Ứng dụng DTDM trong ngân hàng: Thách thức và khuyến nghị

Điện toán đám mây (ĐTĐM) với lợi ích hấp dẫn đang tạo ra những thay đổi mang tính cách mạng trong hoạt động công nghệ thông tin trên toàn thế giới. Bài viết này, nêu ra những thách thức mà các tổ chức tín dụng - ngân hàng phải đối mặt khi triển khai ứng dụng ĐTĐM trong hoạt động và những khuyến nghị triển khai ứng dụng ĐTĐM trong hoạt động ngân hàng tại Việt Nam.

 

1. Những thách thức khi ứng dụng điện toán đám mây trong hoạt động ngân hàng tại Việt Nam

Những thách thức chính đối với ứng dụng điện toán đám mây trong hoạt động ngân hàng tại Việt Nam bao gồm:

 

1.1. An ninh dữ liệu

Đứng từ phía người dùng, vấn đề an ninh dữ liệu nằm ở những yêu cầu cơ bản đối với dữ liệu của họ: quyền truy cập/truy suất, quyền sở hữu, sự nguyên vẹn, nhất thể và bảo mật dữ liệu. Nếu bảo đảm thực hiện tốt quyền truy cập/truy suất và sở hữu dữ liệu thì vấn đề bảo mật dữ liệu gần như đã được giải quyết.

Đứng từ phía nhà cung cấp dịch vụ, hầu hết là các nhà sản xuất công nghệ thông tin có tiếng trên thế giới, với nguồn lực dồi dào, họ thực hiện tất cả giải pháp với rất nhiều cam kết để khẳng định dữ liệu của người dùng được bảo vệ tuyệt mật trên đám mây của họ, nhưng dường như không thuyết phục được khách hàng quan trọng bởi lẽ nếu coi dữ liệu là linh hồn của tổ chức thì tâm lý không muốn giao linh hồn của mình cho người khác nắm giữ chính là là thách thức lớn nhất đối với ứng dụng ĐTĐM trong hoạt động ngân hàng tại Việt Nam nói riêng cũng như các lĩnh vực có dữ liệu quan trọng nói chung trong nền kinh tế.

 

1.2. Độ tin cậy của khách hàng với nhà cung cấp dịch vụ

Niềm tin của khách hàng chính là danh tiếng của Nhà cung cấp dịch vụ. Các nhà cung cấp dịch vụ có danh tiếng sở hữu nhiều Trung tâm dữ liệu nằm rải rác trên thế giới và cho phép khách hàng lựa chọn điểm đặt tài nguyên công nghệ thông tin tại bất kỳ Trung tâm dữ liệu nào. Việc duy trì nhiều Trung tâm dữ liệu trên thế giới đảm bảo kế hoạch liên tục kinh doanh cho tổ chức. Thế nhưng trên góc độ nào đó sẽ là thách thức cho các doanh nghiệp, tổ chức tại các nước đang phát triển như Việt Nam.

Trở ngại khi thuê các dịch vụ CNTT nằm quá xa địa bàn hoạt động (luật quốc tế, rủi ro về truyền thông, giá thành...), làm cho các đơn vị cung cấp dịch vụ CNTT trong nước có được lợi thế hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại ở Việt Nam, không nhiều nhà cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin có thể đảm đương những yêu cầu về tài nguyên công nghệ thông tin của những khách hàng là những ngân hàng, tổ chức tín dụng. Bên cạnh đó, thiếu hành lang pháp lý cho các hoạt động thuê dịch vụ CNTT, công tác kiểm toán CNTT, đánh giá chất lượng dịch vụ, xử lý khiếu kiện, bồi thường ...

Thách thức này sẽ làm cho các đơn vị cung cấp dịch vụ công nghệ thông tin phải vận động theo hướng hội tụ lại với nhau để mở rộng phạm vi và năng lực.

