Chuyển biến tích cực trong tái cơ cấu hệ thống các TCTD và xử lý nợ xấu

   Có thể khẳng định Quyết định số 1058/QĐ-TTg phê duyệt Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấ giai đoạn 2016 - 2020 (Quyết định 1058) của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD đã thể hiện sự thống nhất về quan điểm, sự quan tâm của Đảng, Quốc hội và Chính phủ, của NHNN để tháo gỡ khó khăn cho các TCTD trong việc tái cơ cấu và xử lý nợ xấu của các TCTD, lành mạnh hoá hệ thống của các ngân hàng, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế. Nội dung của Đề án và Nghị quyết đã đi sâu vào giải quyết vấn đề cốt lõi còn tồn tại của hệ thống và mang tính thực tiễn rất cao, thể hiện sự nỗ lực và quyết tâm cao của NHNN cũng như sự phối hợp chặt chẽ giữa NHNN và các cơ quan, bộ, ngành Trung ương trong việc xây dựng hành lang pháp lý và các giải pháp cụ thể để triển khai nhiệm vụ tái cơ cấu và xử lý nợ xấu.

   Quyết liệt triển khai trên toàn hệ thống

   Để triển khai Nghị quyết số 42 và Đề án cơ cấu lại các TCTC gắn với xử lý nợ xấu giai đoạn 2016-2020 ban hành theo Quyết định số 1058/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã ban hành các văn bản chỉ đạo quyết liệt tới toàn hệ thống.

   Trong các Chỉ thị từ đầu năm đến nay, tái cơ cấu hệ thống các TCTD và xử lý nợ xấu là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, luôn được NHNN quan tâm chỉ đạo sát sao. Ngay từ đầu năm 2018, tại Chỉ thị 01/CT-NHNN, Thống đốc đã quán triệt toàn hệ thống tập trung các giải pháp để đẩy mạnh tái cơ cấu và xử lý nợ xấu theo Quyết định 1058 và Nghị quyết 42 của Quốc hội. Đến Chỉ thị số 04 /CT-NHNN ngày 2/8/2018 về việc tiếp tục triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của ngành Ngân hàng trong 6 tháng cuối năm 2018, Thống đốc cũng một lần nữa chỉ đạo các TCTD tổ chức triển khai quyết liệt, có hiệu quả các nội dung, giải pháp tại phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu đến năm 2020 đã được phê duyệt, đảm bảo theo đúng lộ trình đề ra. Đến 17/9/2018, Thống đốc ban hành riêng Chỉ thị 05 tiếp tuc chỉ đạo đẩy mạnh cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu.

Bên cạnh đó, NHNN đã tích cực triển khai và thực hiện đồng bộ các nội dung.

Thứ nhất, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cơ chế chính sách về tiền tệ và hoạt động ngân hàng. Cụ thể, NHNN đã tham mưu Chính phủ trình và được Quốc hội thông qua Luật số 17/2017/QH14 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các TCTD 2010. Đồng thời, để triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các TCTD 2010, Thống đốc NHNN đã ban hành 08 thông tư; tham mưu, trình Chính phủ ban hành 01 Quyết định và hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động của VAMC cho phù hợp với quy định và thực tiễn.

NHNN đã chủ động phối hợp với các bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan có liên quan rà soát những khó khăn, vướng mắc, bất cập, xung đột pháp lý giữa hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ngành Ngân hàng với hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật khác.

Thứ hai, để nâng cao chất lượng công tác thanh tra, giám sát ngân hàng, NHNN đã tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, ngăn chặn, phát hiện và xử lý kiên quyết các rủi ro, tồn tại và sai phạm của TCTD, thúc đẩy các TCTD triển khai nghiêm túc, có hiệu quả Quyết định 1058. Công tác giám sát ngân hàng tiếp tục được đổi mới và tăng cường trên cơ sở hoàn thiện, triển khai các công cụ, phương pháp giám sát mới gắn liền với đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển cơ sở dữ liệu và hệ thống tiêu chí giám sát. NHNN kịp thời có văn bản chỉ đạo các TCTD tăng cường các biện pháp đảm bảo an toàn, phòng, chống, ngăn ngừa vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tiền tệ.

   Thứ ba, trong quá trình triển khai Nghị quyết số 42 và Quyết định số 1058, NHNN đã phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương, đặc biệt đã phối hợp và chủ động cung cấp thông tin cho Bộ Thông tin và Truyền thông, UBND các tỉnh, thành phố và các cơ quan thông tấn, báo chí tăng cường thông tin, tuyên truyền về các chủ trương, chính sách, quy định của pháp luật, diễn biến về tiền tệ, hoạt động ngân hàng và cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu để tạo sự ủng hộ, đồng thuận trong toàn xã hội.

