NHNN quy định các TCTD phải dành lượng vốn cho vay với lãi suất ưu đãi đối với 5 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có DN xuất khẩu. Đây được xem là động thái tích cực, giúp các DN xuất khẩu bớt đi áp lực vay vốn. Chính bởi vậy, việc có những chính sách hỗ trợ, ưu đãi lãi suất vay sẽ giúp kích thích sự tăng trưởng lớn mạnh của đối tượng này. Có thể nhận thấy, trong 3 năm qua, mức lãi suất tín dụng xuất khẩu, đầu tư đã liên tục được điều chỉnh giảm có lợi cho DN (năm 2012 là 12%). Cùng với lãi suất ưu đãi, nhiều NHTM đã có sản phẩm tín dụng riêng biệt cho nhóm khách hàng này nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho xuất khẩu phát triển.
Cho vay xuất khẩu:
Cần sự nỗ lực từ hai phía
Minh Khuê
Đã có chính sách ưu đãi
NHNN quy định các TCTD phải dành lượng vốn cho vay với lãi suất ưu đãi đối với 5 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có DN xuất khẩu. Đây được xem là động thái tích cực, giúp các DN xuất khẩu bớt đi áp lực vay vốn. Chính bởi vậy, việc có những chính sách hỗ trợ, ưu đãi lãi suất vay sẽ giúp kích thích sự tăng trưởng lớn mạnh của đối tượng này. Có thể nhận thấy, trong 3 năm qua, mức lãi suất tín dụng xuất khẩu, đầu tư đã liên tục được điều chỉnh giảm có lợi cho DN (năm 2012 là 12%). Cùng với lãi suất ưu đãi, nhiều NHTM đã có sản phẩm tín dụng riêng biệt cho nhóm khách hàng này nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất cho xuất khẩu phát triển.
Chủ động đồng vốn để linh hoạt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh là chìa khoá thành công của DN. Việc NHNN cho phép các TCTD tự chủ trong cho vay ngoại tệ với hai đối tượng là DN sản xuất hàng xuất khẩu và DN đầu mối kinh doanh xăng dầu đến hết năm 2015 cũng đã có thêm cơ sở cho DN tiếp tục hưởng lợi.
Thực hiện chủ trương của Chính phủ và NHNN, ngay từ đầu năm 2015, SHB đã triển khai chương trình “Chung sức cùng DN xuất khẩu giai đoạn từ tháng 1 - 6/2015”. Kết quả sau 6 tháng triển khai, doanh số giải ngân của chương trình đã đạt hơn 1.200 tỷ đồng. Tiếp nối thành công bước đầu, SHB đã tiếp tục dành 2.000 tỷ đồng triển khai cho 6 tháng còn lại năm 2015 với lãi suất USD ưu đãi từ 2,5%/năm. Theo lãnh đạo NH này, việc SHB chủ động dành một nguồn vốn lớn hỗ trợ các DN xuất khẩu không những mang lại giải pháp tài chính hiệu quả cho các DN trong chi phí mua nguyên vật liệu, đầu tư thiết bị, sản xuất… mà còn mang tới cho NH nguồn lợi nhuận đáng kể.
Nhắm vào khu vực ASEAN - thị trường xuất khẩu lớn thứ ba của Việt Nam, VietinBank cũng đang cung cấp nhiều giải pháp tài chính phục vụ các DN xuất nhập khẩu tại thị trường này. Một loạt các chương trình tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp hơn từ 1-4% so với mức lãi suất vay thông thường cho đối tượng DN xuất nhập khẩu của NH này được triển khai như: “Chung sức vươn xa cùng khách hàng DN xuất nhập khẩu”; “Tiếp sức thành công”… đã thu hút số lượng lớn DN đang “khát” vốn.
Nhiều NHTM khác cũng có các chương trình hỗ trợ DN xuất khẩu như: VPBank ưu đãi vay với DN xuất khẩu gạo và thuỷ sản; MB hỗ trợ DN xuất khẩu cao su… đều đã tạo ra những cú hích lớn giúp DN xuất khẩu nâng cao năng lực tài chính.
Nhưng vẫn cần điều tiết
Những chính sách chủ động từ NHNN liên quan đến việc giảm lãi suất cho vay lĩnh vực xuất khẩu cả bằng nội tệ và ngoại tệ đã thúc đẩy tăng trưởng tín dụng của hệ thống NH, tạo lợi thế cạnh tranh cho DN xuất khẩu trong nước. Tuy nhiên, cũng phải thấy rằng, dù NHTM có không ít gói tín dụng hàng ngàn tỷ đồng với lãi suất ưu đãi cho vay hỗ trợ DN xuất khẩu, nhưng hiệu quả vẫn còn tương đối thấp. Tổng giám đốc một công ty xuất khẩu da giày tại TP. Hồ Chí Minh cho biết: So với các DN có vốn FDI, các DN trong nước vẫn có đôi chút thiệt thòi hơn, vì lãi suất vay vẫn cao hơn. Song, cũng cần nhìn nhận rằng, Chính phủ cũng như NHNN đều đang có những chính sách rất tích cực để hỗ trợ cho DN xuất khẩu nhưng nhập siêu vẫn tăng. Với tình hình nhập siêu 7 tháng đầu năm nay của cả nước vào khoảng 3,3 tỷ USD, các DN xuất khẩu trong nước sẽ còn nhiều việc phải làm để cân bằng lại chuyện này - vị này nhận định.
Lãnh đạo một DN khác trong lĩnh vực xuất khẩu hàng nông sản cho rằng, để tháo gỡ khó khăn trong hoạt động đầu tư sản xuất, xuất khẩu, đặc biệt là xuất khẩu nông sản thì NH nên tiếp tục duy trì hỗ trợ lãi suất vay đầu tư trang thiết bị, vật tư theo Quyết định 497/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Vị này cũng kiến nghị, cần nâng cao hơn nữa vai trò của NHNN trong điều hành, thúc đẩy liên kết giữa NHTM với các DN sản xuất và cả phân phối, tiêu thụ sản phẩm. Có như vậy mới đẩy mạnh tiêu thụ hàng hoá, đa dạng kênh phân phối, quan tâm tới việc quảng bá, tiếp thị thương hiệu Việt tại những thị trường tiềm năng. Vì thế, theo các chuyên gia, không chỉ DN xuất khẩu phải có sự nỗ lực “tự thân vận động”, mà với trách nhiệm quản lý, NHNN cũng cần chỉ đạo sát sao hơn với hệ thống NHTM tạo điều kiện thuận lợi về pháp lý, cải cách thủ tục hành chính cho các DN xuất khẩu khi tiếp cận vốn vay.
Thời điểm Việt Nam chính thức bước chân vào Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) không còn xa, cộng thêm việc các Hiệp định thương mại tự do (FTA) tiếp tục được ký kết sẽ khiến sự cạnh tranh chắc chắn còn khốc liệt hơn. Tiềm năng lớn, nhưng DN xuất khẩu cũng đứng trước thách thức không nhỏ, đang rất cần sự điều tiết của Chính phủ với các chính sách kinh tế vĩ mô, của NHNN trong điều hành hoạt động tiền tệ.