Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) năm 2020 vừa được công bố cho thấy, hiệu quả quản trị và hành chính công trong nhiệm kỳ 2016-2021 của Chính phủ liên tục được cải thiện. Đặc biệt, 2 trong số 8 chỉ số nội dung của PAPI đã liên tục ghi nhận cải thiện trong 5 năm qua, đó là chỉ số Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công và Trách nhiệm giải trình với người dân.
PAPI 2020: Đói nghèo, mất việc làm vẫn là những quan ngại lớn
Đỗ Lê
Quản trị tốt giúp cải thiện niềm tin của người dân
Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh (PAPI) năm 2020 vừa được công bố cho thấy, hiệu quả quản trị và hành chính công trong nhiệm kỳ 2016-2021 của Chính phủ liên tục được cải thiện. Đặc biệt, 2 trong số 8 chỉ số nội dung của PAPI đã liên tục ghi nhận cải thiện trong 5 năm qua, đó là chỉ số Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công và Trách nhiệm giải trình với người dân.
“Đây là những tín hiệu rất đáng vui mừng và cho thấy, quản trị tốt là nền tảng vô cùng quan trọng để xây dựng niềm tin của người dân vào chính quyền địa phương cũng như đảm bảo sự tham gia của người dân trong quá trình đóng góp vào phát triển bền vững của Việt Nam”, bà Caitlin Wiesen - đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam chia sẻ trong buổi công bố PAPI 2020 ngày 14/4.
Trên phương diện lý thuyết, quản trị tốt có sự tham gia của người dân là động lực thúc đẩy niềm tin, sự ủng hộ và tính chủ động tham gia của người dân, từ đó mức độ tuân thủ luật pháp được đảm bảo. Điều này cũng được thể hiện trên thực tế, với một minh chứng rõ ràng nhất là khả năng đối phó, kiểm soát thành công của Việt Nam trong khống chế đại dịch Covid-19 trong năm vừa qua và hiện nay - một thực tế mà không chỉ người dân trong nước mà quốc tế đều ghi nhận.
Theo các chuyên gia, thành công trong kiểm soát Covid-19 của Việt Nam bên cạnh nỗ lực của Chính phủ, các bộ, ngành liên quan còn có một yếu tố quan trọng khác là “tính tuân thủ” cao của mỗi người dân với các biện pháp phòng, chống dịch. Vấn đề này đã được PAPI 2020 nghiên cứu, thực hiện phân tích hồi quy. Kết quả phân tích cho thấy, có ba chỉ số nội dung có mối tương quan rất tích cực với mức độ tuân thủ của người dân. Cụ thể, khi chỉ số “Công khai, minh bạch trong việc ra quyết định ở địa phương” tăng lên 1 điểm, thì tỷ lệ người trả lời tuân thủ lệnh giãn cách xã hội tăng lên 1,2%. Ở chỉ số “Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công”, cứ mỗi điểm tăng lên tương ứng với tỷ lệ gia tăng người tuân thủ là 1,5%. Trong khi cứ mỗi điểm tăng lên trong chỉ số “Tham gia của người dân ở cấp cơ sở” tương ứng với tỷ lệ người dân tuân thủ tăng lên 3,1%.
“Những phát hiện này phù hợp với quan điểm lý thuyết cho rằng quản trị tốt, đặc biệt là trong kiểm soát tham nhũng, sẽ góp phần củng cố mức độ tuân thủ các giải pháp chính sách của Nhà nước. Những thay đổi tích cực trong công tác quản trị và hành chính công là một thành tố giúp cải thiện niềm tin của người dân vào chính quyền. Trong thời gian tới, việc cải thiện hiệu quả hoạt động công vụ của bộ máy quản trị nhà nước không chỉ giúp Việt Nam khôi phục và phát triển kinh tế mà còn ứng phó nhanh với các tình huống khẩn cấp bất ngờ tương tự với đại dịch Covid-19”, báo cáo kết luận.
