao dịch trực tuyến qua mạng. Điều này sẽ giúp đánh giá tình trạng, trạng thái hoạt động của hệ thống, từ đó giúp xây dựng những mô hình dự báo, điểm lỗi, điểm dừng của hệ thống.
Hệ thống NH hiện có hai nền tảng công nghệ chính: Hệ thống EDW/BI (Kho dữ liệu DN và hệ thống tri thức DN) và Big Data. Hệ thống EDW/BI hiện nay với hầu hết các NH là không thể thiếu. Trong khi đó, Big Data là công nghệ xử lý một tập hợp dữ liệu rất lớn và phức tạp mà các ứng dụng xử lý dữ liệu truyền thống không làm được. Có câu hỏi được đặt ra tại hội thảo rằng: Nếu đã có Big Data thì có cần EDW/BI nữa hay không? Câu trả lời là không có chuyện cái này phủ định cái kia, hay có thể thay thế lẫn nhau, bởi mỗi hệ thống, công cụ, công nghệ có vai trò, vị trí nhất định.
Như đã nói ở trên, phải coi dữ liệu là tài sản của NH. Và để đảm bảo an toàn cho hệ thống tài sản, theo thông lệ phải có hệ thống quản trị chất lượng dữ liệu dựa trên 4 trục: tổ chức, chính sách, quy trình và công nghệ.
Ông Nguyễn Minh Đức, Trưởng phòng quản lý hiệu suất (PVcomBank) cũng đồng quan điểm cần coi trọng dữ liệu là tài sản chiến lược, lợi thế cạnh tranh của bản thân NH. Cũng theo ông Đức, công nghệ đóng vai trò hỗ trợ cho việc quản trị tốt hơn, chứ không quyết định việc triển khai quản trị dữ liệu có an toàn hay không. Đại diện PVcomBank cũng nêu ra đề xuất về việc các NH cần chú trọng công tác đào tạo nhân lực, đặc biệt là về nhận thức dữ liệu. Đi cùng với đó, cần sự tham gia chặt chẽ của các cơ quan quản lý. Trong đó, đặc biệt là vai trò của NHNN trong việc soạn thảo, ban hành các văn bản, quy trình, hướng dẫn trong việc sử dụng dữ liệu, dựa trên đó, các NHTM xây dựng chiến lược về dữ liệu phù hợp với điều kiện của đơn vị.