Cần chuẩn bị đầy đủ trước khi nâng hạng thị trường

Cần chuẩn bị đầy đủ trước khi nâng hạng thị trường

Dương Công Chiến

Theo đánh giá định kỳ tháng 6/2017 của MSCI, tổ chức này chưa nâng hạng cho TTCK Việt Nam bởi vẫn còn 10/17 điểm định tính cần cải thiện. Một số ý kiến cho rằng, điều này chưa hẳn là không tốt bởi chỉ khi chất lượng cổ phiếu của Việt Nam được nâng lên mới là yếu tố hấp dẫn lâu dài với các NĐT…

Theo CTCP Chứng khoán Sài Gòn (SSI), quá trình nâng hạng cho TTCK Việt Nam cần được xem xét ở nhiều khía cạnh. Đầu tiên, là xem xét độ mở với sở hữu nước ngoài. MSCI cho rằng Việt Nam cần cải thiện vấn đề giới hạn sở hữu nước ngoài do có “một số ngành và lĩnh vực nhạy cảm vẫn bị giới hạn về sở hữu nước ngoài”. Về room còn lại cho NĐT nước ngoài, MSCI nhận xét Việt Nam và Saudi Arabia hoàn toàn giống nhau. Đó là “thị trường cổ phiếu chịu ảnh hưởng lớn từ vấn đề room nước ngoài”. Theo danh sách của MSCI, số lượng công ty có vốn hóa trên 1 tỷ USD của China A là 169 với công ty có vốn hóa cao nhất là 64,9 tỷ USD; của Saudi Arabia là 32 với công ty có vốn hóa cao nhất là 79 tỷ USD (chưa tính Saudi Aramco, công ty dự tính IPO với vốn hóa ước tính 2 nghìn tỷ USD).

Việt Nam được xác định có 19 công ty vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó lớn nhất là Vinamilk với vốn hóa 9,7 tỷ USD. Như vậy có thể thấy dù room của China A hay Saudi Arabia là 30% hay 49%, quy mô có thể đầu tư cho NĐTNN ở các thị trường này lớn hơn nhiều so với Việt Nam.

SSI cho rằng, việc nới room lớn hơn 49% là một cách để tăng quy mô có thể đầu tư cho NĐTNN, nhưng đây không phải là cách duy nhất để MSCI thay đổi quan điểm. Còn nhiều cách khác để tăng quy mô có thể đầu tư như thúc đẩy niêm yết các DN lớn và tăng tỷ lệ tự do chuyển nhượng thông qua giảm tỷ lệ sỡ hữu nhà nước.

Trong mục quyền bình đẳng với NĐTNN, điểm MSCI nêu bật về phía Việt Nam đó là giới hạn sở hữu với từng NĐT. Tuy nhiên với giới hạn room 30% hay 49%, quyền bình đẳng của NĐTNN ở China A và Saudi Arabia cũng không cao hơn nhiều so với Việt Nam. Để cải thiện ở khía cạnh này, SSI cho rằng Việt Nam có thể chú ý nhiều hơn đến việc công bố thông tin bằng tiếng Anh cũng như nâng cao chất lượng quản trị DN.

Đáng nói, Việt Nam là nước duy nhất trong 4 nước bị đánh giá cần cải thiện trong mục mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối. Pakistan được đánh giá giống Việt Nam ở điểm “chưa có thị trường giao dịch tiền tệ ở nước ngoài và thị trường giao dịch trong nước còn hạn chế”. Tuy nhiên Việt Nam là nước duy nhất bị nhận xét “thanh khoản thị trường ngoại hối trong nước tương đối thấp”.

Về nội lực, Việt Nam có thể so sánh với Pakistan, nước có dự trữ ngoại hối 21 tỷ USD, tương đương 4 tháng nhập khẩu và cán cân thương mại thường âm. Tuy nhiên Pakistan có độ mở của thị trường ngoại hối lớn hơn, một ví dụ là thanh khoản thị trường ngoại tệ của Pakistan cao hơn và đồng PKR được thả nổi có kiểm soát, khác với đồng VND được giao dịch trong biên độ +-3% theo tỷ giá tham chiếu.

Việc cải thiện mức độ tự do hóa thị trường ngoại hối của Việt Nam sẽ cần một thời gian dài để tích luỹ nội lực nhằm hạn chế rủi ro khi độ mở của thị trường lớn hơn. Từ trường hợp của Trung Quốc, việc vượt qua rào cản này sẽ giúp cho quá trình nâng hạng của Việt Nam thuận lợi hơn rất nhiều.

Dưới góc nhìn của mình, ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch SSI cho rằng, Việt Nam chưa được MSCI đưa vào danh mục nâng hạng lên thị trường mới nổi theo công bố ngày 21/6, với hiện trạng như hiện tại nếu được nâng hạng là không tốt. Khi ấy giống như ta được đưa hàng hoá chất lượng không đạt tiêu chuẩn vào trong siêu thị yêu cầu tiêu chuẩn chất lượng cao, người mua sẽ hào hứng tham gia lần đầu vì mới lạ nhưng khi phát hiện ra chất lượng sẽ không bao giờ quan tâm nữa.

“Mục tiêu của chúng ta là được nâng hạng lên thị trường mới nổi trong đợt xét lần tới bằng cách nhanh chóng cải thiện để đáp ứng đầy đủ những tiêu chí nâng hạng mà MSCI đã chỉ ra. Khi ấy vị thế của TTCK Việt Nam cũng như định mức tín nhiệm quốc gia sẽ được nâng cao, thuận lợi thu hút vốn đầu tư cả về lượng và chất sẽ tác động tích cực đến TTCK nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung”, ông Hưng nói và cho biết: Không được nâng hạng lên thị trường mới nổi lần này thực chất không tác động tiêu cực đến TTCK trong ngắn hạn vì nếu có được nâng hạng thì tỷ trọng của Việt Nam trong rổ mới nổi là quá nhỏ, trong khi tỷ trọng của Việt Nam trong rổ cận biên lại tăng và câu chuyện Việt Nam được nhắc đến nhiều hơn khi Việt Nam vẫn là thị trường cận biên lần này.

Tuy nhiên sẽ “Không thể phát triển được nếu chúng ta nằm mãi ở thị trường cận biên thế này. Vì vậy, hành động để hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường của Chính phủ cần tạo sự hấp dẫn NĐT chứ không phải chỉ hấp dẫn khi thị trường được nâng hạng”, ông Hưng nhấn mạnh.