DN chưa hài lòng, cải cách cần tiếp tục

DN chưa hài lòng, cải cách cần tiếp tục

Đỗ Lê

Cơ chế một cửa Quốc gia (MCQG) đã cho thấy rõ hiệu quả tiết kiệm chi phí, thời gian cho cộng đồng DN và cần tiếp tục tích hợp nhiều hơn nữa các thủ tục hành chính (TTHC) vào cơ chế này.

Kết quả tích cực nhưng DN chưa thực sự hài lòng

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tổng cục Hải quan và Dự án Tạo thuận lợi thương mại của Cơ quan phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID TFP) vừa tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo đánh giá Mức độ hài lòng của DN và thời gian thực hiện TTHC qua cơ chế MCQG. Báo cáo được tổng hợp và phản ánh ý kiến từ gần 3.100 DN về 12 thủ tục hành chính – dịch vụ công có tần suất thực hiện nhiều nhất trong số 188 thủ tục tại thời điểm tiến hành khảo sát vào cuối năm 2019 (hiện nay là 198 thủ tục) trên Cổng thông tin MCQG, thuộc phạm vi quản lý của 5 bộ (gồm Bộ Công thương, Bộ Giao thông – Vận tải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế).

Cơ chế MCQG là hệ thống một cửa để thực hiện các thủ tục thông quan hàng hoá và được kỳ vọng giúp tinh giản các TTHC về xuất nhập khẩu phù hợp với các tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế. Theo đánh giá của các đại biểu đại diện cho các DN, hiệp hội và cơ quan quản lý tại hội thảo, việc triển khai cơ chế MCQG đã mang lại những thay đổi tích cực về thời gian và chi phí thực hiện TTHC cho DN. Thực tế khảo sát vừa qua cũng cho thấy điều này.

Theo ông Đậu Anh Tuấn - Trưởng Ban Pháp chế VCCI, về cơ bản việc triển khai cơ chế MCQG đã mang lại những thay đổi tích cực về thời gian và chi phí thực hiện TTHC cho DN. Các DN ghi nhận, đa số các chức năng cơ bản trên Cổng hoạt động tốt. Tỷ lệ DN đánh giá “dễ”, “tương đối dễ” thực hiện đối với các tính năng cơ bản như “tạo tài khoản và đăng nhập”, “xem hồ sơ”, “quản lý hồ sơ”, “xem và in giấy phép/chứng nhận” với các mức lần lượt là 95%, 93%, 93% và 89%.

Thời gian các DN phải dành ra cho thực hiện thủ tục đã giảm đi ở 10 trong số 12 TTHC. Số ngày tiết kiệm được so với phương thức truyền thống dao động trong khoảng từ 1- 3 ngày và số ngày giải quyết thủ tục nhìn chung đều nằm trong khoảng thời hạn theo quy định của các văn bản pháp luật. Bên cạnh đó, có 8 TTHC ghi nhận chi phí giảm đi đáng kể so với phương thức cũ.

Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ đáng kể DN gặp khó khăn khi sử dụng cổng. Đơn cử như: 35% DN cho biết còn gặp khó khăn khi sử dụng tính năng “giải đáp vướng mắc khi sử dụng hệ thống”; 27% DN cho biết chưa hài lòng với tình trạng hoạt động thiếu ổn định, như lỗi kết nối; 20% DN phản ánh tốc độ xử lý tác vụ trên cổng còn chậm…

Các thủ tục thuộc Bộ Công thương và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn dễ thực hiện hơn so với các thủ tục thuộc 3 Bộ còn lại trong khảo sát này. Đáng chú ý, thủ tục “Cấp chứng nhận xuất xứ ưu đãi C/O” và “Cấp giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật nhập khẩu, quá cảnh và vận chuyển nội địa” là 2 thủ tục dễ tiến hành nhất với chỉ khoảng 15% DN cho biết có gặp khó khăn.