 

1.3. Thay đổi môi trường hoạt động CNTT

Trong môi trường ĐTĐM, 03 đối tượng chính được nhắc đến đó là khách hàng, mạng internet và nhà cung cấp dịch vụ. Khi đó, hạ tầng công nghệ thông tin đối với khách hàng là một đám mây nào đó (đám mây điện toán). Các dịch vụ CNTT khi đó có cùng cách thức thực hiện như các dịch vụ internet-banking, mobile banking của ngân hàng. Ở Việt Nam, hầu hết các ngân hàng đều có các Trung tâm dữ liệu của riêng mình, với các trang thiết bị công nghệ thông tin hiện đại. Chuyển đổi môi trường từ hoạt động CNTT truyền thống sang ĐTĐM là bước chuyển dịch thận trọng được thực hiện dần dần và phụ thuộc rất nhiều vào quyết định của các CIOs cũng như khả năng thuyết phục ban lãnh đạo ngân hàng của họ.

 

2. Trên thế giới

Dự án hợp tác giữa Microsoft và nhà cung cấp phần mềm ngân hàng Temenos:

Microsoft và nhà cung cấp phần mềm ngân hàng lõi Temenos đã hợp tác để thực hiện chuyển đổi và phát triển hệ thống ngân hàng lõi T24 trở thành một dịch vụ trên đám mây công cộng sử dụng nền tảng Windows Azure của Microsoft. Dịch vụ ngân hàng lõi trên đám mây công cộng sử dụng mô hình tính giá dựa trên mức tiêu thụ, giảm chi phí bảo trì, vận hành hạ tầng phần cứng. Bước triển khai đầu tiên của dự án hợp tác này được thực hiện vào tháng 05/2011 cho 06 tổ chức tài chính nhỏ đặt tại các vùng khác nhau ở Mexico. Theo ông Murray Gardiner, giám đốc của các hoạt động ngân hàng cộng đồng và tiểu tài chính của Temenos thì việc chạy T24 trên đám mây của Microsoft với nền tảng là Windows Azure không làm thay đổi chức năng hoặc thời gian đáp ứng của hệ thống. Lợi ích đem lại cho các tổ chức tài chính đó là họ có thể dễ dàng mở rộng tài nguyên khi có yêu cầu và chỉ phải trả chi phí cho đúng phần tài nguyên mà họ sử dụng. Đối với vấn đề an ninh giao dịch, theo ông Colin Kerr, giám đốc các giải pháp công nghiệp của khối các Dịch vụ tài chính toàn cầu của Microsoft thì sự bảo vệ gồm nhiều mức an ninh dữ liệu và vật lý, giới hạn truy suất đến các TTDL, các máy chủ, an ninh mạng mức cao. Theo ông Gardiner thì rủi ro là rất ít và giảm đáng kể.Temenos và Microsoft dự kiến mở rộng giải pháp này sang cho các tổ chức tài chính nhỏ tại Châu Phi và Nam Á sử dụng.

 

3. Khuyến nghị về triển khai ĐTĐM trong hoạt động Ngân hàng

Đối với các cơ quan Nhà nước, Quyết định số 80/2014/QĐ-TTg quy định thí điểm về thuê dịch vụ công nghệ thông tin trong cơ quan Nhà nước của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực từ ngày 15/02/2015, được coi là tín hiệu mở đường cho thuê ngoài dịch vụ CNTT, giúp cơ quan Nhà nước tối ưu hóa chi phí, tăng năng suất và hiệu suất quản lý nguồn nhân lực.

Thực hiện chủ trương của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước khuyến khích các tổ chức tín dụng sử dụng các dịch vụ nhằm tối ưu hóa chi phí hoạt động và tăng hiệu suất quản lý nguồn nhân lực. Cục Công nghệ tin học, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Cục CNTH) đã thực hiện nghiên cứu khoa học và khảo sát các TCTD về nhu cầu ứng dụng ĐTĐM trong hoạt động của Ngân hàng. Cuộc khảo sát được thực hiện vào quý I/2014, với 31/35 ngân hàng trả lời khảo sát. Theo kết quả khảo sát của Cục CNTH, tính đến hết tháng 12/2014,24 (77%) ngân hàng có kế hoạch ứng dụng ĐTĐM vào hoạt động, trong đó 16 ngân hàng (67% các ngân hàng có kế hoạch ứng dụng) lựa chọn sẽ triển khai điện toán đám mây riêng (private), 3 ngân hàng sẽ ứng dụng điện toán đám mây công cộng (public) và 6 ngân hàng lựa chọn điện toán đám mây lai (hybrid).

