a) Tên Đề tài: Hoàn thiện chế độ đãi ngộ người lao động phù hợp với hoạt động nghiệp vụ đặc thù của Ngân hàng nhà nước Việt Nam, Mã số: ĐTNH.028/16.
b) Tổ chức chủ trì: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
c) Chủ nhiệm và người tham gia chính:
- Chủ nhiệm: TS. Phạm Quốc Khánh, Trưởng phòng, Học viện Ngân hàng
- Thư ký: TS. Phạm Thị Hồng Vân;
- Các thành viên tham gia: ThS. Lê Thu Hạnh; ThS. Nguyễn Văn Thuỷ; ThS. Đặng Huy Cường; ThS. Bùi Thị Thu Hoài; CN.Nguyễn Thị Hải.
d) Mục tiêu của nhiệm vụ: Nghiên cứu lý luận chung về động lực làm việc và chế độ đãi ngộ người lao động ở khu vực công ở Việt Nam; Thực trạng chế độ đãi ngộ cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN); Phân tích mức độ thoả mãn và các yếu tố ảnh hưởng đến động lực lao động, hiệu quả làm việc của cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN; Đề xuất giải pháp và khuyến nghị xây dựng chế độ đãi ngộ đối với cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN.
đ) Thời gian bắt đầu và thời gian kết thúc:
- Thời gian bắt đầu: Tháng 10/2016.
- Thời gian kết thúc: Tháng 02/2018.
e) Kinh phí thực hiện: 180 triệu đồng.
g) Kết quả thực hiện:
Nhằm mục tiêu nghiên cứu để đề xuất các giải pháp và lộ trình cụ thể, phù hợp, có hệ thống nhằm hoàn thiện chế độ đãi ngộ đối với cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả làm việc của đội ngũ cán bộ công chức, hỗ trợ thực hiện thành công nhiệm vụ quan trọng của NHNN, đề tài ĐTNH.028/16 triển khai các nội dung nghiên cứu cụ thể sau:
Chương 1 nghiên cứu lý luận chung về động lực làm việc; mối quan hệ giữa động lực, hiệu quả công việc; đề xuất mô hình lý thuyết nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến động lực làm việc của cán bộ khu vực công ởViệt Nam; nghiên cứu kinh nghiệm về chính sách đãi ngộ nhân viên của các ngân hàng trung ương trên thế giới để rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chương 1 cho thấy chính sách đãi ngộ đóng vai trò quan trọng, là cơ sở để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo động lực cho người lao động và từ đó nâng cao hiệu quả làm việc. Một số bài học có thể rút ra cho NHNN từ kinh nghiệm các nước trên thế giới là:
- Bốn công cụ cơ bản của chính sách đãi ngộ tại các NHTW gồm: lương, thưởng, thù lao; thăng tiến; đào tạo và các lợi ích khác.
- Chế độ đãi ngộ cần chú ý đến tính đa dạng về lựa chọn, đồng thời đảm bảo các chính sách này được công bố rộng rãi, đảm bảo tính minh bạch và có tính cạnh tranh trong thu hút và giữ chân người lao động.
- Hỗ trợ về mặt đời sống cá nhân của nhân viên là một yếu tố cần được chú trọng, góp phần tạo nên văn hoá doanh nghiệp trong Ngân hàng.
- Đào tạo nâng cao trình độ nhân viên phải được chú trọng.
- Chế độ đãi ngộ cần tính đến việc đem đến những lợi ích về mặt dài hạn và toàn diện, nhưng cũng cần lưu ý đến yếu tố phân biệt về quyền lợi được hưởng giữa các nhân viên có mức độ đóng góp khác nhau trong kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng, nhằm tạo động lực phấn đấu cho nhân viên.
Chương 2 nghiên cứu thực trạng chế độ đãi ngộ cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN, bao gồm các vấn đề như: Tiêu chuẩn xác định hoạt động nghiệp vụ đặc thù, danh mục hoạt động nghiệp vụ đặc thù; Cơ sở và thực trạng chế độ đãi ngộ (lương và các chế độ đãi ngộ ngoài lương) đối với cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN. Theo nhóm nghiên cứu, việc xác định rõ ràng, hợp lý hoạt động nghiệp vụ đặc thù làm cơ sở cho các đề xuất cơ chế tuyển dụng, chế độ đãi ngộ cán bộ, công chức của NHNNN chưa được cụ thể hoá và cũng rất khó khăn.
