Mục tiêu GDP 6,7%:
Biến khó thành có thể
Trong khi tăng trưởng GDP quý II cho thấy một bức tranh kinh tế
sáng hơn thì vẫn còn đó những lo ngại về khả năng đạt được mục tiêu 6,7% trong năm nay
Đỗ Lê
Thách thức và khó khăn
Trước diễn biến tăng trưởng kinh tế không thuận, nhất là tăng trưởng quý I/2017 thấp hơn nhiều so với cùng kỳ 2 năm trước. Từ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia trong hệ thống nhà nước đến chuyên gia bên ngoài đều hiểu rõ khả năng đạt được mục tiêu tăng trưởng 6,7% năm nay là rất khó khăn. Cụ thể, với kết quả 5,1% trong quý I thì 3 quý còn lại phải đạt bình quân 7%. Và với kết quả quý II đã có (đạt mức tăng trưởng 6,17%), dù phục hồi mạnh nhưng cũng chưa đạt mức bình quân 7% nói trên - nên 2 quý còn lại sẽ phải tăng trưởng trung bình 7,4%.
Theo ông Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc Phát triển, Trường Đại học Fulbright Việt Nam, nếu nhìn vào bốn nguyên nhân chính khiến tăng trưởng kinh tế thấp trong ngắn hạn mà mọi người thường đề cập, gồm: (1) tác động từ những yếu kém của kinh tế toàn cầu; (2) niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng; (3) rào cản thể chế; và (4) gánh nặng từ chậm tái cấu trúc kinh tế thì nguyên nhân cuối cùng chính là lý giải có cơ sở nhất cho việc kinh tế tăng trưởng thấp trong ngắn hạn. Cụ thể, đó là các vấn đề liên quan đến đầu tư công – nợ công và DNNN...
Ông Thành cho rằng, nền kinh tế vẫn cần đầu tư công không phải chỉ để thúc đẩy tăng trưởng ở phía cầu, mà quan trọng hơn là để khai thông các điểm nghẽn về cơ sở hạ tầng. Nhưng đầu tư công toàn phải đi vay nợ mà nợ công đã đạt trần 65% GDP. Trong giai đoạn trước, đầu tư công là ở mức cao so với quy mô nền kinh tế, nhưng vì kém hiệu quả, nên tài sản chất lượng tạo ra từ đầu tư không được là bao.
Trong khi đó theo ông Nguyễn Tú Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN, có một vấn đề dường như khá nghịch lý hiện nay là trong khi các chỉ số kinh tế vĩ mô đều rất tốt như lạm phát thấp, tỷ giá ổn định, tín dụng tăng đều, đầu tư nước ngoài và trong nước tăng cao, chỉ số mua hàng của nhà sản xuất PMI trên mức tích cực trong thời gian dài, xuất nhập khẩu tăng mạnh, việc làm gia tăng… nhưng tốc độ tăng trưởng lại không như mong muốn.
Theo ông Nguyễn Tú Anh, nguyên nhân chính là do tăng trưởng nền kinh tế đã sát sản lượng tiềm năng, nên tốc độ tăng trưởng sẽ khó có cải thiện nhanh chóng trong ngắn hạn mà chỉ từ từ cải thiện trong dài hạn thông qua những tiến bộ về phía cung.
Nỗ lực và hành động
Tuy nhiên, vẫn có những dấu hiệu cho thấy mục tiêu rất khó khăn ấy vẫn có thể thực hiện được. Trong đó, một tín hiệu quan trọng là tăng trưởng kinh tế quý II đã có sự phục hồi rõ nét. Theo nghiên cứu của UBGSTCQG, xu thế cải thiện tích cực cả từ phía tổng cầu và tổng cung trong quý II dự báo sẽ tiếp tục mạnh hơn trong 2 quý cuối năm. Cụ thể, cơ quan này dự báo tăng trưởng 2 quý cuối năm 2017 sẽ đạt lần lượt là 6,9-7,2% và 7,3-7,5%. Nhờ đó, tăng trưởng kinh tế cả năm có thể đạt khoảng 6,5-6,7%.