Trong khi đó, hai thủ tục thuộc Bộ Giao thông vận tải gồm “Cấp giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe cơ giới nhập khẩu” và “Cấp giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường xe máy chuyên dùng” đều có 28% DN được khảo sát cho biết gặp khó khăn. Với Bộ Y tế, các thủ tục “cấp giấy phép nhập khẩu trang thiết bị y tế” và “cấp số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm nhập khẩu” có tỷ lệ DN gặp khó khăn trong thực hiện cũng ở mức khá cao, lần lượt ở mức 34% và 29%. Theo ông Đậu Anh Tuấn, những kết quả mà khảo sát thu được cho thấy về cơ bản, việc triển khai cơ chế MCQG đã mang lại những thay đổi tích cực về thời gian và chi phí thực hiện TTHC cho DN, tuy nhiên sự thay đổi này không đồng đều giữa các thủ tục và các bộ, ngành.

Làm hay chưa làm cũng cần công khai

Từ thực tế đó, Báo cáo cũng đã đưa ra các khuyến nghị như cần công khai danh tính những bộ, ngành nào đã hoàn thành, những bộ, ngành nào chưa hoàn thành việc đưa các TTHC lên Cổng; đẩy mạnh mức độ công khai thông tin; thống nhất biểu mẫu để DN không phải nộp lại, nộp nhiều bộ cùng một loại giấy tờ; tiếp tục cải thiện tính minh bạch trong cung cấp thông tin tiến độ giải quyết hồ sơ, công khai kết quả giải quyết TTHC; thực hiện chia sẻ dữ liệu, nhất là dữ liệu của Tổng cục Hải quan cho các bộ, ngành.

Theo ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công thương, mục tiêu của cơ chế là tạo điều kiện thuận lợi cho DN và các cơ quan triển khai và thực hiện TTHC. Tuy nhiên, việc chia sẻ thông tin giữa các bộ, ngành chưa hiệu quả nên cần tập trung cải thiện vấn đề này. Đồng thời, trong thời gian tới cần đưa ra các biện pháp quyết liệt để bổ sung chức năng thanh toán điện tử trên cổng.

Trong khi đó theo ông Claudio Dordi - Giám đốc Dự án Tạo thuận lợi thương mại, để thúc đẩy cơ chế này, thời gian tới cần tập trung vào hai nội dung quan trọng. Một là thúc đẩy xây dựng hệ thống CNTT để tập trung triển khai các TTHC qua cơ chế MCQG (tức là cần hiện đại hóa nền tảng hạ tầng để triển khai tốt cơ chế này). Hai là tiếp tục cập nhật, tích hợp nhiều hơn nữa các TTHC vào cơ chế này. Đây cũng là kỳ vọng của cộng đồng DN.

Như đại diện Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam kiến nghị, cần tăng thêm các TTHC thông qua cơ chế MCQG, đồng thời cần kết nối thông suốt hệ thống MCQG và các hệ thống thông tin khác của các bộ, ngành để giảm việc DN phải tương tác trên nhiều hệ thống. Ngoài ra, một số đại diện DN cũng cho biết, việc các thủ tục đã thực hiện bằng điện tử nhưng lại vẫn phải làm bằng giấy tờ là không cần thiết. “Đề nghị làm thế nào để hệ thống này bớt trục trặc khi khai báo gây khó khăn cho DN. Thứ nữa là đã điện tử rồi thì cố gắng không dùng giấy tờ nữa”, ông Nguyễn Tương - Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Logisitcs Việt Nam đề xuất.

Còn ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, ngành dệt may xuất nhập khẩu rất lớn nên việc làm các thủ tục liên quan cũng rất nhiều, vì vậy rất kỳ vọng vào cơ chế MCQG và các DN trong ngành thực tế đã sử dụng khá nhiều. Nhưng để cơ chế MCQG phát huy tốt nhất cần tập trung vào đồng bộ các khâu: Công nghệ, thiết bị; Con người (cả công chức phụ trách vấn đề này và bản thân DN); và các văn bản tương thích của các cơ quan quản lý, tránh những quy định phức tạp gây khó cho DN.