Kinh nghiệm của nhiều ngân hàng trung ương (NHTW) trong khu vực ASEAN và trên thế giới cũng cho thấy việc xác định hoạt động nghiệp vụ đặc thù là không rõ nét và không hề đơn giản. Do đó, nhóm nghiên cứu kiến nghị tiêu chuẩn và tiêu chí xác định hoạt động nghiệp vụ đặc thù của NHNN cần đảm bảo tính hệ thống, phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, hướng tới đáp ứng những yêu cầu cụ thể về chế độ tuyển dụng, chế độ đãi ngộ nhằm hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ và các hoạt động nghiệp vụ đặc thù.
Chương 3 của đề tài phân tích mức độ thoả mãn và các yếu tố ảnh hưởng đến động lực lao động, hiệu quả làm việc của cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN. Nhóm nghiên cứu đã tiến hành các nghiên cứu định lượng nhằm đánh giá tác động của các nhân tố tới động lực làm việc của người lao động tại NHNN qua các phân tích thông kê, phương pháp hồi quy và kiểm định các giả thiết thống kê. Qua phân tích tại đây, nhóm tác giả đưa ra một số đánh giá chung về thực trạng chế độ đãi ngộ đối với cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN như:
(i) Về ưu điểm: chế độ lương và các phụ cấp của NHNNVN được thực hiện đúng quy định của pháp luật, đa số người lao động hài lòng; chế độ đãi ngộ lao động phi tài chính cũng được người lao động đánh giá tích cực; NHNN đã áp dụng thử nghiệm cơ chế phụ cấp nghề nghiệp cho cán bộ CNTT và cán bộ của Trung tâm thanh toán, làm cơ sở cho việc thiết lập hệ thống chế độ đãi ngộ cho người lao động thực hiện nghiệp vụ đặc thù tại NHNNVN trong thời gian tới.
(ii) Về hạn chế: Tiền lương tối thiểu còn thấp; Tiền lương thấp, mang tính bình quân, chắp vá và cào bằng ; Hệ thống thang lương, bảng lương nặng về bằng cấp, chưa theo trình độ, chất lượng công việc yêu cầu hoặc chức vụ đảm nhận; Cơ chế tạo nguồn thực hiện cải cách và quản lý tiền lương chưa được đổi mới; Hệ thống chế độ đãi ngộ phi tài chính chậm được triển khai và gặp rất nhiều khó khăn.
Trên cơ sở kết quả nghiên cứu các chương 1-3, nhóm nghiên cứu đưa ra đề xuất về giải pháp và khuyến nghị xây dựng chế độ đãi ngộ đối với cán bộ công chức thực hiện hoạt động nghiệp vụ đặc thù tại NHNN. Cụ thể, NHNN cần triển khai các nội dung: (i) Hoàn thiện việc xác định các vị trí việc làm, ban hành quy định về tiêu chuẩn, tiêu chí nhằm chính thức xác định các hoạt động nghiệp vụ đặc thù; Sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính của NHNNVN nhằm thực hiện cơ chế đãi ngộ về tài chính; Ban hành và áp dụng công khai các chế độ đã ngộ phi tài chính, bao gồm các nội dung: Học tập và Phát triển; Văn hoá và Môi trường làm viêc, Phát huy hiệu quả hơn nữa cơ chế khen thưởng; Tạo môi trường tốt nhất cho việc đánh giá và áp dụng cơ chế đãi ngộ cán bộ công chức theo quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng kiến nghị một số nội dung đối với cơ quan quản lý nhà nước về xem xét sửa đổi, bổ sung Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chế độ tài chính của NHNNVN góp phần thực hiện quy định của pháp luật về chế độ đãi ngộ cho cán bộ công chức thực hiện nghiệp vụ đặc thù, ban hành các chế độ đãi ngộ chuẩn và triển khai đề án lương theo Kết luận số 63-KL/TW ngày 27 tháng 05 năm 2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam về cải cách chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội và trợ cấp ưu đãi.
Đề tài được Hội đồng tư vấn đánh giá nghiệm thu kết quả thực hiện xếp loại Giỏi./.