Thách thức từ hàng nhập khẩu

Thách thức từ hàng nhập khẩu

Anh Quân

Khu chung cư cao cấp Park Hill (Hà Nội) mấy tháng nay nhộn nhịp hẳn, khi số lượng người đến sống tăng dần. Bắt đầu nhận bàn giao từ cuối tháng 11 năm ngoái, mấy tháng nay hoạt động sửa chữa, trang trí nhà cửa được người mua đẩy mạnh. Để cho xứng với căn hộ cao cấp, các thiết bị đắt tiền như điều hòa Daikin, bếp AEG, máy rửa bát Bosch… được nhiều hộ đầu tư. Riêng đồ nội thất, một số cặp vợ chồng trẻ còn rủ nhau qua Nanning hoặc xa hơn tới Guangzhou (Trung Quốc) mua hàng, chuyển container về, thuê người lắp đặt. Ấn tượng nhất hồi đầu tuần này là có hộ mua giường, tủ, giá sách, bàn phấn, sofa… theo thiết kế trọn bộ từ Nanning chỉ với chi phí tổng cộng hơn 200 triệu đồng, rẻ hơn nhiều so với mua trong nước.

Hàng nhập khẩu có thể đắt hơn hẳn trong nước, như các loại thiết bị điện tử nói ở trên, nhưng cũng có thể giá hợp lý hơn trong nước mà trường hợp đồ gỗ từ Nanning là ví dụ. Nhiều người dân thích hàng nhập khẩu với cả hai lý do đó, hoặc vì hàng chất lượng, hoặc do giá cả cũng vừa tiền, nên nhiều người quyết mua hàng ngoại, từ lựa chọn ô tô cho đến cân táo, túi nho. Sự thực là xu hướng chuộng hàng ngoại nhập đó đang tăng lên. Số liệu từ cơ quan thống kê cho thấy trong 3 tháng đầu năm nay kim ngạch nhập khẩu hàng tiêu dùng đã tăng 19% so với cùng kỳ năm trước, trong đó tăng mạnh nhất là nhóm hàng rau quả, thực phẩm chế biến và hàng tiêu dùng…

Hiệu ứng từ các cam kết hội nhập, với việc mở ra các điều kiện thông thoáng hơn cho hàng hóa các nước vào Việt Nam thực sự đang làm thay đổi nhiều về quan hệ thương mại quốc tế, đồng thời gây sức ép lên hàng hóa trong nước. Theo ghi nhận của các chuyên gia bán lẻ thì hàng từ Thái Lan đang có lợi thế hơn sản phẩm Việt Nam ở nhóm đồ tiêu dùng, trong khi Hàn Quốc và Nhật Bản chiếm ưu thế ở các mặt hàng điện tử, còn hàng Trung Quốc thì có đủ “thượng vàng, hạ cám”, từ cây kim sợi chỉ cho đến máy móc, linh kiện… bán tràn lan khắp các điểm kinh doanh trên toàn quốc.

Sức ép ấy đã thực sự tác động đến DN. Kết quả điều tra xu hướng kinh doanh của DN trong quý I/2017 nêu một thông tin rất đáng quan tâm, khi nhìn nhận về các yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, có xấp xỉ 23% số DN cho rằng đó là do tính cạnh tranh của hàng ngoại nhập cao. Bất chấp chi phí tốn kém do quãng đường vận chuyển dài, sự sâm lấn của hàng ngoại thể hiện trên cả góc độ cạnh tranh thắng thế ở chất lượng cao, cũng như giá phù hợp, đang thực sự là một thách thức đối với nền sản xuất của Việt Nam. Dữ liệu thực tế từ cơ quan thống kê cũng cho thấy điều này, tốc độ phát triển, lao động việc làm mới, tổng nguồn vốn, doanh thu, lợi nhuận và đóng góp vào ngân sách của các DN Việt Nam trong giai đoạn 2010-2015 đều thấp hơn giai đoạn 2000-2010.

Tuy nhiên, không phải tất cả các DN Việt Nam đều kém cạnh tranh trên thị trường thế giới. Với việc “bành trướng” nhanh chóng về giá trị xuất khẩu, khối DN FDI cho thấy vẫn tìm được cơ hội cạnh tranh tốt ngay trên bình diện quốc tế. Nắm công nghệ nguồn, hoặc đã chắc chắn một vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu, rất nhiều DN FDI tiếp tục mở rộng hoạt động. Điều kiện tốt về giá nhân công, ưu đãi đầu tư và nền tảng là các đàm phán thương mại với nhiều thuận lợi của Việt Nam cũng là những yếu tố tiếp tục thu hút vốn ngoại.

Nhưng khối DN FDI hiện nay dù chiếm tỷ trọng ngày càng cao về giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu, đóng góp vào GDP… nhưng rất ít tác động đến năng lực cạnh tranh thực sự của nền kinh tế. Sự liên kết lỏng lẻo giữa khối DN nội và ngoại khiến cho khu vực DN trong nước ngày càng “đơn độc” trong cuộc cạnh tranh trước hàng ngoại nhập. Và càng ngày, những yếu kém của khối này càng bộc lộ rõ nét. “Nếu DN cứ tồn tại tình trạng như hiện nay thì cạnh tranh sẽ còn rất thấp”, ông Phạm Đình Thúy, Vụ trưởng Vụ Thống kê công nghiệp (Tổng cục Thống kê) nhìn nhận.