Trái với những dự đoán ban đầu và kỳ vọng của thị trường, cuộc bầu cử Tổng thống đầy kịch tính trong lịch sử nước Mỹ với chiến thắng bất ngờ thuộc về ứng cử viên đảng Cộng hòa - Donald Trump đã dấy lên những dự đoán khác nhau về diễn biến thị trường trong thời gian tới. Tuy nhiên, khả năng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất vào tháng 12 tới đây vẫn là một ẩn số.
Sau cuộc bầu cử, Hãng tin Reutes đã tiến hành khảo sát về triển vọng thị trường dựa trên ý kiến của 62 chuyên gia kinh tế hàng đầu châu Âu và nhà đầu tư nổi tiếng tại phố Wall. Trong số này, 85% ý kiến cho rằng, kết quả bầu cử tại Mỹ với chiến thắng đầy bất ngờ thuộc về ứng cử viên Đảng Cộng hòa - Donald Trump có thể khiến thị trường bị chấn động nhẹ, nhưng Fed vẫn có ý định tăng lãi suất vào tháng 12 tới đây. Trong khi đó, Fed chưa có quan điểm chính thức về những động thái chính sách sau khi Donald Trump đắc cử, và nhiều người đang lo lắng về diễn biến thị trường trong những ngày tới đây.
Kể từ tháng 12/2015, khi quyết định nâng lãi suất cơ bản từ mức gần bằng 0% lên 0,25%, Fed kỳ vọng sẽ tiếp tục tiến hành 4 đợt tăng lãi suất trong năm nay. Tuy nhiên, đến nay Fed vẫn bỏ ngỏ khả năng này với lý do cơ bản là lạm phát chưa đạt mục tiêu đề ra. Tình hình kinh tế lạc quan, nhưng còn quá sớm để Fed quyết định tăng lãi suất, nhất là sau cuộc bầu cử tổng thống.
Theo kết quả điều tra của Reuters, các chuyên gia đều có nhận định chung là, từ nay cho đến cuối năm 2017, Fed có thể sẽ tiến hành một số đợt tăng lãi suất, nhưng phụ thuộc vào mức độ bền vững của tăng trưởng kinh tế và tín hiệu rõ ràng về áp lực lạm phát, cụ thể là thông qua mức độ cải thiện tiền lương. Tuy nhiên, chưa rõ diễn biến sau bầu cử có cản trở khả năng tăng lãi suất trong tương lai.
Hơn nữa, kết quả thăm dò trên đây của Reuters cho thấy, các ý kiến còn đưa ra nhận định trái chiều về diễn biến tài chính từ nay cho tới cuộc họp của Fed vào trung tuần tháng 12 tới đây, mặc dù lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đã tăng sau cuộc bầu cử, trong đó lãi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã tăng tới 2%.
Khi trả lời về môi trường kinh doanh tại Mỹ trong những ngày đầu sau cuộc bầu cử, nhiều chuyên gia kinh tế còn thể hiện quan điểm trung lập, thậm chí kém lạc quan hơn. Một số chuyên gia phân tích cho rằng, kế hoạch kinh tế của Tổng thống mới đắc cử Donald Trump có thể cản trở kế hoạch tăng lãi suất và tăng thêm áp lực lên Fed trong việc tạo dựng một “nền kinh tế méo mó” bằng cách duy trì lãi suất thấp. Trong quá trình vận động tranh cử, ông Donald Trump có hứa hẹn là sẽ đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế bằng cách giảm mạnh các khoản thuế và đầu tư khoảng 1.000 tỷ USD vào hạ tầng. Ông cũng hứa hẹn sẽ tăng rào cản nhập khẩu, điều này có thể làm tăng lạm phát trong nước.
Quan điểm chính sách kinh tế của Trump đang khiến Fed phải thận trọng khi cân nhắc khả năng tăng lãi suất, trong đó chính sách thương mại đóng vai trò chi phối. Cụ thể là, việc mở rộng các khoản thuế và tăng thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu từ những công ty Mỹ đang hoạt động ở nước ngoài sẽ làm tăng lạm phát và kìm hãm khả năng tăng năng suất lao động.
Trong những tháng gần đây, Fed đã phát tín hiệu là sẽ tăng lãi suất lần thứ hai kể từ sau khủng hoảng tài chính, song chủ trương này bị cản trở bởi tình hình kinh tế còn mong manh. Lãi suất thấp có tác dụng thúc đẩy các hoạt động kinh tế nhờ khuyến khích vay vốn và kinh doanh mạo hiểm. Nếu tình hình tài chính trở nên gò bó trong những tuần lễ tới đây, hoặc bất ổn gia tăng, Fed có thể phải hoãn kế hoạch tăng lãi suất.
Mặc dù là cơ quan độc lập với Chính phủ, nhưng Fed cũng phải xem xét quan điểm chính sách của Tổng thống mới. Ngoài ra, nước Mỹ có nền kinh tế lớn nhất thế giới và có đồng tiền mạnh nhất thế giới, mỗi động thái chính sách của Fed đều gây tác động lan tỏa đến nhiều nền kinh tế khác và thị trường tài chính toàn cầu. Điều này đòi hỏi Fed phải rất thận trọng khi cân nhắc điều chỉnh lãi suất - một công cụ có tác động rất mạnh trong nhóm các công cụ chính sách tiền tệ, đặc biệt là phải hạn chế tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu. Trong những năm qua, nhiều nước đã tung ra những khoản tiền khổng lồ vào thị trường để chống suy thoái. Điều này đã dẫn đến tình trạng dư thừa tiền mặt, đẩy quy mô tiết kiệm toàn cầu lên kỷ lục mới, do người dân và doanh nghiệp vẫn dè dặt trong chi tiêu. Với lượng tiền tiết kiệm dư thừa, các nhà đầu tư châu Âu và châu Á đang ào ạt nhảy vào thị trường trái phiếu Mỹ. Hậu quả là, gánh nặng lại đè lên nền kinh tế Mỹ, buộc nền kinh tế với đà phục hồi còn mong manh này trở thành động lực tăng trưởng cho cả thế giới.
Bất chấp những lợi ích do lãi suất thấp đem lại cho nền kinh tế Mỹ, nhiều quan chức Fed công khai ủng hộ kế hoạch tăng lãi suất, và điều này khiến Fed phải chuẩn bị để thị trường chủ động với động thái tăng lãi suất. Hơn nữa, Fed còn vài tuần lễ theo dõi và chờ đợi trước khi tổ chức cuộc họp vào ngày 13-14/12 tới đây. Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cũng có cơ hội nhanh chóng cải tổ ban lãnh đạo Fed. Trước mắt là bổ sung thêm hai chỗ trống trong bộ máy 7 thành viên của Fed hiện nay. Và đến năm 2018, khi nhiệm kỳ này của Fed kết thúc, ông có thể thay chủ tịch và phó chủ tịch Fed.
Trong thời gian qua, Chủ tịch Janet L. Yellen đã đóng góp rất lớn trong việc giảm thất nghiệp bằng cách duy trì lãi suất thấp và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, một số quan điểm kinh tế bảo thủ chỉ trích mạnh mẽ những nỗ lực này và lập luận rằng, Fed ôm đồm quá nhiều việc, điều này dẫn đến bất ổn tài chính và tăng lạm phát. Trong bối cảnh đó, những thành viên sắp được Tổng thống Doald Trump chỉ định tới đây có thể hối thúc Fed tập trung vào việc chống lạm phát, nghĩa là sẽ tăng lãi suất nhanh hơn.
Xuân Thanh
Nguồn: NY. Times, Reuters