Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 05 kiến nghị của cử tri tỉnh An Giang thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện chuyển đến sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII, trong đó có 01 kiến nghị đã được NHNN trả lời tại văn bản số 5880/NHNN-VP ngày 14/8/2014 và 02 kiến nghị đã được NHNN trả lời tại văn bản số 7366/NHNN-VP ngày 07/10/2014, NHNN xin trả lời 02 kiến nghị còn lại và bổ sung một số thông tin mới đối với 01 kiến nghị đã trả lời tại văn bản 7366/NHNN-VP như sau:
1. Kiến nghị 1: “Hiện nay, lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất nông nghiệp của ngân hàng vẫn còn cao. Đề nghị giảm lãi suất xuống 0,5%/năm, để tạo điều kiện cho nông dân vay vốn sản xuất và đảm bảo khi thu hoạch nông dân có lãi”.
Trả lời:
Nội dung kiến nghị này đã được NHNN trả lời tại văn bản số 7366/NHNN-VP. NHNN xin bổ sung thêm một số nội dung mới.
Trên cơ sở diễn biến kinh tế vĩ mô và thị trường tiền tệ, từ cuối tháng 10/2014 đến nay, NHNN đã tiếp tục điều chỉnh giảm một số mức lãi suất, trong đó có lãi suất trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Cụ thể:
- Điều chỉnh giảm lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VND đối với các lĩnh vực ưu tiên từ 8%/năm xuống 7%/năm kể từ ngày 29/10/2014;
- Điều chỉnh giảm 0,5%/năm lãi suất cho vay theo chương trình thí điểm phục vụ phát triển nông nghiệp kể từ ngày 16/12/2014. Theo đó, các dự án thuộc chương trình được vay vốn với lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa 6,5%/năm, trung hạn 9,5%/năm, dài hạn 10%/năm.
Như vậy, từ cuối tháng 10/2014 đến nay, lãi suất cho vay đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đã được điều chỉnh giảm thêm 0,5%-1%/năm, phù hợp với ý kiến kiến nghị của cử tri.
2. Kiến nghị 2: “Hiện nay, hệ thống ngân hàng tự ý nâng lãi suất khi có biến động về lãi suất, không theo thỏa thuận hợp đồng, không có thông báo cho người vay biết, vấn đề này vô hình trung đã tạo cho hệ thống ngân hàng được quyền bội tín. Đề nghị sớm chấn chỉnh vấn đề này”.
Trả lời:
Trong năm qua, NHNN tiếp tục điều hành chính sách lãi suất theo hướng giảm dần, phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, tiền tệ và đặc biệt là lạm phát, góp phần tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Cụ thể: (i) Điều chỉnh giảm các mức lãi suất điều hành; (ii) Điều chỉnh giảm lãi suất tối đa đối với tiền gửi bằng VND có kỳ hạn dưới 6 tháng xuống mức 5,5%/năm; (iii) Điều chỉnh giảm lãi suất cho vay ngắn hạn tối đa bằng VND đối với các lĩnh vực ưu tiên là nông nghiệp nông thôn, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao xuống mức 7%/năm; (iv) Điều chỉnh giảm lãi suất tối đa đối với tiền gửi bằng USD của cá nhân tại TCTD xuống mức 0,75%/năm. Đồng thời kêu gọi các NHTM Nhà nước điều chỉnh giảm lãi suất cho vay trung và dài hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên về mức tối đa 10%/năm, các TCTD tiếp tục giảm lãi suất các khoản cho vay cũ về mức dưới 13%/năm. NHNN cũng đã ban hành Quyết định số 2662/QĐ-NHNN ngày 16/12/2014 giảm mức lãi suất cho vay đối với các dự án thuộc chương trình cho vay thí điểm phục vụ phát triển nông nghiệp theo Nghị quyết số 14/NQ-CP ngày 05/3/2014 của Chính phủ kể từ ngày 01/01/2015.
Nhờ đó, mặt bằng lãi suất đã giảm mạnh theo mục tiêu đề ra của NHNN, đồng thời vẫn đảm bảo khả năng kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối1.
