VEPR dự báo hai kịch bản cho kinh tế Việt Nam

VEPR dự báo hai kịch bản cho kinh tế Việt Nam

Thái Hoàng

Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) vừa Công bố Báo cáo Kinh tế vĩ mô quý II và 6 tháng đầu năm 2020, trong đó dự báo các kịch bản tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong năm 2020. Ở kịch bản khả năng cao Việt Nam đạt tăng trưởng 3,8% cả năm 2020. Khả năng thấp hơn, nền kinh tế có thể tăng trưởng 2,2%, còn kịch bản lạc quan 5% được xác định là khó đạt.

Lạm phát có duy trì mục tiêu dưới 4%

PGS.TS. Phạm Thế Anh - Kinh tế trưởng VEPR cho biết, trước ảnh hưởng nghiêm trọng của đại dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19 lên kinh tế toàn cầu, Việt Nam là một trong số ít các quốc gia trên thế giới có mức tăng trưởng kinh tế dương trong quý II, đạt 0,36%; tính chung 6 tháng đầu năm, GDP tăng 1,81%.

Phân tích sâu hơn vào các lĩnh vực trong nền kinh tế, TS. Cấn Văn Lực – Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV cho biết, khu vực nông nghiệp đã trở thành điểm sáng của tăng trưởng trong 6 tháng vừa qua, đóng góp vào mức tăng trưởng chung là 12%, gấp đôi cùng kỳ. Tiếp theo đó là khối ngành chế biến chế tạo, đóng góp khoảng 5% vào mức tăng trưởng chung. Một phần do đầu tư công và hoạt động xây lắp vẫn diễn ra trong quá trình giãn cách.

Về lạm phát, Báo cáo Kinh tế vĩ mô quý II và 6 tháng đầu năm 2020 của VEPR cho thấy, lạm phát ở thời điểm hiện tại chủ yếu đến từ việc tăng giá lương thực, thực phẩm nên việc cấp bách để kiểm soát lạm phát là kiểm soát giá mặt hàng này. Chỉ số giá tiêu dùng CPI tháng 6 tăng 3,17% so với cùng kỳ, tăng 0,66% so với tháng trước. Lạm phát bình quân 6 tháng đầu năm 2020 là 4,19%. Trong đó, giá các mặt hàng lương thực tăng 3,38% so với cùng kỳ (làm CPI chung tăng 0,15%); giá các mặt hàng thực phẩm tăng 14,28% (làm CPI chung tăng 3,23%); giá các mặt hàng ăn uống ngoài gia đình tăng 7,54%. Đây là những nguyên nhân chính khiến CPI bình quân 6 tháng đầu năm tăng vượt mức mục tiêu 4%.

Tuy nhiên theo TS. Cấn Văn Lực, lạm phát cả năm sẽ ở dưới mức 4% do cầu hiện tại đang rất yếu, cung chỉ giảm nhẹ so với mức giảm của cầu nên sẽ không gây ra lạm phát.

Ngân hàng trợ lực DN

Dịch bệnh đã ảnh hưởng mạnh đến bức tranh khởi nghiệp. Theo VEPR, trong 6 tháng đầu năm, số DN đăng ký thành lập mới giảm 7,3%, tổng vốn đăng ký mới giảm 19% và tổng số lao động đăng ký giảm 21,8% so với cùng kỳ năm 2019. Trong khi số DN tạm ngừng kinh doanh có thời hạn tăng 38,2% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên Báo cáo cũng đánh giá cao sự hỗ trợ kịp thời từ phía ngành Ngân hàng, đặc biệt là vai trò của NHNN giúp DN sớm “vượt bão Covid-19”. Theo đó, NHNN đã hai lần cắt giảm các mức lãi suất điều hành, trần lãi suất huy động và lãi suất cho vay để tạo điều kiện cho các ngân hàng giảm lãi suất hỗ trợ DN.

