Sau khi tăng mạnh do cơn bão tại Mỹ và những đồn đoán về khả năng dầu tăng giá mạnh, giá dầu thế giới quay đầu giảm sau khi và cuộc chiến thương mại cản trở tăng trưởng kinh tế và nhu cầu về dầu mỏ tại các nước mới nổi.
Tại Phố Wall, sau khi tăng lên 69,5 USD/thùng vào ngày 04/9, giá dầu ngọt WTI đã giảm xuống 68,5 USD/thùng vào ngày 05/9; dầu thô Brent cũng giảm giá từ 78 USD/thùng xuống 77,0 USD/thùng. Yếu tố cơ bản khiến giá dầu quay đầu giảm bắt nguồn từ tình cảnh ngày càng khó khăn tại các nước mới nổi, do những lo ngại Mỹ có thể sẽ tiếp tục đánh thuế lên 200 tỷ USD đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.
Sau Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ là hai thị trường tiêu thu dầu lớn nhất thế giới, tiếp đến là hàng loạt quốc gia mới nổi khác. Vì thế, khả năng Mỹ tiếp tục tăng thuế lên 200 tỷ USD đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ đẩy kinh tế Trung Quốc vào tình cảnh khó khăn hơn, nhu cầu tiêu thụ dầu sẽ giảm theo. Khó khăn tại Trung Quốc sẽ gây tác động lan truyền sang nhiều nước mới nổi khác, vốn đã chao đảo trong thời gian gần đây.
Hãng tin Reuters dẫn nhận định của chuyên gia phân tích Fawad Razaqzada cho rằng, khả năng mở rộng sản lượng dầu tại Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC) và các thành viên, cũng như nhu cầu giảm dần tại Trung Quốc và các nước mới nổi khác có thể cản trở thị trường dầu, giá dầu không có cơ hội để tăng cao, thậm chí sẽ giảm. Mặt khác, USD tăng giá đã khiến nhiều đồng tiền mới nổi bị mất giá, kể cả nhân dân tệ của Trung Quốc, làm tăng giá cả của những mặt hàng hóa niêm yết dưới dạng USD.
Yếu tố thứ hai bắt nguồn từ thông tin của Reuters cho thấy, mục tiêu không chính thức của Arập Xê út là duy trì giá dầu thế giới trong khoảng 70-80 USD/thùng, nhằm đảm bảo nguồn thu đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế của đất nước. Mức giá này được Arập Xê út áp dụng từ đầu tháng 4 năm nay, sau khi Tổng thống Mỹ - Donald Trump công khai kêu gọi Riyadh kiểm soát sự leo thang của giá dầu và mong muốn giá xăng dầu tại Mỹ không tăng quá nhanh trước khi diễn ra cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào tháng 11 năm nay. Sau lời kêu gọi của Tổng thống Trump, OPEC đã nhất trí cùng với CHLB Nga nâng sản lượng dầu khai thác thêm 1 triệu thùng/ngày từ tháng 6 năm nay. Trước đó, Arập Xê út từng đưa ra chủ trương cùng với các nước thuộc OPEC tiếp tục cắt giảm sản lượng dầu nhằm đưa giá dầu vượt ngưỡng 80 USD/thùng.
Khung giá 70-80 USD/thùng dầu cũng là mức giá mong đợi của những quốc gia khác thuộc OPEC. Trong số này, Algiêri coi giá dầu 75 USD/thùng là hợp lý.
Chủ trương của A rập Xê út đã phần nào xua tan những lo ngại về khả năng thắt chặt nguồn cung, khi các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran có hiệu lực từ đầu tháng 11 tới đây.
Tuy nhiên, giá dầu vẫn có thể tăng trong ngắn hạn do những diễn biến bất thường trên toàn cầu, từ biến động thời tiết, đến căng thẳng địa chính trị và cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung. Nhiều chuyên gia nhận định, giá dầu sắp tới sẽ tăng mạnh, thậm chí lên tới 90 USD/thùng.
Các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với Iran đã gây ra những lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung trên thị trường dầu lửa trong thời gian qua, sau khi Mỹ kêu gọi các quốc gia chấm dứt nhập khẩu dầu từ Iran trước ngày 4/11 năm nay - thời điểm Washington tái áp đặt các lệnh trừng phạt lên quốc gia dầu lửa đứng thứ ba OPEC này. Các nước như Ấn Độ, Trung Quốc vẫn đang nhập dầu của Iran, nhưng đã chuyển sang sử dụng tàu vận tải khác.
