Trong 5 năm qua, tăng trưởng thương mại song phương trung bình mỗi năm là 10,3%. Hợp tác kinh tế hai bên chủ yếu là thương mại các sản phẩm hàng hóa đã qua chế biến, sản xuất và phục vụ cho người sử dụng cuối cùng. Theo số liệu từ Cơ quan thống kê Liên bang Nga, trong năm 2016, tổng khối lượng thương mại hai chiều đạt trên 3,8 tỷ USD và Việt Nam đứng thứ nhất trong số các nước ASEAN về thương mại hàng hóa với Nga. Còn theo số liệu từ phía Việt Nam, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2016 đạt 2,7 tỷ USD, tăng 25% so với năm 2015.
Thương mại Việt - Nga: Nhiều tiềm năng phát triển
Tiềm năng hợp tác rất lớn, nhiều dư địa để mở rộng quan hệ song phương
Đỗ Lê
Chiều hướng tích cực
Trong 5 năm qua, tăng trưởng thương mại song phương trung bình mỗi năm là 10,3%. Hợp tác kinh tế hai bên chủ yếu là thương mại các sản phẩm hàng hóa đã qua chế biến, sản xuất và phục vụ cho người sử dụng cuối cùng. Theo số liệu từ Cơ quan thống kê Liên bang Nga, trong năm 2016, tổng khối lượng thương mại hai chiều đạt trên 3,8 tỷ USD và Việt Nam đứng thứ nhất trong số các nước ASEAN về thương mại hàng hóa với Nga. Còn theo số liệu từ phía Việt Nam, kim ngạch thương mại hai chiều năm 2016 đạt 2,7 tỷ USD, tăng 25% so với năm 2015.
Quan hệ thương mại song phương tiếp tục có nhiều dấu hiệu tích cực. Quý I/2017, kim ngạch thương mại 2 chiều đạt 985 triệu USD (tăng trên 23% so với cùng kỳ năm ngoái). Trong đó, xuất khẩu của Nga sang Việt Nam đạt trên 310 triệu USD (tăng trên 16% so với cùng kỳ) và xuất khẩu của Việt Nam sang Nga đạt trên 674 triệu USD (tăng 27% so với cùng kỳ). Kể từ khi FTA Việt Nam – Liên minh Kinh tế Á Âu có hiệu lực (từ ngày 5/10/2016), thương mại tiếp tục chuyển biến tích cực cho phía Việt Nam. Giai đoạn từ tháng 10/2016 đến tháng 3/2017, xuất khẩu của Nga sang Việt Nam giảm 19,3% trong khi xuất khẩu của Việt Nam sang Nga tăng 20,3% (so với giai đoạn từ tháng 10/2015 đến tháng 3/2016).
Về đầu tư, tổng các khoản đầu tư lẫn nhau của hai bên hiện đạt khoảng 4,5 tỷ USD và chủ yếu là trong ngành năng lượng và khai khoáng. Theo một số chuyên gia, việc triển khai các dự án đầu tư mới trong những năm tới có thể giúp tổng FDI của Nga vào Việt Nam tăng gấp 3 lần so với hiện nay (tức có thể đạt tới 6-7 tỷ USD).
Ở chiều ngược lại, các DN Việt Nam đã đẩy mạnh hoạt động đầu tư tại các vùng lãnh thổ của Nga. Như Tập đoàn sữa TH True Milk đã triển khai dự án Chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tập trung trên 2 tỷ USD ở khu vực Moscow và Kaluga của Nga. Đây là dự án đầu tư tư nhân lớn nhất của Việt Nam tại Nga hiện nay. Phó Thủ tướng Nga Yurri Trutnev từng cho biết, phía Nga muốn tiếp tục thành lập các cụm nông nghiệp tương tự như cậy ở vùng Viễn đông của Nga và các NĐT sẽ được nhiều ưu đãi trong khuôn khổ các đặc khu kinh tế đó.