Nhờ đó, hiện lãi suất tiền gửi tại các NHTM ở mức 3,5 - 4,25%/năm với kỳ hạn ngắn, 4,4 - 7,5%/năm với kỳ hạn trung và dài hạn. So với thời điểm cuối năm 2019, vùng lãi suất này đã thấp hơn 0,75%-1%/năm ở kỳ hạn dưới 6 tháng và thấp hơn từ 1% - 2%/năm ở các kỳ hạn 6 tháng trở lên. Trong khi mặt bằng lãi suất cho vay VND phổ biến ở mức 6% - 9%/năm đối với cho vay ngắn hạn; 9% - 11%/năm đối với cho vay trung và dài hạn.

“Hành động cắt giảm lãi suất điều hành vào tháng 5 của NHNN phù hợp với xu hướng chung của thế giới, tạo điều kiện cho DN tiếp cận dòng vốn tốt hơn khi dịch bệnh Covid-19 đang phủ bóng đen lên nền kinh tế toàn cầu. Đồng thời, NHNN cũng cam kết sẵn sàng tăng hạn mức tín dụng cho các TCTD từ nay đến cuối năm để hỗ trợ tăng trưởng. Điều này có tác động tích cực đến tâm lý thị trường”, VEPR nhận định.

Đặc biệt NHNN đã ban hành Thông tư 01/2020/TT-NHNN quy định về việc TCTD cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí, giữ nguyên nhóm nợ nhằm hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng do Covid-19. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu - Chuyên gia tài chính - ngân hàng, các quy định tại Thông tư 01 cho phép các NHTM được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, giữ nguyên nhóm nợ… đang đem lại lợi ích cho cả ngân hàng và khách hàng.

Tăng trưởng năm 2020 sẽ đạt 3,8%

Đánh giá về triển vọng kinh tế những tháng cuối năm, VEPR nhận định, Việt Nam cũng đang gặp nhiều rủi ro và thách thức trong một môi trường kinh tế thế giới bất ổn và tương lai bất trắc. “Sự tái bùng phát của Covid-19 tại nhiều nước đi kèm với các biện pháp phong tỏa kéo dài thời gian đứt gãy của chuỗi cung ứng; xung đột địa chính trị giữa các nước lớn có thể khiến một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam đối diện những rủi ro bất ngờ”, Báo cáo cho hay.

Bên cạnh đó, điểm yếu của kinh tế Việt Nam còn đến từ các rủi ro nội tại như mất cân đối tài khóa lớn, tốc độ và mức độ đầu tư phát triển, đặc biệt là hạ tầng, bị chững lại; sức khỏe hệ thống ngân hàng - tài chính tuy dần được củng cố nhưng còn dễ tổn thương; sự phụ thuộc nặng nề của tăng trưởng vào khu vực FDI và thiếu tự chủ công nghệ và nguyên liệu; chất lượng lao động thấp; hiệu quả đầu tư công thấp và tình trạng nhũng nhiễu của bộ máy công quyền còn nặng nề; tiến trình cổ phần hóa của doanh nghiệp nhà nước bị ngưng trệ, môi trường và thể chế kinh doanh chất lượng còn thấp.

Cân nhắc những yếu tố tích cực cũng như tiêu cực đang tác động đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay, VEPR đưa ra các dự báo về tăng trưởng và lạm phát theo các kịch bản khác nhau về tình hình phòng chống bệnh dịch.

Theo đó, khả năng cao nền kinh tế sẽ đạt mức tăng trưởng 3,8% cho cả năm 2020. Ở một khả năng thấp hơn, nền kinh tế có thể chỉ tăng trưởng 2,2% do những diễn biến bất lợi của dịch Covid-19.

Trước đó, 3 kịch bản tăng trưởng được VEPR đưa ra gồm: kịch bản lạc quan nhất GDP có thể tăng khoảng 5%; kịch bản trung tính, GDP có thể tăng khoảng 3% - 4%; kịch bản bi quan tăng trưởng chỉ khoảng 1% - 2%.