Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 02 kiến nghị của cử tri Thành phố Hải Phòng thuộc thẩm quyền giải quyết, xử lý của NHNN do Ban Dân nguyện chuyển đến sau Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XIII, NHNN xin trả lời như sau:
1. Kiến nghị 1: “Cử tri phản ánh tình trạng thành lập quá nhiều ngân hàng hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tài chính, tiền tệ gây khó khăn trong công tác quản lý trong khi có nhiều ngân hàng yếu kém vẫn tồn tại. Đề nghị NHNN thanh tra, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của các ngân hàng, tiếp tục chỉ đạo thực hiện tái cơ cấu ngành ngân hàng, tạo điều kiện để thực hiện sáp nhập các ngân hàng yếu kém với các ngân hàng lớn để giảm thiểu rủi ro, tái cơ cấu lại doanh nghiệp”.
Trả lời:
Kể từ khi Việt Nam đẩy mạnh mở cửa và hội nhập quốc tế, nền kinh tế và hệ thống tài chính toàn cầu diễn biến hết sức phức tạp, tác động lớn đến kinh tế và hệ thống tài chính trong nước. Tuy hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) Việt Nam vẫn giữ được sự ổn định, an toàn, nhưng cùng với sự phát triển nhanh về quy mô, hoạt động của các TCTD cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro; Chất lượng, hiệu quả hoạt động của một bộ phận TCTD chậm được cải thiện, nhiều yếu kém không được xử lý kịp thời, triệt để, gây ảnh hưởng nhất định đến ổn định kinh tế vĩ mô, hệ thống tài chính và sự phát triển của nền kinh tế. Nhận thức rõ vấn đề này, từ năm 2008 đến nay, NHNN không cấp phép thành lập mới NHTM cổ phần, đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc mở rộng mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch để tập trung tái cơ cấu, chấn chỉnh, củng cố những tồn tại, yếu kém của hệ thống TCTD.
Để hỗ trợ đắc lực cho quá trình tái cơ cấu hệ thống các TCTD, NHNN đặc biệt quan tâm đổi mới và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng, như: Thực hiện thanh tra, giám sát pháp nhân, kết hợp giữa thanh tra, giám sát tuân thủ với thanh tra, giám sát rủi ro; nội dung thanh tra, giám sát tập trung phát hiện những sai phạm, rủi ro trọng yếu, làm rõ được thực trạng tình hình hoạt động của hệ thống TCTD...
Thực hiện chủ trương tái cơ cấu hệ thống các TCTD giai đoạn 2011-2015 đã được phê duyệt tại quyết định số 254/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở kết quả thanh tra, giám sát, từ cuối năm 2011, NHNN đã xác định được một số NHTM cổ phần yếu kém có nguy cơ đổ vỡ cần cơ cấu lại và chỉ đạo triển khai quyết liệt việc cơ cấu lại các ngân hàng này thông qua các hình thức hợp nhất, sáp nhập vào các ngân hàng lớn hoặc tự cơ cấu lại. Quá trình cơ cấu lại các ngân hàng này được NHNN phối hợp với các Bộ, ngành, chính quyền địa phương giám sát toàn diện, chặt chẽ và hỗ trợ kịp thời, đảm bảo khả năng chi trả, nâng cao sự an toàn, lành mạnh của hệ thống các TCTD, đồng thời, bảo vệ tài sản của nhà nước và nhân dân tại các ngân hàng này. Đến nay, về cơ bản các ngân hàng yếu kém được cơ cấu lại đều có tình hình hoạt động ổn định và cải thiện hơn so với thời điểm bắt đầu thực hiện cơ cấu lại; Các tỷ lệ an toàn hoạt động, khả năng chi trả được cải thiện về cơ bản đảm bảo theo quy định của NHNN; huy động vốn từ dân cư tiếp tục tăng khá, nợ xấu đã tích cực được xử lý và thu hồi; hệ thống quản trị và tổ chức bộ máy, mạng lưới đã được củng cố, chấn chỉnh một bước quan trọng,...
Ngoài các ngân hàng yếu kém được xác định và xử lý từ cuối năm 2011, NHNN cũng đã xác định thêm được một số NHTMCP yếu kém cần phải cơ cấu lại trong thời gian tới. Hiện nay, NHNN đang áp dụng các biện pháp giám sát chặt chẽ và chỉ đạo xây dựng phương án cơ cấu lại các ngân hàng này theo hướng sáp nhập vào các ngân hàng lớn. Bên cạnh đó, NHNN cũng tích cực chỉ đạo triển khai các giải pháp đẩy mạnh hoạt động mua, bán, hợp nhất, sáp nhập giữa các TCTD để vừa xử lý dứt điểm TCTD yếu kém, vừa nâng cao quy mô, năng lực cạnh tranh của các TCTD.