Việt Nam và Nga cũng có tiềm năng lớn để thúc đẩy thương mại song phương trong lĩnh vực thực phẩm và các sản phẩm nông nghiệp. Theo Cơ quan thống kê Liên bang Nga xuất khẩu các sản phẩm nông sản của Nga sang Việt Nam đã tăng gấp nhiều lần, đạt 134 triệu USD. Xuất khẩu thực phẩm của Việt Nam sang Nga cũng tăng khoảng 10%. Tổng cục Thống kê Việt Nam cho biết, riêng xuất khẩu gạo của Việt Nam sang Nga trong 5 tháng đầu năm nay đã tăng tới 707% về lượng và tăng 663% về kim ngạch. Hiện các nhà quản lý Nga và Việt Nam đang làm việc cùng nhau để đạt được các chứng chỉ thú y cho phép cung cấp thịt bò, thịt gia cầm, thịt lợn và các sản phẩm thủy sản của Nga sang Việt Nam.
Hiện thực hóa những tiềm năng lớn
Theo Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Liên bang Nga Nguyễn Thanh Sơn, nhờ những nỗ lực của Chính phủ, các địa phương, các ngành của hai bên, kim ngạch trao đổi thương mại 2 chiều đã tăng lên rõ rệt trong 6 tháng đầu năm nay. Tốc độ tăng trưởng thương mại 30% trong 6 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm ngoái là tín hiệu rất vui cho cả hai bên và là thành tích đáng ghi nhận trong phát triển hợp tác kinh tế thương mại của hai nước.
Trong suốt hơn 65 năm qua, từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1950, trở thành Đối tác chiến lược năm 2001 và nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện tháng 7/2012, quan hệ Việt - Nga đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về bề rộng lẫn chiều sâu với nhiều thành tựu to lớn trên nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, tiềm năng hợp tác giữa hai nước rất lớn và còn nhiều dư địa để mở rộng quan hệ song phương.
Trả lời phỏng vấn của hãng tin Sputnik trước thềm chuyến thăm lần này, Chủ tịch nước Trần Đại Quang cho biết, nhìn tổng thể, có thể khẳng định quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga đang phát triển tốt đẹp trên các lĩnh vực. Tiềm năng hợp tác giữa hai nước còn rất lớn, chúng ta cần tăng cường hợp tác, phát huy tiềm năng, thế mạnh của cả hai bên, đưa quan hệ hai nước phát triến bền vững và hiệu quả hơn nữa.
Để nâng cao hiệu quả và phát triển hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, thời gian tới hai bên cần tiếp tục tăng cường quan hệ chính trị tin cậy, triển khai mạnh mẽ hợp tác trong các lĩnh vực trụ cột về thương mại, năng lượng, quốc phòng - an ninh, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực mới như công nghệ cao, vật liệu mới…Chính phủ hai nước đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng thương mại hai chiều sẽ đạt mốc 10 tỷ USD vào năm 2020.
Bên cạnh đó, với vị thế ngày càng lớn mạnh của Việt Nam nói chung và cộng đồng DN Việt nói riêng, hoạt động FDI giữa hai bên sẽ không chỉ là câu chuyện một chiều của dòng vốn của các NĐT Nga chảy vào Việt Nam mà còn ở chiều ngược lại. Nên kỳ vọng trong chuyến thăm của Chủ tịch nước Trần Đại Quang đến Nga từ 28/6-1/7 tới đây, phía Nga sẽ cung cấp nhiều thông tin về các cơ hội làm ăn kinh doanh trên đất Nga tới các NĐT tiềm năng của Việt Nam, từ đó giúp các NĐT Việt Nam tìm được cơ hội phù hợp và hiện thực hóa việc đầu tư tại quốc gia này.
Việt Nam là nước đầu tiên mà EAEU ký hiệp định thương mại tự do (VN-EAEU FTA). Hai bên tin tưởng, việc triển khai hiệu quả Hiệp định này sẽ tạo động lực mới thúc đẩy mạnh mẽ thương mại giữa Việt Nam và EAEU nói chung và thương mại Việt - Nga nói riêng, góp phần hướng đến việc đạt được mục tiêu thương mại song phương trên.