   Thực hiện chỉ đạo của NHNN, căn cứ thực trạng nợ xấu xác định theo Nghị quyết 42, đánh giá khả năng thu hồi nợ xấu, các TCTD đã xây dựng kế hoạch xử lý nợ xấu xác định theo Nghị quyết 42 phù hợp từng thời kỳ; thực hiện các biện pháp nâng cao năng lực quản trị nội bộ đặc biệt là quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, nâng cao năng lực cán bộ thực hiện công tác thẩm định cấp tín dụng, triển khai các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát nhằm hạn chế tối đa nợ xấu phát sinh. Bên cạnh sự chủ động, tích cực của TCTD, VAMC cũng triển khai quyết liệt triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thực hiện các nội dung của Nghị quyết 42.

   Để đẩy nhanh, hiệu quả công tác tái cơ cấu TCTD gắn với xử lý nợ xấu, yếu tố vĩ mô như môi trường đầu tư, kinh tế vĩ mô ổn định có vai trò quan trọng. Với sự chủ động, linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ của NHNN thời gian qua cũng góp phần quan trọng tạo môi trường vĩ mô ổn định, nhờ đó đẩy nhanh công tác tái cơ cấu hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu.

   Những kết quả đáng ghi nhận

   Trải qua 01 năm triển khai áp dụng vào thực tiễn, Nghị quyết số 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD và Đề án cơ cấu lại ban hành theo Quyết định số 1058/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã thể hiện được tính đúng đắn trong định hướng chính sách của Quốc hội và Chính phủ, những giải pháp tháo gỡ đã tạo ra triển vọng và niềm tin đối với hệ thống các TCTD và nhân dân trong việc xử lý một cách có hiệu quả nợ xấu trong nền kinh tế.

   Đó là năng lực tài chính của các TCTD được củng cố, vốn điều lệ tăng dần. Năng lực quản trị điều hành của các TCTD từng bước được nâng cao để tiệm cận với thông lệ quốc tế. Tính minh bạch trong hoạt động của các TCTD từng bước được cải thiện. Chất lượng tín dụng được nâng cao cùng với các biện pháp kiểm soát, phòng ngừa nợ xấu mới phát sinh đã góp phần quan trọng giảm tỷ lệ nợ xấu của hệ thống các TCTD. Công tác thanh tra, giám sát được tăng cường đã góp phần ngăn chặn, phát hiện và xử lý kiên quyết các rủi ro và sai phạm của TCTD, thúc đẩy các TCTD triển khai nghiêm túc, có hiệu quả Đề án 1058.

   Thông tin chi tiết về những chỉ số liên quan đến sức khỏe của hệ thống các TCTD, tại Hội nghị sơ kết 01 năm triển khai Nghị quyết 42 và Quyết định 1058 vừa qua, ông Nguyễn Văn Du – Quyền Chánh Thanh tra giám sát ngân hàng cho biết, tính đến 30/6/2018, vốn điều lệ của toàn hệ thống ước đạt 519,01 nghìn tỷ đồng, tăng 1,3% so với cuối năm 2017 và tăng 6,3% so với cuối năm 2016. Vốn chủ sở hữu của toàn hệ thống ước đạt 720,43 nghìn tỷ đồng, tăng 9,1% so với cuối năm 2017 và tăng 21,1% so với cuối năm 2016.

Riêng đối với kết quả xử lý nợ xấu theo Nghị quyết 42, kể từ khi có Nghị quyết 42, sự phối hợp giữa VAMC, các TCTD với các cấp các ngành, từ trung ương đến địa phương trong hoạt động xử lý nợ xấu có chiều hướng tích cực và hiệu quả hơn, đặc biệt trong công tác thu giữ, xử lý, chuyển nhượng tài sản bảo đảm (TSBĐ). Có nhiều khoản nợ trước đây khách hàng chây ỳ, không trả nợ cho TCTD nhưng khi chuyển khoản nợ sang VAMC theo giá trị thị trường và VAMC áp dụng các biện pháp xử lý, khách hàng đã có động thái hợp tác trả nợ. Đối tượng và hoạt động mua, bán nợ xấu của VAMC cũng đã được mở rộng, VAMC được bán nợ xấu cho các tổ chức, cá nhân bao gồm cả pháp nhân không có chức năng kinh doanh mua, bán nợ. Đồng thời, VAMC đã tổ chức đấu giá thành công nhiều khoản nợ. Đại diện Cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng thông tin, tính đến hết 30/6/2018, hệ thống TCTD đã xử lý được 138,29 nghìn tỷ đồng nợ xấu xác định theo Nghị quyết 42. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng giảm.

   Mặc dù còn không ít khó khăn trong thực tiễn triển khai nhưng những kết quả trong công tác tái cơ cấu và xử lý nợ xấu nói trên đã góp phần quan trọng trong việc giữ vững ổn định, an toàn hệ thống TCTD, nâng cao niềm tin của người dân đối với hệ thống ngân hàng, phát triển hệ thống ngân hàng bền vững, hội nhập quốc tế.

Phương Linh