Ngân hàng - kênh dẫn vốn tin cậy nhất

Ngân hàng - kênh dẫn vốn tin cậy nhất

Hạ Chi

WSMEs có vai trò rất quan trọng

Phát biểu tại Tọa đàm “Tăng cường tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp nhỏ và vừa do phụ nữ làm chủ”, bà Khương Thanh Hà, Phó Vụ trưởng, Vụ Hợp tác Quốc tế NHNN nhận định, xu thế lãnh đạo là phụ nữ trong khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng phổ biến. Sự phát triển của DNNVV do phụ nữ làm chủ (WSMEs) có vai trò quan trọng trong việc giải quyết việc làm, tạo thu nhập, nâng cao vị thế của người phụ nữ và thực hiện bình đẳng giới. Tuy nhiên, bản thân các WSMEs đang gặp nhiều khó khăn từ khoảng trống trong kỹ năng quản lý, khó tiếp cận các nguồn lực và thị trường, bất lợi trong xây dựng và phát triển mạng lưới sản xuất kinh doanh, việc cân bằng giữa công việc và gia đình. Vì vậy, việc hỗ trợ các WSMEs là một yêu cầu thực tiễn đối với Việt Nam.

Trong thời gian qua, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ tiếp cận tín dụng cho DNNVV trong đó có WSMEs. Cụ thể, ông Trần Anh Quý, Vụ Tín dụng các Ngành kinh tế, NHNN Việt Nam thông tin, xác định DNNVV là một trong 5 lĩnh vực ưu tiên cấp tín dụng, NHNN đã chỉ đạo các TCTD tập trung vốn hỗ trợ cho vay đối với các lĩnh vực này, đồng thời quy định trần lãi suất đối với các lĩnh vực ưu tiên phát triển được hưởng lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VND thấp hơn 1%-2%/năm so với các lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường. Nhờ đó, dư nợ tín dụng đối với DNNVV thời gian qua luôn được duy trì với tốc độ tăng trưởng tích cực trên 10%/năm, về cơ bản đáp ứng được nhu cầu vốn cho hoạt động sản xuất – kinh doanh. Đến cuối tháng 7/2022, tín dụng DNNVV đạt hơn 2,3 triệu tỷ đồng, tăng gần 7,67% so với tháng 12/2021 với trên 206 nghìn DNNVV còn dư nợ.

Về phía các TCTD, nhiều TCTD đã thành lập riêng bộ phận chuyên quản lý về hoạt động cho vay đối với DNNVV; áp dụng đa dạng, linh hoạt các biện pháp về tài sản đảm bảo để tháo gỡ khó khăn thiếu TSĐB của DNNVV...

PGS-TS. Lê Thanh Tâm, Chuyên gia tư vấn Tài chính ADB cho biết, kết quả từ Báo cáo Tình hình tiếp cận Tài chính đối với WSMEs tại Việt Nam do NHNN và ADB xây dựng cho thấy một số ngân hàng đã có chiến lược rõ ràng đối với khách hàng là doanh nhân nữ. Đơn cử như tại SeABank, kể từ năm 2017, ngân hàng đã phát triển một chiến lược rõ ràng để phục vụ các doanh nhân nữ và khách hàng cá nhân là nữ giới.

Bà Nguyễn Lan Hương, Phó Giám đốc khối Ngân hàng Doanh nghiệp TPBank cho biết, ngân hàng đã có nhiều chương trình hỗ trợ khách hàng WSMEs theo viện trợ của ADB. Đơn cử như dự án hỗ trợ giảm thiểu tác động của đại dịch Covid-19 cho các DNNVV do phụ nữ làm chủ; thoả thuận hợp tác ba bên giữa TPBank, ADB và DEG với tổng giá trị khoảng vay lên tới 50 triệu USD; gói viện trợ không hoàn lại trị giá 750.000 USD hỗ trợ tệp khách hàng WSMEs.

Tăng cường hỗ trợ nữ doanh nhân

Theo PGS-TS. Lê Thanh Tâm, hầu hết ngân hàng đều biết về chính sách hỗ trợ WSMEs nhưng ít ngân hàng áp dụng vì những lý do như những quy định thường chỉ dưới hình thức khuyến khích chứ không bắt buộc; phân khúc thị trường WSMEs vẫn nhỏ, lợi nhuận kỳ vọng từ phân khúc này chưa rõ ràng.

Nhiều ngân hàng đã kết hợp với các tổ chức quốc tế, Chính phủ để thực hiện các chương trình hỗ trợ các nữ doanh nhân nhưng theo báo cáo, một số chương trình hỗ trợ có nguồn lực tài chính hạn chế và nhiệm vụ hạn hẹp với các điều kiện giải ngân, yêu cầu báo cáo chi tiết với nhiều điều kiện khiến doanh nghiệp nhỏ khó tiếp cận.

Ngoài ra, tài sản đảm bảo hữu hình – loại hình đảm bảo khoản vay ưa thích của ngân hàng là một khó khăn đối với WSMEs. Điều này kéo theo khả năng vay vốn ngân hàng thấp hơn và quy mô khoản vay tối ưu cũng thấp hơn. Đáng chú ý, dựa trên nghiên cứu ban đầu, các ngân hàng dường như không thấy sự cần thiết phải phân biệt giữa các DNNVV do nữ hay nam làm chủ hoặc một cách tiếp cận riêng với WSMEs. Trong khi đó, thực tế cho thấy tỷ lệ hoàn trả khoản vay của WSMEs tốt hơn, với chỉ 1,86% các khoản vay bị nợ xấu và 0,38% được phân loại là có khả năng mất vốn, so với 3,16% và 1,70% của tất cả các DNNVV. Ngân hàng cũng được coi là kênh dẫn vốn đáng tín cậy nhất của các nữ chủ DN.

Bà Diana Bialus, Chuyên gia tư vấn ADB về Tài chính và Giới, Trưởng nhóm nghiên cứu Dự án thông tin, đại đa số DNNVV do phụ nữ làm chủ (80%) tìm cách vay ngân hàng, rất ít người phụ thuộc vào các nhà cung cấp dịch vụ tài chính khác. Chính vì vậy, bà Diana Bialus đề xuất hệ thống ngân hàng cần nỗ lực hơn nữa để xây dựng một hệ sinh thái hỗ trợ nhiều hơn cho các DN do phụ nữ lãnh đạo. Đồng thời khuyến khích mời gọi các tổ chức tài chính đầu tư vào phân khúc thị trường này, bằng cách yêu cầu các tổ chức này thu thập dữ liệu phân tách theo giới, nâng cao kiến thức về đầu tư dưới lăng kính giới.

Bên cạnh đó, cải thiện các chương trình bảo lãnh dành cho các DNNVV và thúc đẩy cơ chế cho vay dành cho DN do phụ nữ làm chủ, coi đây như một chiến lược phòng ngừa rủi ro tích cực để bảo vệ ngân hàng trước tình trạng giảm sút chất lượng danh mục cho vay.

Đối với các tổ chức tài chính, cần thu thập dữ liệu phân tách theo giới ở cấp danh mục đầu tư một cách thường xuyên, thiết kế và triển khai các chiến lược về giới ở cấp DN và danh mục đầu tư, đồng thời phát triển các sản phẩm và dịch vụ có thể đáp ứng được các nhu cầu và thiên hướng riêng của các DN do phụ nữ làm chủ.