Bên cạnh đó, chúng ta nhận thấy rõ quyết tâm của Chính phủ - thông qua các chỉ đạo, điều hành của mình – đều thể hiện nỗ lực để đạt được mục tiêu đề ra và những nỗ lực đó đã và đang bắt đầu phát huy tác dụng. Đặc biệt, Chỉ thị số 24/CT-TTg ngày 2/6/2017 về các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng các ngành, lĩnh vực nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2017 đã “cụ thể hóa” việc phải phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2017 của từng khu vực và một số ngành quan trọng của nền kinh tế như: Khu vực nông nghiệp tăng trưởng 3,05%; Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng trưởng 7,91%; Khu vực dịch vụ tăng trưởng 7,19%.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2017 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh, việc 6 tháng cuối năm phải đạt được tăng trưởng trên 7,4% (để cả năm đạt mức tăng trưởng 6,7%) là con số rất cao, khó khăn nhưng có cơ sở, căn cứ để đạt được vì các ngành, lĩnh vực chủ yếu đều đang phục hồi mạnh. Dư địa cho tăng trưởng còn nhiều và vấn đề đặt ra theo Thủ tướng là “phải quyết tâm, nỗ lực, hành động quyết liệt và cải cách đổi mới mạnh mẽ hơn nữa, nhất là các bộ quản lý sản xuất kinh doanh và vùng kinh tế trọng điểm, các thành phố lớn”.
Dù còn nhiều ý kiến khác nhau nhưng về cơ bản các chuyên gia cũng đồng lòng cho rằng, cho dù đạt được mục tiêu trên là khó khăn nhưng nếu không nỗ lực đạt được thì cũng có những ảnh hưởng đến nhiều chỉ số vĩ mô khác, nhất là thu chi, cân đối NSNN, nợ công, việc làm, thu nhập cho người lao động… Hơn thế nữa theo ông Nguyễn Xuân Thành, kế hoạch trung hạn 5 năm 2016-2020 đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng từ 6,5 – 7%. Trong khi năm 2016 đã không đạt, nên nếu năm 2017 tiếp tục không đạt thì những năm còn lại sẽ phải tăng tốc nhanh. Đấy là sức ép lớn nếu muốn đảm bảo mục tiêu tăng trưởng trong trung hạn. Báo cáo Việt Nam 2035 cũng chỉ ra rằng, nếu tăng trưởng bình quân đạt dưới 6% thì Việt Nam 20 năm nữa vẫn thua nhiều nền kinh tế châu Á hiện nay.
Từ những phân tích ở trên chuyên gia này khuyến nghị, để có đầu tư công trong ngắn hạn mà không phá vỡ trần nợ công thì chỉ có nguồn tiền từ cổ phần hóa và thoái vốn tại các DNNN. Bên cạnh đó, chuyên gia này cho rằng: “Lành mạnh hóa hệ thống NHTM thông qua xử lý nợ xấu và nâng vốn chủ sở hữu phải là ưu tiên chính sách hàng đầu”. Tin tích cực ở đây là việc Quốc hội vừa chính thức thông qua Nghị quyết xử lý nợ xấu của các TCTD, có hiệu lực ngay từ ngày 15/8/2017. Theo UBGSTCQG, như vậy nút thắt xử lý nợ xấu đã có được một cơ chế pháp lý thuận lợi để tháo gỡ.
Từ góc nhìn của mình, ông Nguyễn Tú Anh cho rằng, định hướng chính sách ở đây cần phải tập trung vào các chính sách kích cung, nâng cao năng lực của nền kinh tế chứ không phải là các chính sách tiền tệ, tài khoá đơn thuần để kích cầu. Việc quá chú trọng vào các chính sách kích cầu trong bối cảnh tiệm cận sản lượng tiềm năng như hiện nay sẽ không có hiệu quả nhiều mà chủ yếu sẽ tạo ra áp lực lạm phát sau này.
“Các chính sách cần tập trung cải thiện sản lượng tiềm năng là các chính sách khuyến khích đầu tư. Yếu tố nền tảng của khuyến khích đầu tư đó chính là ổn định vĩ mô, ổn định đồng tiền và lãi suất. Khi niềm tin vào sự ổn định tăng lên thì rủi ro về đầu tư sẽ giảm xuống, nhu cầu đầu cơ giảm, hạn chế các hoạt động đầu tư ngắn hạn mà tăng nhu cầu đầu tư trung dài hạn để cải thiện năng lực sản xuất. Do đó, mặc dù tăng trưởng hiện tại chưa được như mong đợi nhưng chúng ta cần phải kiên định xu hướng ổn định vĩ mô để làm nền móng gia tăng sản lượng tiềm năng, qua đó tạo tiền đề tăng trưởng nhanh và bền vững”, ông Nguyễn Tú Anh nhận định.
Nỗ lực tăng trưởng nhưng không phải tăng trưởng bằng mọi giá cũng là thông điệp được người đứng đầu Chính phủ đưa ra. Theo đó, “số lượng tăng trưởng phải đi liền với chất lượng tăng trưởng và phát triển bền vững, bảo vệ môi trường”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh.