Báo cáo Triển vọng phát triển châu Á (bổ sung tháng 12/2022) của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tiếp tục điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương xuống 4,2% cho năm 2022 và xuống 4,6% cho năm 2023. Trong khi đó lạm phát của khu vực được điều chỉnh giảm nhẹ còn 5,1% trong năm nay và 4,5% vào năm sau.
Triển vọng kinh tế toàn cầu đã xấu hơn kể từ dự báo triển vọng cập nhật tháng 9/2022. Các nền kinh tế tiên tiến lớn sẽ tiếp tục tăng trưởng cao hơn một chút trong năm nay so với dự đoán trước đó nhưng dự kiến sẽ giảm tốc mạnh vào năm 2023. Thắt chặt tiền tệ và điều kiện tài chính sẽ kéo hoạt động kinh tế ở Hoa Kỳ và khu vực đồng euro rơi vào tình trạng suy thoái kỹ thuật. Mặc dù vậy, lạm phát được dự báo sẽ tiếp tục cao hơn mục tiêu của cả Cục dự trữ liên bang Mỹ (FED) và Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) vào năm 2023, đòi hỏi phải tiếp tục thắt chặt chính sách, trong khi giá dầu được dự đoán sẽ vẫn ở mức cao. Dự báo cơ sở giả định Trung Quốc sẽ chỉ nới lỏng dần các chính sách zero-COVID trong thời gian dự báo.
Trong bối cảnh đó, Châu Á đang phát triển dự kiến sẽ tiếp tục phục hồi nhưng chậm hơn so với dự báo trước đó. ADB điều chỉnh giảm nhẹ tăng trưởng GDP của khu vực từ 4,3% xuống 4,2% cho năm 2022, và từ 4,9% xuống 4,6% cho năm 2023, chủ yếu do suy giảm ở Đông Á, đặc biệt là Trung Quốc – nơi các gián đoạn do đại dịch gây ra và các vấn đề thị trường bất động sản chưa được giải quyết. Ngược lại, Kavkaz, Trung Á, Đông Nam Á kỳ vọng sẽ phục hồi tốt hơn. Các dự báo tăng trưởng khu vực cho năm 2023 chỉ còn 4,6% giảm 0,3 điểm phần trăm so với dự báo hồi tháng 9 - do ảnh hưởng từ triển vọng toàn cầu u ám hơn .
Lạm phát khu vực năm nay được ADB điều chỉnh giảm nhẹ xuống 4,4% và giảm xuống còn 4,2% cho năm 2023. Mặc dù các dự báo được điều chỉnh giảm hơn, châu Á đang phát triển sẽ vẫn tăng trưởng cao hơn các khu vực khác và chịu lạm phát thấp nhất.
Rủi ro đối với triển vọng rất nhiều. Lạm phát cao ở Mỹ và các nền kinh tế tiên tiến khác có thể kéo dài chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ hiện nay, tính chất thắt chặt đồng loạt có thể hạn gây ra lập trường chính sách hạn chế quá mức và những thiệt hại không đáng có về sản lượng và việc làm. Tăng trưởng tiếp tục giảm tốc ở Trung Quốc do đại dịch hoặc các vấn đề thị trường bất động sản cũng đe dọa đến triển vọng kinh tế khu vực. Tương tự, tình hình nguy hiểm ở Nga và Ukraine có thể làm giá cả hàng hóa tăng đột biến, gây ra lạm phát toàn cầu và thắt chặt tiền tệ hơn nữa. Những thách thức khác là căng thẳng địa chính trị, đáng chú ý là mối quan hệ Nga – Hoa Kỳ xấu đi và các rủi ro liên quan đến khí hậu.
Dự báo tăng trưởng GDP của Đông Nam Á năm 2022 được điều chỉnh tăng lên 5,5% với triển vọng lạc quan của Malaysia, Philippines, Thái Lan, Timor-Leste và Việt Nam sau khi tăng trưởng mạnh mẽ một cách đáng ngạc nhiên trong quý 3/2022. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng này khó có thể được duy trì khi nhu cầu toàn cầu suy yếu. Dự báo cho Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam được điều chỉnh xuống còn 4,7% vào năm 2023.
