Toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế cùng với sự phát triển vượt bậc của công nghệ thông tin đã giúp cho hoạt động thanh toán ngày càng được mở rộng, tốc độ nhanh chóng hơn với sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng và giá trị giao dịch. Đi đôi với sự phát triển đó, cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn cho hoạt động của hệ thống thanh toán. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết đòi hỏi Ngân hàng Trung ương các nước phải giám sát các hệ thống thanh toán một cách chặt chẽ và hiệu quả hơn.

Mục tiêu của giám sát hệ thống thanh toán:

Để đảm bảo hoạt động ổn định, an toàn và hiệu quả của hệ thống thanh toán quốc gia cũng như các hệ thống, phương tiện, dịch vụ thanh toán trong nền kinh tế.

Tăng cường vai trò của hệ thống thanh toán quốc gia như một kênh hiệu quả truyền tải và thực thi chính sách tiền tệ.

Ngăn ngừa rủi ro các hệ thống thanh toán, nhất là rủi ro hệ thống, góp phần duy trì sự ổn định tài chính.

Bảo đảm quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của các thành viên tham gia hệ thống thanh toán.

Bảo vệ người sử dụng các phương tiện và dịch vụ của hệ thống thanh toán, tăng cường lòng tin của công chúng vào hệ thống ngân hàng.

Nội dung hoạt động giám sát hệ thống thanh toán của NHNN: Từ năm 2008, NHNN đã thành lập đơn vị chuyên trách về giám sát các hệ thống thanh toán thuộc Vụ Thanh toán, độc lập với các đơn vị vận hành hệ thống. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Vụ Thanh toán đã phối hợp với các đơn vị liên quan nghiên cứu, từng bước triển khai thực hiện chức năng giám sát đối với các hệ thống thanh toán của Việt Nam theo hướng phù hợp với yêu cầu giám sát của Ngân hàng Trung ương theo thông lệ quốc tế. Cụ thể:

Xây dựng hệ thống chỉ tiêu số liệu về các hệ thốngthanh toán, thiết lập các kênh thu thập thông tin, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về các hệ thống thanh toán theo thông lệ quốc tế, xây dựng các báo cáo về giám sát và hoạt động của hệ thống thanh toán theo định kỳ.

Tổ chức thực hiện giám sát các hệ thống thanh toán:

Giám sát Hệ thống IBPS (giám sát trực tuyến, tổng hợp phân tích toàn bộ thông tin, kết quả và báo cáo về hoạt động của IBPS hàng ngày và giám sát tuân thủ);

Giám sát Hệ thống thanh toán bán lẻ;

Xây dựng báo cáo định kỳ 6 tháng về các hệ thống thanh toán khác.

Chiến lược giám sát các hệ thống thanh toán của NHNN: Nhằm từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường năng lực thực hiện giám sát toàn diện các hệ thống thanh toán tại Việt Nam theo thông lệ quốc tế, phù hợp với điều kiện của Việt Nam, ngày 29/7/2014, Thống đốc NHNN đã ký Quyết định số 1490/QĐ-NHNN ban hành Chiến lược giám sát các hệ thống thanh toán tại Việt Nam giai đoạn 2014 – 2020. (Đính kèm: Chiến lược giám sát hệ thống thanh toán của NHNN)