Trước hết, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) xin trân trọng cảm ơn sự quan tâm của Đại biểu đối với hoạt động ngân hàng. Về ý kiến chất vấn của Đại biểu nêu tại phiếu chất vấn 2398/TTKQH-GS ngày 02/11/2018, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời như sau:
Phát triển nông nghiệp, nông thôn luôn được Chính phủ và ngành ngân hàng xác định là lĩnh vực ưu tiên đầu tư vốn tín dụng. Chính phủ đã ban hành Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 09/6/2015 về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn (Nghị định 55), trong đó đã nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm lên gấp 1,5-2 lần so với Nghị định 41/2010/NĐ-CP để đáp ứng nhu cầu vay vốn phục vụ sản xuất nông nghiệp quy mô lớn của các đối tượng khách hàng. Nghị định số 55 được ban hành không chỉ khuyến khích các tổ chức tín dụng (TCTD) mạnh dạn đầu tư vốn phát triển lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn mà còn góp phần đơn giản thủ tục, hỗ trợ tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Ngay khi Nghị định 55 mới ban hành, NHNN đã ban hành Thông tư 10/2015/TT-NHNN ngày 22/7/2015 hướng dẫn thực hiện một số nội dung của Nghị định 55 và có văn bản 7892/NHNN-VP ngày 16/10/2015 chỉ đạo NHNN chi nhánh tỉnh, thành phố triển khai.
Hằng năm, tại các Chỉ thị về tổ chức thực hiện chính sách tiền tệ và đảm bảo hoạt động ngân hàng an toàn, hiệu quả, NHNN đều yêu cầu các TCTD đẩy mạnh cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn theo Nghị định 55 của Chính phủ; yêu cầu NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo cụ thể việc triển khai Nghị định 55 gắn với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của các tỉnh, thành phố; phối hợp với các cấp chính quyền địa phương tổ chức các buổi đối thoại giữa ngân hàng và khách hàng để kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện vay vốn phát triển nông nghiệp nông thôn.
Về chính sách lãi suất, NHNN đã quy định trần lãi suất cho vay ngắn hạn đối với 05 lĩnh vực ưu tiên, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn thấp hơn từ 1%-2% so với lãi suất cho vay thương mại thông thường (hiện nay là 6,5%/năm); mở rộng quy định về mục đích vay vốn và phương thức cho vay (cho vay lưu vụ, cho vay tuần hoàn, cho vay quay vòng) phù hợp với thực tế hoạt động tín dụng để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận nguồn vốn tín dụng ngân hàng; đơn giản hóa một số hồ sơ, thủ tục cho vay như: bỏ giấy đề nghị vay vốn tại hồ sơ đề nghị vay vốn; đơn giản hóa yêu cầu về phương án sử dụng vốn trong cho vay phục vụ đời sống... đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động cho vay, bảo vệ quyền lợi của người vay.
Ngoài ra, trong thời gian qua NHNN cũng đã chỉ đạo các TCTD nâng cao hiệu quả thẩm định và đánh giá mức độ tín nhiệm của khách hàng để tăng cường khả năng cho vay không có tài sản bảo đảm, tháo gỡ khó khăn về tài sản bảo đảm cho khách hàng.
Bên cạnh đó, để thúc đẩy việc cho vay đối với hộ nông dân, thúc đẩy việc liên kết sản xuất nông nghiệp, NHNN đã ký với Trung ương Hội Nông dân Việt Nam và Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam Chương trình phối hợp về triển khai chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn theo Nghị định số 55. NHNN đã có văn bản số 5197/NHNN-TD ngày 12/7/2016 chỉ đạo các TCTD, NHNN chi nhánh các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác phối hợp với các tổ chức Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ từ trung ương đến địa phương, tạo điều kiện đưa vốn vay ngân hàng đến các hội viên để phát triển sản xuất, tăng thu nhập.
Nhờ sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng chính phủ và các giải pháp hỗ trợ của NHNN, đến cuối tháng 9/2018 dư nợ đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn toàn quốc đạt khoảng 1.663 nghìn tỷ đồng với 14 triệu lượt khách hàng còn dư nợ; trong đó dư nợ nông nghiệp nông thôn tại tỉnh Trà Vinh đạt gần 12 nghìn tỷ đồng (chiếm 50% dư nợ của tỉnh Trà Vinh).
Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 116/2018/NĐ-CP ngày 7/9/2018 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 55/2015/NĐ-CP và ban hành Thông tư 25/2018/TT-NHNN ngày 24/10/2018 hướng dẫn các TCTD triển khai thực hiện, trong đó có nhiều điểm mới phù hợp với thực tiễn sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là chính sách liên quan đến cho vay tín chấp và tài sản thế chấp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng như:
+ Nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm đối với cá nhân hộ gia đình lên gấp 2 lần (từ 100 triệu đồng lên tối đa 200 triệu đồng);
+ Bổ sung cá nhân hộ gia đình hoạt động trong khu vùng nông nghiệp công nghệ cao được các TCTD xem xét cho vay 70% giá trị phương án sản xuất nông nghiệp công nghệ cao;
+ Mở rộng việc cho vay không có tài sản đảm bảo tối đa 70% đối với doanh nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận doanh nghiệp nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, không nằm trong các khu, vùng nông nghiệp công nghệ cao nhưng có dự án, phương án sản xuất kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đáp ứng tiêu chí theo quy định.
+ Khách hàng được sử dụng tài sản hình thành từ vốn vay của dự án, phương sản xuất kinh doanh ứng dụng công nghệ cao trong nông nghiệp làm tài sản bảo đảm cho khoản vay.
Bên cạnh nguồn vốn tín dụng thương mại, các chương trình tín dụng chính sách đối với người nghèo và các đối tượng chính sách tại Ngân hàng Chính sách xã hội cũng đã góp phần thực hiện công tác xóa đói giảm nghèo, cải thiện và nâng cao đời sống của người dân khu vực nông thôn. Các hộ nghèo, đối tượng chính sách khi vay vốn không phải thế chấp tài sản, chỉ các tổ chức kinh tế khi vay vốn (trên 50 triệu đồng) thì mới phải thế chấp tài sản theo quy định. Đến 30/9/2018, trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, Ngân hàng Chính sách xã hội đang triển khai nhiều chương trình tín dụng ưu đãi của Nhà nước đối với hộ nghèo, cận nghèo và các đối tượng chính sách với tổng dư nợ đạt gần 2.300 tỷ đồng, tăng 10,4% so với 31/12/2017 với 174.770 khách hàng dư nợ.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước mong tiếp tục nhận được sự quan tâm của Đại biểu đối với hoạt động ngân hàng.