Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nhận được 04 kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Thuận thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) do Ban Dân nguyện chuyển đến và NHNN chi nhánh tỉnh Ninh Thuận tổng hợp tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII. NHNN trả lời kiến nghị của cử tri như sau:
1. Kiến nghị 1: “Cử tri chưa đồng tình với quy định tại Nghị định số 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thuỷ sản, trong đó có nhóm chính sách tín dụng đóng mới, nâng cấp tàu cá. Theo đó, ngư dân phải có vốn đối ứng là 30% mới được hỗ trợ vay vốn. Cử tri cho rằng với mức vốn đối ứng cao như vậy, ngư dân sẽ không có khả năng đáp ứng để được vay vốn. Đề nghị Chính phủ xem xét, có giải pháp tháo gỡ để ngư dân sớm được vay vốn đóng tàu thuyền mới để đánh bắt xa bờ”.
Trả lời:
Nghị định 67/2014/NĐ-CP (Nghị định 67) ngày 07/07/2014 về một số chính sách phát triển thủy sản là hệ thống các chính sách đồng bộ nhằm hỗ trợ cho ngư dân vươn khơi xa, bám biển, góp phần giữ vững chủ quyền biển đảo, như: chính sách tín dụng, chính sách đầu tư, chính sách về bảo hiểm, chính sách ưu đãi thuế,....
Đối với chính sách tín dụng, ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 67, NHNN đã triển khai đồng bộ các giải pháp để nhanh chóng đưa chính sách vào cuộc sống. Nhờ đó, sau hơn 10 tháng triển khai chính sách tín dụng theo quy định tại Nghị định 67 đã đạt được kết quả bước đầu như sau:
- Kết quả cho vay đóng mới, nâng cấp tàu: Tính đến ngày 15/6/2015 các NHTM đã chủ động tiếp cận các chủ tàu của 807/838 tàu được phê duyệt để hướng dẫn hồ sơ, thủ tục vay vốn1. Trong đó, các NHTM đã nhận được 245 bộ hồ sơ của chủ tàu tại 22/25 tỉnh, thành phố và đã ký hợp đồng tín dụng để đóng mới, nâng cấp 75 tàu với tổng số tiền gần 721 tỷ đồng và dư nợ đến nay đạt trên 190 tỷ đồng; 165 bộ hồ sơ khác đang trong quá trình hoàn thiện do còn thiếu hồ sơ thiết kế tàu, chưa ký hợp đồng với cơ sở đóng tàu,...;
- Kết quả cho vay vốn lưu động: Đến 15/6/2015, đã có 95 khách hàng tại 7 tỉnh (Quảng Ngãi, Bình Định, Tiền Giang, Phú Yên, Bạc Liêu, Thừa Thiên - Huế, Kiên Giang) được các NHTM cho vay vốn lưu động với dư nợ đạt gần 30 tỷ đồng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Nghị định 67 cũng gặp phải không ít khó khăn, vướng mắc làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của ngư dân. Vì vậy, tại Hội nghị toàn quốc về tình hình triển khai thực hiện Nghị định 67 tổ chức ngày 24/4/2015, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh đã chỉ đạo các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương xem xét tháo gỡ để triển khai hiệu quả chính sách phát triển thủy sản, trong đó có vấn đề vốn đối ứng của chủ tàu.
Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh, ngày 12/6/2015, NHNN đã trình Thủ tướng Chính phủ các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến chính sách tín dụng, trong đó đề xuất Chính phủ cho phép sửa đổi Điểm c, Khoản 1, Điều 4, Nghị định 67 theo hướng nâng mức cho vay tối đa của NHTM đối với đóng mới, nâng cấp tàu vỏ gỗ từ 70% lên 85% tổng giá trị đầu tư đóng mới, nâng cấp tàu (vốn đối ứng của chủ tàu giảm từ 30% xuống 15%). Nếu được Chính phủ chấp thuận, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ chủ trì trình Chính phủ sửa đổi quy định này.