Tại Indonesia, GDP thực tăng 5,7% trong quý 3, và dự đoán đạt 5,4% cho cả năm. Tuy nhiên, những tác động bất lợi khiến tốc độ tăng trưởng chậm lại còn 4,8% vào năm 2023, thấp hơn mức 5,0% dự kiến trong Bản cập nhật của ADB hồi tháng 9. Trong 2023, tăng trưởng của nước này sẽ bị kìm hãm khi xuất khẩu hàng hóa chậm lại do các nền kinh tế tiên tiến suy giảm, tiêu dùng cá nhân quay trở lại xu hướng tăng trưởng và chính sách tài khóa, tiền tệ đang thắt chặt.
Malaysia ghi nhận tăng trưởng mạnh mẽ trong năm 2022, vượt kỳ vọng với mức tăng trưởng hai con số ở mức 14,2% trong quý 3. Trong khi điều này phần nào phản ánh mức độ yếu kém của quý 3/2021, tăng trưởng cũng được thúc đẩy nhờ nhu cầu trong nước phục hồi khi nền kinh tế tiếp tục bình thường hóa. Nhu cầu trong nước được hỗ trợ bởi các điều kiện thị trường lao động được cải thiện, với tỷ lệ thất nghiệp giảm từ 4,3% cuối năm 2021 xuống 3,7% trong quý 3/2022. Ngoài ra, các biện pháp chính sách như mức tăng lương tối thiểu và chương trình hỗ trợ tiền mặt - Bantuan Keluarga Malaysia- đã kích thích tiêu dùng hộ gia đình. Nới lỏng các hạn chế đi lại và mở cửa biên giới vào tháng 4/2022 đã thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng và giải trí, giúp phục hồi lĩnh vực dịch vụ. Dự báo tăng trưởng của Malaysia được nâng từ 6,0% lên 7,3% cho năm 2022 trong khi dự báo năm 2023 sẽ thấp hơn từ 4,7% xuống 4,3% do ảnh hưởng điều kiện toàn cầu xấu đi.
Dự báo tăng trưởng năm 2022 của Philippines được điều chỉnh tăng nhờ các kết quả quý 3 vượt kỳ vọng. GDP tăng trưởng 7,7% trong 3 quý đầu năm nay, được thúc đẩy bởi tiêu dùng cá nhân, đầu tư và đầu tư công cho cơ sở hạ tầng. Việc làm tăng, du lịch phục hồi, sản xuất và bán lẻ mở rộng, cùng với đầu tư công sẽ tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng. Dự báo tăng trưởng GDP năm 2023 được điều chỉnh giảm, phù hợp với việc thắt chặt tiền tệ và tăng trưởng chậm lại ở các nền kinh tế tiên tiến, cùng sự bất ổn phát sinh từ cuộc chiến của Nga tại Ukraine.
Nền kinh tế Singapore tăng trưởng 4,1% trong quý 3/2022, và 4,2% trong 3 quý đầu năm, được hỗ trợ bởi dịch vụ và xây dựng. Lĩnh vực xây dựng tăng tốc khi các hạn chế biên giới nới lỏng đã tạo điều kiện thuận lợi cho công nhân di cư. Lạm phát toàn cầu tăng cao và thắt chặt các điều kiện tài chính sẽ ảnh hưởng đến nhu cầu đối với các dịch vụ tài chính và làm suy yếu triển vọng tăng trưởng trong lĩnh vực tài chính. tốc độ chi tiêu của người tiêu dùng có thể sẽ giảm xuống khi lạm phát cao và môi trường kinh tế bất ổn. Dự báo tăng trưởng GDP của Singapore được điều chỉnh xuống 3,3% cho năm 2022 và 2,3% cho năm 2023.
