Tại Phiên họp thường kỳ tháng 8 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội Khóa XIII, Ngân hàng Nhà nước nhận được chất vấn của đại biểu Quốc hội Võ Ngọc Thứ - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Kiên Giang.
Câu hỏi:
- Vì sao việc giảm lãi suất cho vay không được thực hiện đồng bộ với giảm lãi suất huy động?
- Thống đốc xử lý như thế nào đối với các chi nhánh ngân hàng chậm điều chỉnh lãi suất vốn vay cho doanh nghiệp?
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trả lời đại biểu Võ Ngọc Thứ như sau:
1. Về việc giảm lãi suất cho vay và lãi suất huy động:
Thực hiện chủ trương của Chính phủ về việc tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất - kinh doanh, hỗ trợ thị trường, kể từ tháng 3/2012, Ngân hàng Nhà nước đã liên tục điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước và trần lãi suất huy động VND của các tổ chức tín dụng phù hợp với diễn biến chỉ số giá tiêu dùng và cung cầu vốn trên thị trường với mức giảm 4-5%/năm so với cuối năm 2011[1] nhằm tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng giảm dần lãi suất cho vay.
Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiết kiệm chi phí kinh doanh để giảm lãi suất cho vay và chủ động rà soát, tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân tiếp cận được nguồn vốn tín dụng ngân hàng với lãi suất hợp lý; xem xét, điều chỉnh giảm lãi suất cho vay của các hợp đồng tín dụng đã ký trước đây xuống mức lãi suất cho vay hiện hành. Riêng đối với 4 lĩnh vực ưu tiên (nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ), Ngân hàng Nhà nước đã quy định lãi suất cho vay tối đa VND kể từ tháng 5/2012 và từng bước điều chỉnh giảm phù hợp với mức giảm lãi suất huy động VND[2].
Để thực hiện quyết liệt hơn chủ trương giảm mặt bằng lãi suất cho vay, tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngân hàng 6 tháng cuối năm 2012, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã đề nghị các tổ chức tín dụng điều chỉnh giảm lãi suất đối với các khoản vay cũ xuống mức tối đa là 15%/năm kể từ ngày 15/7/2012. Đồng thời, Ban lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước đã trực tiếp đến các địa bàn, tỉnh, thành phố để phối hợp với với tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh tổ chức Hội nghị kết nối ngân hàng và doanh nghiệp nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quan hệ tín dụng giữa tổ chức tín dụng và doanh nghiệp, nhất là vấn đề điều chỉnh giảm lãi suất về mức tối đa 15%/năm.
Nhờ đó, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay đã giảm mạnh so với cuối năm 2011 với mức giảm từ 3-6%/năm, trong đó, lãi suất cho vay đối với lĩnh vực ưu tiên phổ biến ở mức 10-13%/năm (một số ngân hàng áp dụng lãi suất dưới 10%/năm đối với các khách hàng vay vốn xuất khẩu kèm theo cam kết bán ngoại tệ cho ngân hàng), đối với lĩnh vực kinh doanh khác và tiêu dùng phổ biến ở mưc 13-14%, các khoản vay thuộc lĩnh vực không ưu tiên phổ biến ở mức 15%/năm. Tính đến 2/8/2012, tỷ trọng dư nợ cho vay với lãi suất trên 15%/năm trong tổng dư nợ của hệ thống ngân hàng đã giảm từ mức 65% (trước ngày 15/7/2012) xuống còn 29,1%, trong đó, tỷ trọng giảm mạnh nhất là ở nhóm 5 ngân hàng thương mại nhà nước với mức giảm từ 61% xuống 6,9%.
2. Về xử lý các tổ chức tín dụng chậm điều chỉnh lãi suất vay vốn:
Hiện nay, Ngân hàng Nhà nước đang tiếp tục đề nghị các tổ chức tín dụng, nhất là các tổ chức tín dụng còn tỷ trọng dư nợ cho vay với lãi suất trên 15%/năm ở mức cao khẩn trương rà soát các khoản cho vay cũ để xem xét điều chỉnh giảm lãi suất về mức tối đa 15%/năm.
Để chủ trương giảm lãi suất được thực hiện triệt để và hiệu quả, Ngân hàng Nhà nước đang triển khai một số giải pháp cụ thể sau đây:
- Kiểm tra, giám sát chặt chẽ, thường xuyên quá trình giảm lãi suất của từng tổ chức tín dụng, nhất là các tổ chức tín dụng còn tỷ trọng dư nợ cho vay với lãi suất trên 15%/năm ở mức cao để có biện pháp hỗ trợ hoặc xử lý kịp thời nhằm tiếp tục giảm nhanh tỷ trọng dư nợ cho vay với lãi suất trên 15%/năm.
- Kết quả triển khai giảm lãi suất của các tổ chức tín dụng sẽ được coi là một trong các tiêu chí quan trọng để Ngân hàng Nhà nước xem xét, đánh giá chất lượng hoạt động, khả năng quản trị, điều hành và cho phép mở rộng quy mô tín dụng của tổ chức tín dụng trong bối cảnh hiện nay.
- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc chấp hành quy định về lãi suất huy động, lãi suất cho vay và chủ trương giảm lãi suất đối với các khoản dư nợ cũ của các tổ chức tín dụng trên phạm vi toàn quốc để kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Võ Ngọc Thứ. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của Đại biểu Quốc hội đối với hoạt động ngân hàng.
[1] Sau 4 lần điều chỉnh, lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi VND không kỳ hạn và có kỳ hạn dưới 1 tháng giảm từ 6%/năm xuống 2%/năm; lãi suất tối đa áp dụng đối với tiền gửi VND có kỳ hạn từ 1 tháng đến dưới 12 tháng giảm từ 14% xuống 9%/năm (riêng Quỹ tín dụng nhân dân cơ sở là 9,5%/năm). Đồng thời, cho phép các tổ chức tín dụng được ấn định lãi suất tiền gửi VND có kỳ hạn từ 12 tháng trở lên trên cơ sở cung - cầu vốn thị trường kể từ ngày 11/6/2012.
[2] Lãi suất cho vay VND tối đa đối với 4 lĩnh vực ưu tiên là 15%/năm kể từ ngày 08/5/2012, 14%/năm kể từ 28/5/2012 và giảm xuống 13%/năm kể từ 11/6/2012.