Theo Reuters, Ấn Độ (quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn thứ 2 của Iran) đang cân nhắc giảm một nửa nhu cầu nhập khẩu dầu từ Iran. Theo đó, Chính phủ Ấn Độ chỉ cho phép các nhà máy lọc dầu quốc doanh mua dầu của Iran, nếu Tehran sắp xếp được tàu chở và có bảo hiểm cho các lô dầu. Trước đó, các công ty dầu khí Trung Quốc đã chuyển phương thức vận chuyển dầu nhập khẩu từ Iran sang các tàu thuộc sở hữu của Công ty Vận chuyển dầu quốc gia Iran. Điều này nghĩa là, Ấn Độ và Trung Quốc vẫn tiếp tục mua dầu của Iran, nhưng sẽ giảm mạnh về lượng.
Mức giá 70-80 USD/thùng cho thấy, Arập Xê út và OPEC vẫn kiểm soát giá cả thị trường dầu mỏ thế giới do chi phí khai thác quá thấp (có khi chỉ 7 USD/thùng) trong khi trữ lượng rất dồi dào. Tuy nhiên, OPEC không còn khả năng thao túng thị trường dầu mỏ như trước đây. Công nghệ khai thác mới đã giúp Mỹ tăng sản lượng và từng bước thoát khỏi sự lệ thuộc vào nguồn dầu nhập khẩu, nhưng chi phí sản xuất khá cao.
Theo báo cáo của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), thị trường dầu mỏ trong thập kỷ qua đã chứng kiến những thay đổi quan trọng. Sau nhiều thập kỷ phải nhập khẩu dầu, công nghệ khai thác dầu đá phiến đã giúp Mỹ tăng sản lượng dầu và Mỹ có thể sẽ xuất khẩu dầu thô ở mức độ nhẹ từ năm 2029 đến năm 2045. Sự bùng nổ sản xuất dầu tại Mỹ đã khiến giá dầu thế giới giảm xuống mức thấp vào năm 2014, chấm dứt thời kỳ giá dầu tăng cao vốn đã kéo dài suốt từ những năm 1970.
Theo dự báo của Ngân hàng Merrill Lynch, nguồn cung dầu tiếp tục tăng cho đến cuối năm nay, mặc dù rủi ro gián đoạn tại Venezuela, Iran, Libya và Nigeria. Nguyên nhân là do, sản lượng dầu bên ngoài OPEC đã đạt đỉnh cao nhất trong 15 tháng qua lên 730.000 thùng/ngày, trong khi nguồn cung này tiếp tục phục hồi.
Bổ sung vào nguồn cung này là sản lượng mới tại Canada, Brazil và Mỹ, có thể củng cố khả năng cung ứng của các nước bên ngoài OPEC trong những tháng cuối năm, góp phần kiềm chế áp lực lên dầu thô Brent. Ngân hàng này kỳ vọng, giá dầu Brent có thể dao động trong khoảng 65-80 USD/thùng, cho tới khi lệnh trừng phạt Iran bắt đầu tác động đến thị trường dầu trong nửa năm đầu 2019.
Theo các chuyên gia thuộc Ngân hàng Morgan Stanley, thị trường dầu sẽ thắt chặt trong những tháng tới, giá dầu cuối năm sẽ lên tới 85 USD/thùng, không thay đổi so với dự báo trước đó của ngân hàng này.
Trong thông báo ngày 05/9/2018 của OPEC, nhu cầu về dầu mỏ trên toàn cầu được dự báo sẽ vượt 100 triệu thùng/ngày vào cuối năm 2018, lần đầu tiên sau nhiều năm suy giảm. Tuy nhiên, các nước OPEC sẽ nâng sản lượng nhằm đáp ứng nhu cầu và bù đắp thiếu hụt nguồn cung trên thị trường.
Đối với Việt Nam, nếu giá dầu thế giới tăng mạnh sẽ tác động đến tăng chi phí đầu vào của quá trình sản xuất, cùng với đó là những tác động tiêu cực từ cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung sẽ gia tăng thêm áp lực cho việc điều hành tỷ giá VND/USD và kiểm soát lạm phát theo mục tiêu Quốc hội đã đề ra cho năm 2018 (khoảng 4%). Chính vì vậy, Việt Nam cần theo dõi sát diễn biến trên thị trường quốc tế để có các chính sách điều hành phù hợp nhằm kiểm soát lạm phát và tỷ giá phù hợp, góp phần tích cực cho việc phát triển kinh tế- xã hội.
Xuân Thanh
Nguồn: EIA, Reuters, WS. Journal