2. Kiến nghị 2: “Đề nghị Chính phủ và các Bộ ngành chức năng sửa đổi, bổ sung cơ chế lãi suất ngân hàng giữa các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) nhằm tạo “sân chơi” bình đẳng giữa các doanh nghiệp”.
Trả lời:
Chính sách lãi suất được NHNN điều hành trên cơ sở diễn biến của yếu tố kinh tế vĩ mô, lạm phát, thị trường tiền tệ và mục tiêu điều hành chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ. Theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng năm 2010 và Thông tư số 12/2010/TT-NHNN ngày 14/4/2010 của NHNN, tổ chức tín dụng (TCTD) thực hiện cho vay theo lãi suất thỏa thuận đối với khách hàng (không phân biệt các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) trên cơ sở cung - cầu vốn thị trường, nhu cầu vay vốn và mức độ tín nhiệm của khách hàng; NHNN không can thiệp vào việc thỏa thuận lãi suất cho vay của TCTD và khách hàng.
Như vậy, cơ chế lãi suất cho vay hiện nay thực hiện theo cơ chế thỏa thuận giữa TCTD và khách hàng, không phân biệt khách hàng là doanh nghiệp trong nước hay doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Trên thực tế, từ đầu năm 2012 đến nay, NHNN và các TCTD đã thực hiện quyết liệt và đồng bộ các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ, trong đó có các giải pháp điều hành lãi suất nhằm tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất - kinh doanh như: (i) Điều chỉnh giảm nhanh và mạnh các mức lãi suất điều hành; (ii) Quy định trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND đối với một số lĩnh vực ưu tiên của Chính phủ ở mức thấp hơn lĩnh vực sản xuất kinh doanh thông thường 2-3%/năm và từng bước điều chỉnh giảm từ mức 15% xuống còn 7%/năm; (iii) Tiếp tục điều chỉnh giảm lãi suất cho vay (kể cả các khoản cho vay cũ) về mức dưới 13%/năm, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng với mức lãi suất hợp lý.
Nhờ vậy, mặt bằng lãi suất cho vay đến nay đã giảm mạnh, chỉ bằng khoảng 40% lãi suất của nửa cuối năm 2011, thấp hơn mức lãi suất của năm 2005-2006, góp phần tạo điều kiện giảm bớt khó khăn, thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh2.
Trong thời gian tới, bám sát chủ trương của Quốc hội, chỉ đạo của Chính phủ, NHNN tiếp tục điều hành lãi suất chủ động, linh hoạt để điều tiết lãi suất thị trường ở mức hợp lý, góp phần ổn định thị trường tiền tệ và hoạt động ngân hàng.
3. Kiến nghị 3: “Hiện nay, các ngân hàng thương mại đều giảm lãi suất cho vay nhưng lãi suất của Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) không giảm dẫn đến khó khăn cho các hộ dân nghèo và các hộ đồng bào dân tộc thiểu số đã vay vốn sản xuất, kinh doanh. Đề nghị Chính phủ, Thống đốc NHNN xem xét giảm lãi suất của NHCSXH để tạo điều kiện cho người nghèo khi vay vốn”.
Trả lời:
Để tiếp tục thực hiện cơ chế ưu đãi về lãi suất đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách, trên cơ sở khả năng cấp bù của Ngân sách Nhà nước và căn cứ diễn biến lãi suất cho vay trên thị trường, NHCSXH đã trình và được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 750/QĐ-TTg ngày 01/6/2015 về điều chỉnh giảm lãi suất cho vay đối với một số chương trình tín dụng chính sách tại NHCSXH. Cụ thể:
- Lãi suất cho vay hộ nghèo, cho vay học sinh, sinh viên, cho vay đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài, cho vay vốn quỹ Quốc gia về việc làm giảm từ 7,2%/năm (0,6%/tháng) xuống 6,6%/năm (0,55% tháng).
- Lãi suất Chương trình nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, cho vay hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn từ 9,6%/năm (0,8%/tháng) xuống 9,0%/năm (0,75%/tháng).
