IMF phê chuẩn bộ Nguyên tắc minh bạch của ngân hàng trung ương

Sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, vai trò, chức năng của các ngân hàng trung ương đã được mở rộng đáng kể. Hiện nay, các ngân hàng trung ương cũng đang triển khai các chính sách ứng phó khẩn cấp với đại dịch Covid-19 trên quy mô lớn bằng nhiều biện pháp truyền thống và phi truyền thống. Cùng với tăng cường về trách nhiệm và thẩm quyền, các yêu cầu đặt ra cho việc minh bạch và thực hiện trách nhiệm giải trình của ngân hàng trung ương vì thế cũng ngày càng cao hơn.

Với đặc trưng có thể được áp dụng một cách tự nguyện, CBT mới của IMF cho phép các ngân hàng trung ương có thể đánh giá mức độ minh bạch của mình trong năm khu vực (trụ cột) chính, bao gồm: Sự minh bạch trong quản trị, bao gồm cả các vấn đề thuộc tổ chức; Minh bạch trong chính sách, tập trung vào các nghiên cứu kinh tế trong quyết định chính sách của NHTW; Minh bạch trong hoạt động, nhấn mạnh vào cách các quyết định chính sách được triển khai; Minh bạch trong kết quả, tập trung vào cách mà kết quả về các chính sách và hoạt động khác của ngân hàng trung ương được báo cáo tới các bên liên quan để tạo thuận lợi cho trách nhiệm giải trình; và Minh bạch trong các quan hệ chính thức, bao gồm các tương tác của ngân hàng trung ương với chính phủ, các cơ quan tổ chức trong nước; các mối quan hệ và các cam kết quốc tế.

Trong mỗi trụ cột, bộ nguyên tắc cung cấp một danh sách các thông lệ tốt nhất từ “cốt lõi” đến “mở rộng” và “toàn diện” cho các chức năng chính như chính sách tiền tệ hoặc chính sách an toàn vĩ mô. Phạm vi của các thông lệ này có tính đến sự đa dạng của 189 ngân hàng trung ương thành viên của IMF liên quan đến các khuôn khổ pháp lý, tổ chức quản trị cũng như mức độ phát triển của kinh tế và tài chính. Mỗi ngân hàng trung ương và các chủ thể liên quan có thể quyết định xem sự minh bạch có được cân bằng trong thực tế gắn với bối cảnh cụ thể của từng nước. Tuy nhiên, CBT không được thiết kế để trở thành một công cụ xếp hạng hay định hướng cụ thể về các ưu tiên hay đưa ra khuyến nghị về chức năng, nhiệm vụ, thiết lập tổ chức, hoặc quy trình quản trị của ngân hàng trung ương.

Bộ nguyên tắc mới của IMF cũng thừa nhận minh bạch không phải là một mục tiêu tuyệt đối hay là đích cuối cùng. Các ngân hàng trung ương có lý do chính đáng để trì hoãn hoặc từ chối công bố các thông tin thị trường nhạy cảm, các cân nhắc về ổn định tài chính và các thông tin cá nhân. Việc bảo mật cũng phù hợp với các can thiệp ngoại hối, quản lý dự trữ, quyết định thanh tra giám sát các tổ chức riêng biệt và các hỗ trợ thanh khoản khẩn cấp. Bộ CBT mới cũng có các tiêu chuẩn phù hợp và nguyên tắc cơ bản chung để các ngân hàng trung ương có thể phát triển thêm các giải thích chính sách rõ ràng, cụ thể và thuyết minh, giải trình về những nội dung được giữ bí mật.

Trong quá trình xây dựng, bộ nguyên tắc mới đã có sự tham vấn rộng rãi từ các ngân hàng trung ương, các liên minh tiền tệ, tổ chức tài chính quốc tế và các cơ quan thiết lập tiêu chuẩn. Cụ thể, dự thảo đã nhận được góp ý từ 73 ngân hàng trung ương đại diện cho các khu vực địa lý có mức độ phát triển kinh tế khác nhau. Ngoài ra, dự thảo cũng được tư vấn bởi một nhóm cố vấn cấp cao gồm các học giả danh tiếng và cựu thống đốc ngân hàng trung ương với những kinh nghiệm thực tế và nhiều góc nhìn đa chiều. Đặc biệt, các đề xuất của nhóm cố vấn về những vấn đề liên quan tới sự cân bằng giữa minh bạch và bảo mật đã giúp nâng cao tính linh hoạt của CBT khi tính đến yếu tố đa dạng trong các thông lệ về minh bạch do những khác biệt về cấu trúc và pháp lý pháp lý giữa các nước.

Được phát triển với các ngân hàng trung ương và dành cho ngân hàng trung ương, bộ nguyên tắc minh bạch mới của IMF là một công cụ kịp thời và hữu ích cho các ngân hàng trung ương trong thực hành minh bạch, tăng cường trách nhiệm giải trình, đảm bảo nâng cao hiệu quả thực thi chính sách và đối thoại với các bên liên quan.

MHN (theo IMF)