Kinh tế các nước đang phát triển châu Á tiếp tục ổn định

Tại báo cáo này, các chuyên gia ADB giữ nguyên dự báo tăng trưởng GDP 6,0% trong năm 2018 tại các nước đang phát triển châu Á, sau đó chậm dần với mức tăng trưởng 5,8% vào năm 2019, giảm 0,1% so với dự báo trước đó. ADB cũng giữ nguyên dự báo lạm phát 2,8% trong năm nay, nhưng điều chỉnh tăng dự báo lạm phát năm 2019 thêm 0,1% lên 2,8% trong năm 2019.

Nhu cầu nội địa tăng cao là yếu tố dẫn dắt tăng trưởng GDP tại các nền kinh tế lớn trong khu vực, trong khi giá dầu và khí đốt tăng trở lại đang hỗ trợ tăng trưởng kinh tế tại các nước xuất khẩu như Kazakhstan. Tuy nhiên, những khó khăn và thách thức gần đây đang làm gia tăng rủi ro, đe dọa tình hình kinh tế trong khu vực. Bên cạnh xu hướng gia tăng căng thẳng thương mại, thanh khoản thắt chặt trên toàn cầu có thể phủ bóng đen lên triển vọng kinh tế châu Á trong năm tới.

Tại báo cáo này, ADB cũng đưa ra dự báo GDP tại các nước công nghiệp phát triển với mức tăng trưởng 2,3% trong năm 2018 và 2,0% trong năm 2019, không thay đổi so với dự báo đưa ra hồi tháng 4/2018. Trong đó, chi tiêu dùng tăng cao và thị trường lao động cải thiện mạnh là những yếu tố cơ bản thúc đẩy tăng trưởng GDP tại Mỹ. Tuy nhiên, đà phục hồi kinh tế tại Nhật Bản và khu vực đồng euro bắt đầu chững lại ngay từ đầu năm nay, và ADB phải điều chỉnh giảm dự báo GDP năm 2018. Trong khi đó, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) có thể sẽ ưu tiên các biện pháp bình thường hóa chính sách tiền tệ hơn là chống lạm phát.

Tại Trung Quốc, nhu cầu tiêu dùng trong nước tăng vững và xu hướng mở rộng các loại hình dịch vụ mới đã hỗ trợ tăng trưởng kinh tế sáu tháng đầu năm, góp phần thúc đẩy GDP với dự báo sẽ tăng 6,6% trong nay. Tuy nhiên, căng thẳng thương mại sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu tiêu dùng, và GDP năm 2019 được dự báo giảm nhẹ xuống mức tăng trưởng 6,3%. Để duy trì tốc độ tăng trưởng cao và bền vững, các nhà hoạch định chính sách tại Trung Quốc cần tăng cường cái cách nguồn cung, nhất là những biện pháp bắt nguồn từ chính sách tài khóa và tiền tệ.

Mặc dù lạm phát tăng cao, nhưng GDP tại Ấn Độ tiếp tục đạt mức tăng trưởng cao nhất thế giới. Trong khi GDP tại các nước Nam Á được dự báo tăng 7,0% trong năm nay và tăng 7,2% trong năm 2019, GDP tại Ấn Độ sẽ tăng 7,3% trong năm 2018 và 7,6% trong năm 2019. Trong đó, tác động từ xu hướng dầu tăng giá được bù đắp bởi nhu cầu trong nước tăng vững và xuất khẩu tăng cao, nhất là xuất khẩu các mặt hàng công nghiệp chế tạo. Tuy nhiên, xu hướng mất giá bản tệ và thị trường tài chính bất ổn trên toàn cầu đang đặt ra một số thách thức đáng lo ngại, nhất là rủi ro gia tăng lạm phát, mặc dù các biện pháp thắt chặt tài khóa sẽ góp phần kiềm chế lạm phát.

Trong nhóm 10 nước ASEAN, ADB điều chỉnh giảm tốc độ tăng trưởng GDP tại 6 quốc gia xuống 5,1% trong năm nay, thấp hơn dự báo trước đó là tăng 5,2%. Tại Indonesia, Philippines, và Việt Nam, xuất khẩu ròng được dự báo giảm nhẹ, do nhập khẩu tăng cao theo mục tiêu đẩy mạnh đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng. Xuất khẩu giảm nhẹ, lạm phát tăng cao, dòng vốn đảo chiều và cán cân thanh toán xấu đi được cho là những yếu tố cản trở triển vọng kinh tế các nước Đông Nam Á, với mức tăng trưởng GDP năm 2018 là 5,1%, thấp hơn dự báo trước đó là tăng 5,2%. Tại khu vực này, lạm phát được kỳ vọng sẽ nằm trong tầm kiểm soát, nhờ những yếu tố đặc thù tại mỗi quốc gia: lạm phát thực phẩm tăng thấp tại Trung Quốc và Ấn Độ, chính sách trợ cấp chất đốt tại Indonesia và Malaysia, v.v.

Tại các nước Trung Á, đà phục hồi của giá dầu và khí đốt, cùng với xu hướng mở rộng xuất khẩu và đầu tư là những yếu tố dẫn dắt tăng trưởng kinh tế với kỳ vọng GDP tăng 4,1% trong năm nay. Trái lại, GDP năm 2018 tại các quốc đảo ngoài khơi Thái Bình Dương được dự báo chỉ tăng 1,1%, do hậu quả của trận động đất tại Papua New Guinea và thâm hụt chi tiêu công tại Timor-Leste.

Ngoài ra, phải kể đến rủi ro bắt nguồn từ những cú sốc bất ngờ, nếu Fed tăng lãi suất nhanh hơn kỳ vọng nhằm kiềm chế lạm phát. Tuy nhiên, rủi ro lớn nhất là những tác động tiêu cực của xung đột thương mại đến các mạng lưới sản xuất xuyên biên giới và các mối liên kết kinh doanh, khi các doanh nghiệp hủy bỏ kế hoạch đầu tư. Trong khi các nước Đông Nam Á có thể duy trì được tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn trung hạn, do căng thẳng thương mại toàn cầu chỉ gây tác động gián tiếp đến tình hình kinh tế khu vực, nhưng tác động tâm lý có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, các nước cần tăng cường các mối liên kết thương mại, làm đối trọng với xu hướng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ.

Hoàng Thế Thỏa

Nguồn: ADB tháng 9/2018