trả lời kiến nghị cử tri các tỉnh Khánh Hòa, Bình Định, Phú Yên, Quảng Ngãi

   Trong đợt tiếp xúc cử tri sau Kỳ họp thứ 9, Quốc hội Khóa XIII của Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh, cử tri của các tỉnh Khánh Hòa, Bình Định, Phú Yên, Quảng Ngãi có kiến nghị liên quan đến liên quan đến tình hình triển khai Nghị định 67/2014/NĐ-CP ngày 07/7/2014 của Chính phủ về một số chính sách phát triển thủy sản.

Kiến nghị của cử tri: “Việc đầu tư cho đánh bắt xa bờ triển khai chậm, việc vay vốn khắt khe về thủ tục, tính khả thi của chương trình chưa đạt theo chỉ đạo của Chính phủ. Đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các bộ, ngành và các địa phương liên quan phối hợp, đẩy nhanh tiến độ triển khai thực hiện hiệu quả gói tín dụng cho ngư dân vay vốn đóng tàu vỏ thép, vỏ gỗ và vật liệu mới có công suất lớn để đánh bắt xa bờ theo Nghị định 67/2014/NĐ-CP, tuyên truyền phổ biến, tạo điều kiện cho ngư dân an tâm bám biển sản xuất, góp phần tham gia bảo vệ, giữ vững chủ quyền biển đảo Quốc gia”.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trả lời như sau:

Nghị định 67/2014/NĐ-CP (Nghị định 67) ngày 07/07/2014 về một số chính sách phát triển thủy sản là hệ thống các chính sách đồng bộ nhằm hỗ trợ cho ngư dân vươn khơi xa, bám biển, góp phần giữ vững chủ quyền biển đảo, như: chính sách tín dụng, chính sách đầu tư, chính sách về bảo hiểm, chính sách ưu đãi thuế,....

Đối với chính sách tín dụng, ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 67, NHNN đã triển khai đồng bộ các giải pháp để nhanh chóng đưa chính sách vào cuộc sống, như:

- Ban hành Thông tư số 22/2014/TT-NHNN ngày 15/8/2014 hướng dẫn thực hiện chính sách tín dụng theo Nghị định số 67.

- Ban hành các văn bản đôn đốc 28 NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố, ngân hàng thương mại (NHTM) triển khai Nghị định 67, trong đó:

(i) Yêu cầu các NHTM (đặc biệt là các NHTM nhà nước) phải chủ động cân đối nguồn vốn và tích cực triển khai cho vay đối với các chủ tàu theo Nghị định 67; (ii) Hướng dẫn và chỉ đạo chi nhánh, phòng giao dịch trong hệ thống chủ động tiếp cận các chủ tàu trong danh sách được Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh, thành phố phê duyệt, hồ sơ thủ tục vay vốn đơn giản, nhanh gọn; (iii) Lập các tổ công tác trực tiếp xuống các xã, phường, thị trấn để hướng dẫn và giúp người dân hoàn thiện thủ tục vay vốn theo quy định; (iv) Thông báo số điện thoại thường trực của cơ quan để tiếp nhận và xử lý kịp thời ý kiến phản ánh của người dân; (v) Yêu cầu chi nhánh NHNN các tỉnh, thành phố tham mưu cho UBND các tỉnh, thành phố lựa chọn chủ tàu ngay từ cấp xã đến quá trình phê duyệt danh sách ở cấp tỉnh để rút ngắn thời gian cho vay sau khi UBND tỉnh, thành phố phê duyệt danh sách chủ tàu.

- Kịp thời cung cấp thông tin chính xác về tình hình triển khai chương trình cho vay thủy sản theo Nghị định 67 trên trang thông tin điện tử của NHNN.

- Phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương trong việc triển khai Nghị định 671, tổ chức các Hội nghị tuyên truyền phổ biến chính sách đến người dân. Đồng thời, chủ động thành lập Đoàn công tác của ngành Ngân hàng đi khảo sát, đánh giá tình hình triển khai và phối hợp với Ban chỉ đạo của một số địa phương tổ chức các đối thoại trực tiếp với ngư dân để nắm bắt khó khăn, vướng mắc, gây ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân chương trình, từ đó có đề xuất xử lý phù hợp.