Tính từ cuối năm 2011 đến nay, đã có 03 NHTMCP hợp nhất với nhau, 3 ngân hàng sáp nhập vào các ngân hàng khác; NHNN cũng đã phê duyệt chủ trương sáp nhập thêm 2 ngân hàng vào 2 ngân hàng khác. Qua đó, số lượng các TCTD giảm đi là 7 tổ chức (05 NHTM cổ phần và 02 TCTD phi ngân hàng) thông qua sáp nhập, hợp nhất, giải thể.
Tiếp thu ý kiến, kiến nghị của cử tri, trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thanh tra, giám sát ngân hàng và phối hợp chặt chẽ với các cấp, các ngành và chính quyền địa phương chỉ đạo, kiểm tra, giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện phương án cơ cấu lại của các ngân hàng yếu kém nói riêng và quá trình cơ cấu lại của các TCTD nói chung theo đúng nội dung và lộ trình của Đề án cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011-2015 đã được phê duyệt để khắc phục những bất cập, biểu hiện tiêu cực và lành mạnh hóa hệ thống ngân hàng, góp phần phục vụ tốt yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
2. Kiến nghị 2: “Đề nghị xây dựng đề án huy động nguồn vốn từ các ngân hàng để hỗ trợ các đối tượng đã có quyết định được ưu đãi vay vốn với lãi suất 0% để xây dựng nhà mới hoặc sửa chữa nhà theo mức hỗ trợ theo quyết định, việc trả nợ sẽ được nhà nước chi trả khi có nguồn kinh phí”.
Trả lời:
Để hỗ trợ, tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế, hộ gia đình, cá nhân tạo lập nhà ở, ổn định cuộc sống, Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng là cơ quan chủ trì thực hiện chính sách phát triển nhà ở, đồng thời, chỉ đạo các Bộ, Ngành liên quan chủ động, tích cực phối hợp ban hành các văn bản hướng dẫn đầy đủ, chi tiết và thường xuyên rà soát, bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với tình hình thực tế.
Thực hiện chủ trương của Chính phủ, NHNN đã tích cực phối hợp với các Bộ, Ngành liên quan triển khai thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giúp những người thu nhập thấp, trung bình, những người đang có khó khăn về nhà ở có cơ hội có một chỗ ở phù hợp như: (i) Ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản hướng dẫn1 về cho vay hỗ trợ nhà ở, triển khai gói tín dụng 30.000 tỷ đồng theo Nghị quyết 02/NQ-CP của Chính phủ; (ii) Chỉ đạo, yêu cầu 05 ngân hàng thương mại Nhà nước có văn bản hướng dẫn để thực hiện thống nhất trong toàn hệ thống, đảm bảo đầy đủ nguồn vốn và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi.
Tuy nhiên, với đề nghị xây dựng Đề án huy động nguồn vốn từ các ngân hàng để hỗ trợ các đối tượng đã có quyết định được ưu đãi vay vốn với lãi suất 0% để xây dựng nhà mới hoặc sửa chữa nhà theo mức hỗ trợ theo quyết định, việc trả nợ sẽ được Nhà nước chi trả khi có nguồn kinh phí cần cân nhắc kỹ vì:
Các ngân hàng thương mại là một tổ chức trung gian tài chính, với chức năng chủ yếu là tiếp nhận tiền gửi của tổ chức và cá nhân trong nền kinh tế và sử dụng số tiền đó để thực hiện cho vay và cung cấp các các dịch vụ cho doanh nghiệp, tư nhân, hộ gia đình, do đó, phải đảm bảo khả năng chi trả lãi suất nhận tiền gửi, các chi phí khác cho việc huy động vốn và có lãi. Do đó, việc huy động nguồn vốn từ các ngân hàng với lãi suất 0% chỉ được thực hiện đối với một số lĩnh vực ưu tiên đặc biệt có sự hỗ trợ cấp bù lãi suất từ ngân sách Nhà nước.
Trong điều kiện ngân sách Nhà nước hiện nay còn khó khăn và có rất nhiều nội dung quan trọng cần được quan tâm, đầu tư thì việc ưu tiên dành nguồn vốn đáng kể trong việc thực hiện chính sách hỗ trợ cho người dân tạo lập nhà ở một nỗ lực lớn của Nhà nước. Rất mong cử tri cảm thông và chia sẻ với Đảng và Nhà nước.
Trên đây là ý kiến trả lời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung kiến nghị của cử tri Thành phố Hải Phòng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn và rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của cử tri đối với hoạt động ngân hàng./.