Kết quả khảo sát phản ánh sự nhanh nhạy với công nghệ mới của các ngân hàng trong nước. Tuy nhiên, theo đánh giá của Cục CNTH, nếu các ngân hàng lựa chọn triển khai mô hình điện toán đám mây riêng thì không thu được lợi ích đáng kể mà ĐTĐM mang lại. Môi trường ĐTĐM riêng cho phép quyền kiểm soát tuyệt đối các tài nguyên CNTT, áp dụng các biện pháp bảo mật nghiêm ngặt, các ngân hàng sẽ vẫn phải vận hành, duy trì hệ thống công nghệ thông tin riêng của mình, sự khác biệt chỉ là tự động hóa các quy trình kỹ thuật, giảm số lượng nhân sự CNTT.

Để tối ưu chi phí mà không ảnh hưởng đến an ninh dữ liệu, mô hình triển khai ĐTĐM lai được đánh giá là phù hợp hơn, song song với duy trì hệ thống hạ tầng CNTT phục vụ ứng dụng quan trọng như corebanking, quản lý khách hàng, ... các tổ chức tín dụng có thể thuê ngoài tài nguyên CNTT phục vụ môi trường kiểm thử, môi trường phát triển ứng dụng, môi trường đào tạo, tiếp theo đó là các ứng dụng như website, quản lý nhân sự. Việc tách bạch các ứng dụng nào được triển khai trên đám mây riêng và ứng dụng nào được thuê dịch vụ ngoài phụ thuộc vào chiến lược bảo vệ an ninh dữ liệu của tổ chức.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, Cục CNTH đang nghiên cứu để xây dựng hành lang pháp lý cho các hoạt động thuê ngoài dịch vụ CNTT trong ngành Ngân hàng. Song song với điều đó, Cục CNTH cũng xem xét khả năng đề xuất kế hoạch ứng dụng Điện toán đám mây trong hoạt động của Ngân hàng Nhà nước và hoạt động của toàn Ngành nhằm mục đích tối ưu chi phí chung mà vẫn đảm bảo an ninh, an toàn dữ liệu.

- Khuyến nghị về triển khai ĐTĐM:

+ Khuyến khích các ngân hàng tổ chức xây dựng hệ thống thông tin ứng dụng Điện toán đám mây;

+ Xây dựng Điện toán đám mây là một quá trình, các ngân hàng nên bắt đầu từ quá trình tập trung hóa và ảo hóa hạ tầng máy chủ và hệ thống mạng;

+ Khó tính toán để đưa ra chính xác dung lượng, cấu hình tối ưu nhất cho đám mây. Nói cách khác, đầu tư một lần đám mây riêng sẽ không thể giải quyết được tất cả các yêu cầu về hạ tầng CNTT và vẫn phải có các bước mở rộng, hoàn thiện;

+ Xây dựng đám mây là không khó, nhưng quản trị đám mây là nhiệm vụ nặng nề, đòi hỏi phải có tổ chức CNTT hoạt động chuyên nghiệp (nhân lực được đào tạo một cách bài bản, các quy trình được chuẩn hóa). Việc này sẽ mất rất nhiều thời gian và tốn nhiều nguồn lực;

+ An ninh bảo mật Điện toán đám mây là vấn đề lớn, phức tạp và phải được tiếp cận từ góc độ quản lý rủi ro, được xây dựng trong chiến lược quản lý rủi ro hoạt động chung của mỗi ngân hàng;

+ Với xu thế thuê dịch vụ bên ngoài, sử dụng dịch vụ trên Điện toán đám mây dùng chung cũng là một trong các lựa chọn phù hợp với các ngân hàng có quy mô nhỏ và hạn chế về chi phí đầu tư, nguồn lực CNTT. Nhưng lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ rất quan trọng để đảm bảo tính bảo mật thông tin, an toàn của dữ liệu hoạt động và hoạt động liên tục của các hệ thống thông tin.

(Cnth theo Tạp chí thnh)