Trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Vĩnh Phúc gửi tới trước kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIV

Kiến nghị của cử tri: Đề nghị NHNN có cơ chế, biện pháp hỗ trợ gia hạn, miễn, giảm lãi suất vay, khoanh nợ hoặc giãn nợ cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19. Có hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện được hưởng những chính sách quy định tại Thông tư 01/2020/TT-NHNN ngày 13/3/2020.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có ý kiến như sau:

1. Về đề nghị có cơ chế biện pháp hỗ trợ gia hạn, miễn, giảm lãi suất vay cho doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch Covid 19.

- Từ đầu năm đến nay, NHNN đã 02 lần giảm đồng bộ 1-1,5%/năm các mức lãi suất điều hành, giảm 1%/năm trần lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên (hiện ở mức 5%/năm). Mức giảm lãi suất điều hành này của Việt Nam là lớn nhất so với các nước trong khu vực1.

Trên cơ sở đó, các TCTD đã giảm lãi suất huy động và cho vay đối với khách hàng; một số TCTD đã chủ động thông báo triển khai các chương trình cho vay với lãi suất ưu đãi để hỗ trợ doanh nghiệp chịu ảnh hưởng bởi dịch2.

   - Ban hành Thông tư 01/2020/TT-NHNN ngày 13/3/2020 (Thông tư 01) về cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi vay, giữ nguyên nhóm nợ, hỗ trợ cho các khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 ở tất cả các lĩnh vực, ngành nghề.

- Ban hành Chỉ thị 02/CT-NHNN ngày 31/3/2020 yêu cầu TCTD nghiêm túc triển khai các giải pháp cấp bách để tăng cường phòng, chống và khắc phục khó khăn do tác động của dịch bệnh, cụ thể: (i) Khẩn trương, đẩy mạnh triển khai cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ, cho vay mới đối với khách hàng gặp khó khăn do ảnh hưởng của dịch; xử lý nghiêm đơn vị, cán bộ lãnh đạo và cán bộ nghiệp vụ triển khai chậm, cố tình gây khó khăn, phiền hà, thiếu trách nhiệm, thực hiện không đúng quy định trong quá trình thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho khách hàng; (ii) Chủ động rà soát, cắt giảm chi phí hoạt động, đặc biệt là chi lương, thưởng, kịp thời điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, kế hoạch tài chính phù hợp với thực tế trước khi tổ chức đại hội cổ đông, trước mắt không chia cổ tức bằng tiền mặt để tập trung nguồn lực giảm lãi suất cho vay đối với dư nợ hiện nay và các khoản cho vay mới; (iii) Đa dạng các chương trình, sản phẩm tín dụng phù hợp để tích cực hỗ trợ đối tượng, ngành kinh tế bị tác động; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, áp dụng công nghệ để hạn chế giao dịch trực tiếp, tạo điều kiện tăng cường khả năng tiếp cận tín dụng cho khách hàng...

* Kết quả: Đến nay ngoài 4 NHTM Nhà nước và NHCSXH, đã có 78 TCTD (3 Ngân hàng TNHH MTV Nhà nước, 28 NHTMCP, 28 chi nhánh NHNg, 19 Công ty tài chính) triển khai. Đến 8/6/2020, kết quả triển khai như sau:

​- Các TCTD đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho 249.108 khách hàng với dư nợ 172.365 tỷ đồng, miễn, giảm, hạ lãi suất cho 403.177 khách hàng với dư nợ 1.227.349 tỷ đồng, cho vay mới lãi suất ưu đãi với doanh số lũy kế từ 23/1 đến nay đạt 978.529 tỷ đồng cho 225.514 khách hàng lãi suất thấp hơn phổ biến từ 0,5 - 2,5% so với trước dịch.

- Riêng NHCSXH đã gia hạn nợ 3.856,2 tỷ đồng cho 152.796 khách hàng, điều chỉnh kỳ hạn trả nợ 1.567,6 tỷ đồng cho 75.209 khách hàng, cho vay mới 826.473 khách hàng với dư nợ 31.149,2 tỷ đồng.