Để đảm bảo các TCTD chấp hành nghiêm túc các quy định về lãi suất, tại các văn bản chỉ đạo của NHNN đã quy định: (i) TCTD niêm yết công khai mức lãi suất cho vay, các tiêu chí xác định khách hàng vay vốn theo quy định tạo điều kiện cho khách hàng tiếp cận vốn vay để sản xuất- kinh doanh, nhất là khu vực nông nghiệp và nông thôn, doanh nghiệp xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa...; (ii) Lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam không vượt quá mức lãi suất tối đa do Thống đốc NHNN VN quyết định trong từng thời kỳ và đối với từng loại hình TCTD; điều chỉnh lãi suất cho vay phù hợp với mức biến động của lãi suất huy động vốn bằng đồng Việt Nam và mục tiêu, giải pháp điều hành chính sách tiền tệ của NHNN; (iii) Nghiêm cấm vượt trần lãi suất; không được thu thêm bất cứ một loại phí dịch vụ nào trái quy định làm tăng lãi suất cho vay vượt mức trần cho phép. Yêu cầu các TCTD căn cứ mức lãi suất của NHNN công bố theo từng thời kỳ để áp dụng mức lãi suất phù hợp đối với TCTD và đảm bảo đúng quy định của NHNN; Tăng cường thanh tra, giám sát hoạt động tiền tệ, ngân hàng để giám sát, phát hiện, cảnh báo, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm trong lĩnh vực ngân hàng.
Việc TCTD tự ý nâng lãi suất trái với thỏa thuận trong hợp đồng đã được ký kết giữa TCTD và khách hàng trái với quy định của pháp luật cần được phát hiện và xử lý nghiêm để bảo vệ quyền lợi của các bên có liên quan và giữ vững kỷ cương, pháp luật. Trong trường hợp bị xâm phạm quyền lợi do hành vi vi phạm pháp luật của TCTD, khách hàng có thể chủ động khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của TCTD tới cơ quan có thẩm quyền hoặc khởi kiện ra tòa. NHNN ghi nhận ý kiến của cử tri và sẽ tăng cường công tác thanh tra để phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi sai phạm của TCTD (nếu có), đồng thời mong cử tri cung cấp thông tin chi tiết cho NHNN chi nhánh tỉnh An Giang hoặc phản ánh qua đường dây nóng của NHNN để xem xét xử lý.
3. Kiến nghị 3: “Đề nghị ngân hàng cho nông dân vay vốn theo chu kỳ trả lãi và vốn là 3 tháng hoặc 6 tháng để nông dân có điều kiện phát triển sản xuất và trả lãi cho ngân hàng, thực tế vừa qua ngân hàng cho nông dân vay vốn không theo chu kỳ dẫn đến nông dân chưa thu hoạch nông sản thì phải trả vốn và lãi cho ngân hàng”.
Trả lời:
Về nguyên tắc chung, quy chế cho vay của TCTD đối với khách hàng ban hành kèm theo Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN ngày 31/12/2001 của NHNN quy định thời hạn cho vay do ngân hàng và khách hàng tự thỏa thuận căn cứ trên cơ sở chu kỳ sản xuất kinh doanh, thời hạn thu hồi vốn của dự án, khả năng trả nợ của khách hàng và khả năng nguồn vốn của TCTD. Nghị định 41/2010/NĐ-CP ngày 12/4/2010 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn cũng quy định căn cứ vào thời gian luân chuyển vốn, khả năng hoàn trả vốn của dự án, phương án sản xuất kinh doanh của khách hàng để thỏa thuận thời hạn cho vay phù hợp.
Tuy nhiên, để tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân trong sản xuất và trả nợ ngân hàng, hiện NHNN đang chủ trì, nghiên cứu xây dựng Nghị định về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn thay thế Nghị định 41 trong đó có quy định phương thức cho vay lưu vụ, đảm bảo phù hợp với chu kỳ sản xuất kinh doanh của hộ nông dân. Theo đó, đối với các khách hàng là cá nhân, hộ gia đình nuôi trồng, chăm sóc các cây trồng, vật nuôi có tính chất mùa vụ theo chu kỳ sản xuất liền kề trong năm hoặc các cây lưu gốc, cây công nghiệp có thu hoạch hàng năm, TCTD và khách hàng có thể thỏa thuận để khách hàng không phải trả số nợ gốc khi đến hạn, đáp ứng nhu cầu vốn cho vụ sản xuất tiếp theo và đảm bảo không vượt quá thời gian của hai chu kỳ sản xuất liên tiếp.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri tỉnh An Giang. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.