- Kịp thời nắm và có nhiều văn bản chỉ đạo nhằm khắc phục khó khăn trong triển khai Nghị định 67 theo chỉ đạo của Chính phủ và của Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh. Trong đó chỉ đạo NHTM: (i) tạo điều kiện để khách hàng được vay mức cao nhất theo quy định của Nghị định 67; Không bắt buộc chủ tàu phải bổ sung thêm tài sản bảo đảm để triển khai đóng mới, nâng cấp tàu; Cho vay vốn lưu động theo quy định hiện hành, đồng thời, có thể xem xét cho vay không có tài sản bảo đảm khi chủ tàu tham gia liên kết theo chuỗi sản xuất và ngân hàng kiểm soát được dòng tiền; (ii) Cử đại diện tham gia Tổ giúp việc của Ban chỉ đạo tại địa phương2 theo hướng dẫn của NHNN, tạo điều kiện đẩy nhanh quy trình thẩm định cho ngư dân vay vốn; (iii) Thỏa thuận với chủ tàu kế hoạch giải ngân nguồn vốn vay và vốn đối ứng phù hợp với tiến độ đóng mới, nâng cấp tàu trên cơ sở chủ tàu phải đảm bảo đầy đủ nguồn vốn đối ứng. Trường hợp chủ tàu tạm thời gặp khó khăn về vốn đối ứng, các NHTM có thể xem xét cho vay thêm phần vốn đối ứng này theo cơ chế cho vay thông thường; (iv) Niêm yết công khai điều kiện vay vốn, danh mục hồ sơ, thời gian xử lý hồ sơ và thông báo kết quả cho chủ tàu. Ngoài ra, NHNN đã đề xuất và được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận điều chỉnh giảm lãi suất cho vay vốn lưu động phục vụ khai thác hải sản xa bờ từ 7%/năm xuống 6,5%/năm. 

      - Đồng thời, NHNN đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (cơ quan chủ trì) dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định 67. Trong đó, NHNN đã tham gia ý kiến sửa đổi một số nội dung liên quan đến ngành Ngân hàng như: (i) Nâng thời gian cho vay hỗ trợ lãi suất đối với tàu vỏ thép, vỏ vật liệu mới từ 11 năm lên 16 năm và có quy định về việc hồi tố đối với các hợp đồng tín dụng ký trước ngày Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định 67 có hiệu lực; (ii) Bổ sung đối tượng được hưởng chính sách tín dụng theo Nghị định 67 gồm: đóng mới tàu dịch vụ hậu cần vỏ vật liệu mới, nâng cấp tàu vỏ vật liệu mới nâng cấp từng hạng mục tàu,...

Với sự quyết tâm của Chính phủ, sự triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp của NHNN và các Bộ, ngành liên quan, sau hơn một năm triển khai chính sách tín dụng theo quy định tại Nghị định 67 đã đạt được kết quả như sau:

- Kết quả cho vay đóng mới, nâng cấp tàu:

Đến ngày 31/8/2015, có 27/28 tỉnh, thành phố ven biển đã phê duyệt được danh sách các chủ tàu đủ điều kiện vay vốn để đóng mới, nâng cấp 980 tàu trong đó: đóng mới 866 tàu (đạt 38% tổng số 2.284 tàu cần đóng mới theo Quyết định số 3602/QĐ-BNN-TCTS của Bộ NN&PTNT); nâng cấp: 114 tàu. Chỉ còn TP. HCM chưa phê duyệt danh sách các chủ tàu đủ điều kiện vay vốn theo Nghị định 67.