2. Về khoanh nợ cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid 19.

- Theo quy định tại Nghị định 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 và Nghị định 116/2018/NĐ-CP ngày 07/9/2018 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, các khách hàng vay vốn phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn bị thiệt hại về vốn vay, tài sản hình thành từ vốn vay do hậu quả thiên tai, dịch bệnh xảy ra trên phạm vi rộng hoặc do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng, được TCTD đánh giá chưa có khả năng hoặc không có khả năng trả được nợ vay, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổng hợp, đánh giá cụ thể thiệt hại, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, NHNN, Bộ Tài chính để được xem xét khoanh nợ không tính lãi đối với dư nợ thiệt hại3.

- Đối với các khoản vay thuộc lĩnh vực khác bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, NHNN đã có kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ4 giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư đầu mối tổng hợp, phân tích, đánh giá mức độ thiệt hại do dịch để đề xuất các giải pháp tổng thể. Trường hợp dịch bệnh kéo dài gây thiệt hại lớn đến nền kinh tế cần thực hiện khoanh nợ cho doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Bộ Tài chính cân đối bố trí nguồn theo Điều 10 Luật Ngân sách Nhà nước để thực hiện chính sách khoanh nợ.

3. Về đề nghị có hướng dẫn cụ thể về đối tượng, điều kiện được hưởng chính sách quy định tại Thông tư 01.

Thông tư 01 đã quy định đầy đủ về đối tượng và điều kiện được hưởng chính sách, với cơ chế rất mạnh, tạo cơ sở pháp lý để các TCTD tháo gỡ khó khăn về vốn vay cho khách hàng, cụ thể:

- Về đối tượng: Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Thông tư 01, Thông tư 01 áp dụng đối với toàn bộ đối tượng khách hàng của TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (NHNg) trừ khách hàng là TCTD, chi nhánh NHNg mà không phân biệt thời hạn vay của khách hàng (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), đồng tiền vay vốn (đồng Việt Nam, ngoại tệ). Theo đó, khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu, điều kiện quy định tại Thông tư 01 và quy định nội bộ của TCTD, chi nhánh NHNg thì khách hàng được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ.

- Về điều kiện: Để được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, giữ nguyên nhóm nợ theo quy định tại Thông tư 01, nợ của khách hàng phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây:

+ Phát sinh từ hoạt động cho vay, cho thuê tài chính (đối với trường hợp cơ cấu lại thời hạn trả nợ), phát sinh từ hoạt động cấp tín dụng (đối với trường hợp miễn, giảm lãi, phí cho khách hàng);

+ Phát sinh nghĩa vụ trả nợ gốc và/hoặc lãi trong khoảng thời gian từ ngày 23/01/2020 đến ngày liền kề sau 03 tháng kể từ ngày Thủ tướng Chính phủ công bố hết dịch Covid -19;

+ Khách hàng không có khả năng trả nợ đúng hạn nợ gốc và/hoặc lãi theo hợp đồng, thỏa thuận cho vay, cho thuê tài chính đã ký do doanh thu, thu nhập sụt giảm bởi ảnh hưởng của dịch Covid -19.

+ Việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ được thực hiện trên cơ sở đề nghị của khách hàng và đánh giá của TCTD, chi nhánh NHNg về khả năng trả nợ đầy đủ nợ gốc và/hoặc lãi của khách hàng sau khi được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, phù hợp mức độ ảnh hưởng của dịch Covid – 19.

+ Đồng thời, Thông tư 01 yêu cầu TCTD, chi nhánh NHNg phải ban hành quy định nội bộ về cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ để thực hiện thống nhất trong toàn hệ thống trong đó quy định cụ thể về tiêu chí xác định số dư nợ của khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid 19.

Như vậy, Thông tư 01 đã quy định cụ thể các điều kiện, yêu cầu đối với khách hàng để được TCTD, chi nhánh NHNg cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ.

Trên cơ sở rà soát, đánh giá thực tiễn, ngày 26/5/2020, NHNN đã có trình Thủ tướng Chính phủ định hướng sửa đổi bổ sung Thông tư 01 phù hợp với thực tế theo hướng: mở rộng phạm vi nợ được cơ cấu lại; không phải tính số lần cơ cấu theo Thông tư 01 khi thực hiện phân loại nợ trong trường hợp được cơ cấu lại nợ theo Thông tư 01 nhưng khách hàng không trả nợ đúng hạn theo thời hạn đã cơ cấu lại để tiếp tục tháo gỡ khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

   Trên đây là ý kiến của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với nội dung kiến nghị của Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Phúc.