Còn đó những nỗi lo
Tuy nhiên Báo cáo PAPI 2020 cũng chỉ ra những vấn đề còn tồn tại đòi hỏi sự chú ý và giải quyết của các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương. Đơn cử, tiêu chí “Tham gia của người dân ở cấp cơ sở” bị giảm điểm trong năm 2020 cho thấy sự tham gia của người dân trong quản trị địa phương là một vấn đề cần củng cố. Bên cạnh đó, mặc dù Việt Nam thành công trong kiểm soát đại dịch Covid-19, nhưng những phát hiện trong báo cáo cũng chỉ ra tác động của đại dịch Covid tới người dân về những vấn đề mà họ thấy đáng quan ngại nhất.
Đáng chú ý, có những quan ngại đã tồn tại lâu nay và tiếp tục trở nên sâu sắc hơn vì tác động của đại dịch. Trong đó, tương tự như 5 năm qua, mối quan ngại về đói nghèo vẫn ở mức cao nhất, mặc dù tỷ lệ người trả lời cho rằng đây là vấn đề cần nhà nước ưu tiên tập trung giải quyết giảm xuống chỉ còn 17,92% (con số này trong PAPI 2019 là 24,84%), và là mức thấp nhất kể từ năm 2015.
TS. Paul Schuler - thành viên nhóm nghiên cứu PAPI cho biết, mối quan ngại về tăng trưởng kinh tế và y tế đã gia tăng khi đại dịch Covid-19 lây lan trên toàn quốc và nằm trong số những quan ngại hàng đầu trong năm 2020. Cụ thể, tỷ lệ quan ngại về tăng trưởng kinh tế đã tăng từ mức trên 10% năm 2019 lên trên 13% năm 2020, trong khi tỷ lệ quan ngại về y tế, bảo hiểm y tế cũng tăng vọt, từ chưa đến 2% năm 2019 lên hơn 17% vào năm 2020 do Covid-19.
Các chuyên gia cho rằng, mối quan ngại gia tăng về tăng trưởng kinh tế năm 2020 phản ánh những lo lắng trong của người dân về điều kiện kinh tế hộ gia đình và mối lo ngại đối với nền kinh tế Việt Nam nói chung. Số người trả lời cho biết tình hình kinh tế hộ gia đình của họ là “Kém” hoặc “Rất kém” tăng lên, trong khi số người cho rằng tình hình kinh tế gia đình của họ “Tốt” hoặc “Rất tốt” giảm đi so với các năm trước. Tỷ lệ người trả lời cho rằng điều kiện kinh tế hộ gia đình của họ kém hơn so với ba năm trước tăng từ 14% năm 2019 lên 18% năm 2020. Mức độ lạc quan với nền kinh tế của Việt Nam cũng giảm mạnh, thể hiện qua việc số người cho rằng tình hình kinh tế của đất nước hiện nay ở mức “Kém” tăng lên đáng kể so với hai năm trước.
Theo PAPI 2020, người dân ít lạc quan hơn về tình hình kinh tế (kinh tế nói chung và kinh tế hộ gia đình nói riêng) chủ yếu là vì Covid-19 khiến tình trạng mất việc làm, giảm thu nhập và những nguy cơ liên quan đến các vấn đề này tăng lên. Trên phạm vi toàn quốc, có tới 25% người trả lời khảo sát cho biết họ hoặc thành viên trong gia đình bị mất việc làm do Covid-19; 65% người trả lời cho biết thu nhập của họ và hộ gia đình đã mất hoặc giảm do Covid-19.
TS.Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cho biết, chỉ số PAPI đã tạo lập được một chỗ đứng vững vàng trong công luận, thành một hệ thống chỉ báo, giám sát công bằng, khách quan và có chất lượng phục vụ cho việc đổi mới công tác điều hành, quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công. “Chúng tôi kỳ vọng PAPI sẽ tiếp tục cung cấp dữ liệu cần thiết và đáng tin cậy về hiệu quả công tác điều hành, quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công của các cấp chính quyền, thúc đẩy trách nhiệm giải trình của các cấp chính quyền và đóng góp đáng kể và quá trình đổi mới tư duy, hướng tới quản trị công hiện đại và đổi mới chính sách dựa trên những dẫn chứng từ thực tiễn”, TS. Nguyễn Hữu Dũng nhấn mạnh.