Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Kon Tum thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện chuyển đến Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XIII.
Kiến nghị của cử tri: “Tại khoản 6, Chương II Thông tư liên tịch số 08/2009/TTLT-BXD-BTC-BKHĐT-BNNPTNT-NHNN ngày 19/5/2009 quy định: Hộ dân thuộc đối tượng thụ hưởng được nhận nguồn vốn hỗ trợ từ Nhà nước, cộng đồng, nếu có nhu cầu, được vay vốn từ Ngân hàng Chính sách Xã hội để làm nhà ở. Mức cho vay theo đề nghị của người vay, nhưng tối đa không vượt quá 08 triệu đồng/hộ, với lãi suất cho vay là 3%/năm. Thời hạn cho vay là 10 năm, trong đó thời gian ân hạn là 5 năm. Thời gian trả nợ là 5 năm, mức trả nợ mỗi năm tối thiểu là 20% tổng số vốn đã vay (mức trả ít nhất là 2.080.000/năm; trong đó 1.600.000 đồng tiền gốc và 480.000 tiền lãi).
Tuy nhiên, các đối tượng được hưởng chính sách này là hộ nghèo có hoàn cảnh kinh tế rất khó khăn (nhất là các hộ đồng bào dân tộc thiểu số), không có khả năng trả nợ (gốc và lãi) trong khoảng thời gian quy định trên. Vì vậy, để tạo thêm điều kiện cho các hộ gia đình hoàn thành nghĩa vụ trả nợ cho Ngân hàng, đề nghị Chính phủ, các bộ ngành liên quan xem xét tăng thời gian trả nợ từ mức 5 năm như hiện nay lên mức 7-10 năm và miễn lãi suất cho vay”.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:
Thông tư số 08/2009/TTLT-BXD-BTC-BKHĐT-BNNPTNT-NHNN ngày 19/5/2009 được liên Bộ Xây dựng – Tài chính – Kế hoạch và Đầu tư – Nông nghiệp và Phát triển nông thôn – Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành nhằm hướng dẫn thực hiện Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg ngày 12/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ hộ nghèo có nhà ở ổn định, an toàn, từng bước nâng cao mức sống.
Có thể nói, trong điều kiện có rất nhiều chương trình với các đối tượng chính sách khác nhau cần được hỗ trợ, Chính phủ cũng như các Bộ, ngành đã quan tâm và dành một lượng vốn lớn để hỗ trợ các hộ nghèo xây dựng nhà ở thông qua hình thức vừa hỗ trợ trực tiếp bằng tiền, vừa cho vay vốn tín dụng chính sách với lãi suất thấp và thời gian dài nhằm tạo điều kiện và động lực cho hộ nghèo ổn định cuộc sống, tự vươn lên thoát nghèo và trả nợ ngân hàng, cũng như tạo cơ chế chia sẻ khó khăn, rủi ro giữa Nhà nước và nhân dân.
Tính đến cuối tháng 5/2015, tổng dư nợ cho vay hộ nghèo về nhà ở tại Ngân hàng Chính sách xã hội là hơn 3.722 tỷ đồng với 468.508 khách hàng còn dư nợ, trong đó dư nợ tín dụng tại Kon Tum là hơn 55,98 tỷ đồng với 7.040 khách hàng còn dư nợ.
Tuy nhiên, trong thực tế triển khai chính sách, nhiều hộ nghèo gặp khó khăn trong cuộc sống nên chưa có điều kiện để trả nợ Ngân hàng Chính sách xã hội. Vì vậy, trong quy chế cho vay của Ngân hàng Chính sách xã hội đã quy định đến thời hạn trả nợ cuối cùng nếu người vay có khó khăn khách quan chưa trả được nợ thì xem xét cho gia hạn nợ. Tùy từng trường hợp cụ thể, Ngân hàng Chính sách xã hội có thể gia hạn nợ một hoặc nhiều lần cho một khoản vay, nhưng thời gian gia hạn nợ tối đa bằng 1/2 thời hạn đã cho vay.
Ngoài ra, trong trường hợp hộ nghèo gặp rủi ro do nguyên nhân khách quan theo quy định tại Quyết định 50/2010/QĐ-TTg ngày 28/7/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành cơ chế xử lý nợ bị rủi ro tại Ngân hàng Chính sách xã hội, có thể được xem xét gia hạn nợ, khoanh nợ, xóa nợ tại Ngân hàng Chính sách xã hội.
Trong thời gian qua, để đảm bảo tiếp tục hỗ trợ hộ nghèo có chỗ ở an toàn, ổn định và nâng cao cuộc sống, được sự đồng ý của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã tích cực phối hợp với Bộ Xây dựng, cơ quan được giao chủ trì nghiên cứu, xây dựng chính sách hỗ trợ nhà ở đối với hộ nghèo theo chuẩn nghèo mới giai đoạn 2011 – 2015 (Chương trình hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở theo Quyết định 167/2008/QĐ-TTg giai đoạn 2 (2015-2020), để hoàn thiện chính sách với các ưu đãi được điều chỉnh theo điều kiện, chi phí cuộc sống thực tế (như cho vay ưu đãi với số tiền vay vốn cao hơn, lãi suất thấp hơn và thời gian vay vốn dài hơn). Nguyên tắc thực hiện là nhà nước hỗ trợ, cộng đồng giúp đỡ, hộ gia đình tham gia đóng góp và tự tổ chức xây dựng nhà ở. Đối với việc vay vốn, Ngân hàng Chính sách xã hội thực hiện phương thức ủy thác cho vay từng phần qua các tổ chức chính trị-xã hội hoặc trực tiếp cho vay. Lãi suất cho vay của chương trình hiện nay rất thấp nhưng là bắt buộc nhằm tránh tình trạng người dân ỷ lại vào hỗ trợ của nhà nước, không có ý chí vươn lên. Hiện, dự thảo chính sách đã được Bộ Xây dựng trình lên Thủ tướng Chính phủ và sẽ sớm được ban hành trong thời gian tới.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Kon Tum. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.