Trong điều kiện Ngân sách Nhà nước còn khó khăn, việc cân đối để đảm bảo nguồn vốn cho vay các chương trình tín dụng ưu đãi tại NHCSXH là nỗ lực của Đảng và Nhà nước trong việc thực hiện công cuộc xóa đói, giảm nghèo, ổn định xã hội. Rất mong cử tri chia sẻ khó khăn chung của đất nước và giúp Nhà nước, NHCSXH giải thích, tuyên truyền để việc thực hiện chương trình cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác tại NHCSXH ngày càng tốt hơn.
4. Kiến nghị 4: “Công tác xuất khẩu lao động ở nhiều địa phương trên cả nước còn nhiều khó khăn. Một trong những nguyên nhân chính là người lao động không có kinh phí để tham gia. Cử tri đề nghị Chính phủ cần quan tâm, có nhiều chính sách hơn nữa đối với các lao động, nhất là các lao động trong hộ nghèo đi xuất khẩu lao động. Cụ thể là lãi suất ngân hàng”.
Trả lời:
Trong những năm qua, Nhà nước luôn quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi, có nhiều chính sách hỗ trợ để công dân Việt Nam có đủ điều kiện và tự nguyện đi làm việc tại nước ngoài, trong đó có chính sách về vốn. Để đi xuất khẩu lao động, người lao động có nhu cầu vay vốn có thể vay tại các tổ chức tín dụng theo quy chế cho vay hiện hành hoặc vay ưu đãi tại NHCSXH nếu khách hàng vay thuộc đối tượng chính sách theo quy định của pháp luật.
Hiện nay, NHCSXH đang thực hiện 2 chương trình tín dụng xuất khẩu lao động, bao gồm: cho vay xuất khẩu lao động đối với đối tượng hộ nghèo và hộ gia đình có công với Cách mạng theo Quyết định 365/2004/QĐ-NHNN ngày 13/4/2004 của NHNN và cho vay xuất khẩu lao động đối với các huyện nghèo theo Quyết định 71/2009/QĐ-TTg ngày 29/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ do Bộ Lao động và Thương binh và xã hội là cơ quan chủ trì soạn thảo.
- Về mức cho vay:
+ Mức vốn cho vay đối với đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài theo Quyết định 365/2004/QĐ-NHNN ngày 13/4/2004 của NHNN (hộ nghèo và hộ gia đình có công với cách mạng) căn cứ vào: (i) Nhu cầu vay vốn của người vay để trả chi phí đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng tuyển dụng; (ii) Khả năng trả nợ của người vay; (iii) Khả năng nguồn vốn của NHCSXH.
Hiện nay, mức cho vay tối đa theo chương trình này hiện nay là 30 triệu đồng/người. Dư nợ cho vay chương trình đến 31/5/2015 đạt 340 tỷ đồng với 13.447 khách hàng còn dư nợ.
+ Mức cho vay đối với người lao động tại huyện nghèo có nhu cầu vay vốn đi xuất khẩu lao động theo Quyết định 71/2009/QĐ-TTg ngày 29/4/2009 của Thủ tướng Chính phủ được xác định căn vào nhu cầu vay vốn của người vay và tối đa bằng các khoản chi phí người lao động phải đóng góp theo từng thị trường.
Dư nợ cho vay chương trình đến 31/5/2015 đạt 127 tỷ đồng với 3.232 khách hàng còn dư nợ.
- Về lãi suất cho vay: Để tiếp tục thực hiện cơ chế ưu đãi về lãi suất đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách, trên cơ sở khả năng cấp bù của Ngân sách Nhà nước và căn cứ diễn biến lãi suất cho vay trên thị trường, NHCSXH đã trình và được Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 750/QĐ-TTg ngày 01/6/2015 về điều chỉnh giảm lãi suất cho vay đối với một số chương trình tín dụng chính sách tại NHCSXH. Trong đó, lãi suất cho vay đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài đã được điều chỉnh giảm từ mức 7,2%/năm (0,6%/tháng) xuống mức 6,6%/năm (0,55% tháng).
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Ninh Thuận. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.