Kinh tế Thái Lan tăng tốc trong quý 3/2022 chủ yếu nhờ xuất khẩu dịch vụ tăng đột biến với sự trở lại của khách du lịch quốc tế. Tiêu dùng cá nhân và đầu tư tư nhân cũng được mở rộng. Xuất khẩu hàng hóa đã được hỗ trợ bởi nhu cầu mạnh mẽ đối với hầu hết các sản phẩm xuất khẩu chính. Dự báo GDP của nước này được điều chỉnh tăng từ 2,9% lên 3,2% cho năm 2022 nhưng giảm từ 4,2% xuống 4,0% cho năm 2023 khi nhu cầu yếu hơn từ phần còn lại của thế giới đè nặng lên xuất khẩu.
Sự phục hồi và phát triển mạnh mẽ trong hầu hết các lĩnh vực đã thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,8% trong 3 quý đầu năm 2022. Hoạt động kinh tế phục hồi sau khi dỡ bỏ các hạn chế do COVID-19 và kết quả bao phủ vắc-xin trên cả nước. Lượng khách du lịch quốc tế đạt 2,4 triệu trong khoảng thời gian từ tháng 1 đến tháng 10. Với những phát triển, dự báo tăng trưởng cho năm 2022 của Việt Nam được điều chỉnh lên đến 7,5%.
Trong khi thương mại tiếp tục mở rộng, các dấu hiệu cho thấy sự suy giảm nhu cầu toàn cầu đối với các hàng xuất khẩu của Việt Nam. Việc sản xuất PMI giảm từ 50,6 trong tháng 10 xuống 47,4 trong tháng 11 và việc làm đã giảm lần đầu tiên trong 8 tháng. Dự báo tăng trưởng cho năm 2023 được điều chỉnh giảm từ 6,7% xuống 6,3% khi các nền kinh tế của các đối tác thương mại lớn suy yếu.
Nhiều ngân hàng trung ương Đông Nam Á đã tăng lãi suất chính sách để ứng phó với việc tăng lãi suất toàn cầu, dòng vốn chảy ra, mất giá tiền tệ, lạm phát tăng nhanh với giá lương thực và giá năng lượng toàn cầu cao hơn. Dự báo lạm phát cho Đông Nam Á trong năm 2022 được điều chỉnh giảm nhẹ do dự báo lạm phát thấp hơn cho Indonesia và Việt Nam được bù đắp bởi dự báo cao hơn của Malaysia, Philippines và Singapore. Áp lực lạm phát có thể tăng thêm nữa trong những tháng tới khi Fed tiếp tục tăng lãi suất.
Lạm phát ở Indonesia hiện được dự đoán ở mức trung bình 4,2% vào năm 2022, thấp hơn so với dự báo tháng 9 nhưng vẫn cao hơn mục tiêu của ngân hàng trung ương là 2%–4%. Dự đoán lạm phát cho năm 2023 được điều chỉnh giảm nhẹ xuống còn 5,0%. Dự báo lạm phát của Malaysia được nâng lên 3,0% cho năm 2022 và 2023 khi giá thực phẩm và vận tải tăng cao do nhu cầu mạnh mẽ hơn và áp lực về nguồn cung. Áp lực lạm phát cũng đến từ tình trạng phong tỏa vì COVID ở Trung Quốc, thời tiết bất lợi ở các nước xuất khẩu lương thực và đồng đô la Mỹ mạnh hơn được hỗ trợ bởi tăng lãi suất. Dự báo lạm phát năm nay và năm sau ở Singapore cũng được điều chỉnh tăng, với giá vật liệu và tiện ích tăng sẽ tiếp tục chuyển sang giá tiêu dùng vào năm 2023.
Dự báo lạm phát cho Philippines năm 2022 được tăng lên, chủ yếu là do giá lương thực cao hơn, nhưng được giữ nguyên cho năm 2023. Tại Việt Nam, từ tháng 1 đến tháng 11, lạm phát trung bình chỉ ở mức 3,0%, với việc kiểm soát tốt giá cả các mặt hàng thiết yếu hàng hóa. Tuy nhiên, các áp lực lạm phát đang tăng lên trước áp lực tăng giá của đồng đô la Mỹ. Dự báo lạm phát của Việt Nam sẽ ở mức 3,5% cho năm 2022 và 4,5% cho năm 2023.
HN (theo ADB)