Các NHTM đã nhận được 391 bộ hồ sơ của chủ tàu tại 26/27 tỉnh, thành phố và đã ký hợp đồng tín dụng để đóng mới, nâng cấp 174 tàu (đóng mới 168 tàu, nâng cấp 6 tàu) với tổng số tiền trên 1.700 tỷ đồng. Mức cho vay theo nhu cầu của khách hàng từ 60% - 95% tổng giá trị đầu tư đóng mới, nâng cấp con tàu, tài sản bảo đảm là chính con tàu. Dư nợ đến thời điểm báo cáo đạt 476 tỷ đồng. Đặc biệt, nhờ vào những giải pháp tháo gỡ khó khăn mà Chính phủ và NHNN đã thực hiện, số lượng tàu đóng mới, nâng cấp được ký hợp đồng tín dụng theo Nghị định 67 đã tăng nhanh trong những tháng gần đây (từ 75 tàu vào giữa tháng 6/2015 lên 174 tàu vào cuối tháng 8/2015). Trong đó:

- Tại tỉnh Bình Định, các NHTM đã ký hợp đồng tín dụng với 12 khách hàng với tổng số tiền cam kết cho vay là 186,1 tỷ đồng (đã giải ngân với số tiền 39,78 tỷ đồng);

- Tại tỉnh Khánh Hòa, các NHTM đã ký được 6 hợp đồng tín dụng để đóng mới, nâng cấp 6 tàu cá với tổng số tiền cam kết cho vay đạt 29,95 tỷ đồng, dư nợ đạt 8,85 tỷ đồng;

- Tại tỉnh Phú Yên, các NHTM đã ký được 6 hợp đồng tín dụng để đóng mới, nâng cấp 6 tàu cá với tổng số tiền cam kết cho vay là 49,5 tỷ đồng, dư nợ đạt 10,04 tỷ đồng;

- Tại tỉnh Quảng Ngãi, các NHTM trên địa bàn tỉnh đã ký hợp đồng tín dụng với ngư dân để cho vay đóng mới 12 tàu cá với số tiền cam kết cho vay đạt 92 tỷ đồng, dư nợ đạt 36,1 tỷ đồng. 

- Kết quả cho vay vốn lưu động: Các ngân hàng thương mại đã thực hiện giải ngân cho 150 lượt khách hàng với tổng số tiền 40 tỷ đồng tại các tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, Tiền Giang, Phú Yên, Huế, Khánh Hòa. Đến 31/8/2015, có 108 khách hàng còn dư nợ với số tiền 28 tỷ đồng.

      Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số khó khăn ảnh hưởng tiến độ cho vay của ngành Ngân hàng như: (i) Nhiều ngư dân cân nhắc về quyết định đóng mới tàu vì vốn quá lớn trong khi khả năng quản lý, hiệu quả và khả năng trả nợ vay chưa thật rõ ràng; (ii) Số cơ sở đóng tàu vỏ thép ít và ở xa các địa phương nên ngư dân lo ngại việc không có khả năng để giám sát quá trình đóng tàu đặc biệt là tàu vỏ thép về chất lượng, chủng loại các trang thiết bị, ngư lưới cụ; (iii) Ngư dân chưa có kinh nghiệm trong việc sử dụng tàu vỏ thép, vỏ vật liệu mới nên còn do dự và có tâm lý muốn đóng tàu vỏ gỗ; (iv) Cơ sở hạ tầng thiết yếu về cảng, luồng lạch chưa đảm bảo; (v) Thiếu sự ổn định của thị trường tiêu thụ khi sản phẩm được khai thác với số lượng lớn ảnh hưởng đến hiệu quả đóng mới tàu.

Vì vậy, trong thời gian tới, các Bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục khẩn trương hướng dẫn triển khai quyết liệt các giải pháp tháo gỡ khó khăn liên quan đến nhiệm vụ được giao theo chỉ đạo tại các văn bản của Chính phủ3 và những nội dung của Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 67 của Chính phủ. Trong đó, NHNN sẽ chỉ đạo các NHTM tiếp tục hỗ trợ ngư dân đẩy nhanh tiến độ triển khai Nghị định 67; Chủ động phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn giải quyết các vướng mắc phát sinh liên quan đến chức năng, nhiệm vụ ngành Ngân hàng để chính sách phát triển thủy sản của Chính phủ được triển khai đồng bộ, có hiệu quả.

      Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh Khánh Hòa, Bình Định, Phú Yên và Quảng Ngãi. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.