“Lai dắt” hiệu quả công ty tài chính

“Lai dắt” hiệu quả công ty tài chính

 

Thạch Bình

Tính từ đầu năm 2015 đến nay đã có 5 thương vụ các NHTM mua lại các công ty tài chính (CTTC) trực thuộc các tập đoàn và tổng công ty nhà nước. Cụ thể: Maritime Bank đã mua lại CTTC Dệt may; Techcombank mua lại CTTC Hóa chất, VPBank mua lại CTTC Than - Khoáng sản Việt Nam; MB nhận sáp nhập CTTC Sông Đà, và SHB sáp nhập CTTC Vinaconex – Viettel.

Như vậy, kể từ khi Văn bản số 5342/NHNN-TTGSNH của NHNN về việc khuyến khích các TCTD mở rộng cung ứng vốn ra thị trường theo hình thức tín chấp được ban hành (ngày 24/7/2014), hoạt động thâu tóm các CTTC đã được các NHTM thực hiện khá rầm rộ. Điều này cho thấy, chủ trương khuyến khích các NHTM vào “lai dắt” các CTTC để chuyển hướng các đơn vị này từ chỗ chỉ đơn thuần phục vụ hoạt động tài chính tập đoàn, tổng công ty sang mở rộng, phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng đã phần nào có được kết quả tích cực.

Thực thế cho thấy, những năm trước do phát triển quá ồ ạt, hàng loạt các CTTC thuộc DNNN đã rơi vào tình trạng lỗ ăn sâu vào vốn và tỷ lệ nợ xấu cao gấp nhiều lần so với các NHTM. Trong khi đó, từ năm 2011 bản thân các tập đoàn, tổng công ty nhà nước cũng buộc phải thoái vốn ra khỏi lĩnh vực ngoài ngành trong đó có phần nằm trong các CTTC vốn là “con ruột” của mình. Chính vì thế, nếu không được các NHTM mua lại và vào cuộc giải cứu thì một số lượng lớn vốn Nhà nước còn lại ở các đơn vị tài chính này sẽ chịu cảnh chôn chân trong thua lỗ.

Đáng nói là sau khi về với các NHTM, hầu hết các CTTC trước đây thuộc các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đang có dấu hiệu tốt lên. Chẳng hạn, sau khi mua lại CTTC Than - Khoáng sản Việt Nam, VPBank đã chính thức chuyển toàn bộ hoạt động tín dụng tiêu dùng sang CTTC mới và nâng mức vốn điều lệ của đơn vị này lên mức 1.000 tỷ đồng. Sự tốt lên trong nội tại của CTTC đã khiến VPBank có thể nghĩ đến việc tìm kiếm đối tác chiến lược nước ngoài để chuyển nhượng một phần vốn điều lệ, biến CTTC của mình trở thành đơn vị liên doanh nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh trong thị trường tài chính tiêu dùng.

Tương tự, các NHTM khác như Techcombank, SHB sau khi mua lại các CTTC yếu kém cũng đã thành lập các đơn vị tài chính tiêu dùng mới với mức vốn điều lệ lần lượt là 600 tỷ đồng và 1.000 tỷ đồng. Hiện chưa biết các NHTM này có giữ lại 100% vốn ở các CTTC để phát triển dài hạn hay không, nhưng các kỳ thống kê gần đây cho thấy các CTTC đã không còn những dấu trừ nặng nề, tổng tài sản và vốn tự có đã có sự tăng trưởng và các chỉ số sinh lời cũng tốt lên rõ rệt.

Quan trọng hơn, là khi sáp nhập vào các NHTM, hầu hết các CTTC không còn là những đơn vị tập trung vào chức năng điều chuyển vốn với chi phí thấp cho các công ty thành viên của các Tập đoàn, Tổng công ty Nhà nước nữa mà đã chuyển sang tập trung vào hoạt động cho vay tiêu dùng với các món vay nhỏ, phục vụ cho đời sống xã hội. Điều này một mặt làm cho thị trường tài chính ngày càng trở nên minh bạch, lành mạnh và sòng phẳng giữa các đơn vị kinh tế, mặt khác khuyến khích được xu hướng phát triển tín dụng tiêu dùng có lợi cho người dân trong bối cảnh kinh tế đang phục hồi dần, nhu cầu mua sắm tăng trở lại.

Có thể nói bằng cách khuyến khích hợp nhất các tổ chức tài chính trong quá trình tái cấu trúc hệ thống các TCTD, việc NHNN khuyến khích đẩy mạnh hoạt động cho vay tiêu dùng theo Văn bản 5342 đã gián tiếp giải cứu các CTTC giúp cho hàng nghìn tỷ đồng vốn Nhà nước được chỉnh hướng đúng dòng mà không phải dùng đến ngân sách Trung ương. Điều này cũng thể hiện rằng sự linh hoạt của NHNN trong việc xử lý từng nhóm đối tượng TCTD là rất đáng ghi nhận. Bởi sau hơn 3 năm thực hiện tái cấu trúc toàn hệ thống cả nhóm NHTM, nhóm Quỹ tín dụng Nhân dân và các CTTC yếu kém đều được khuôn khổ và điều chỉnh theo các hướng đi ổn định, an toàn và chuyên nghiệp hơn bằng hàng loạt các chính sách khuyến khích tự hợp nhất và chỉ định.