Ngân hàng số: Cơ hội và thách thức
huyền thanh
Cơ hội hay xu thế
Phát biểu tại Hội thảo “NH số – Tương lai của ngành Ngân hàng” diễn ra tại Hà Nội cuối tuần qua, Phó Thống đốc NHNN Việt Nam Đào Minh Tú đánh giá: thời gian qua hệ thống NH Việt Nam đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về quy mô, mạng lưới, loại hình sở hữu công nghệ dịch vụ hiện đại, nhiều loại hình dịch vụ tiện ích mới ra đời nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu khách hàng. Trước sự phát triển ngày càng phổ biến của công nghệ, đòi hỏi các ngành, lĩnh vực phải thay đổi đáp ứng được nhu cầu này, trong đó hoạt động của NH tài chính đang đặt ra mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Các sản phẩm dịch vụ tiền tệ NH ứng dụng công nghệ kỹ thuật số là một xu hướng khách quan có ý nghĩa như một cuộc cách mạng nhằm mang lại những lợi ích tối đa đáp ứng kỳ vọng cho khách hàng. Đây còn là một lợi thế cạnh tranh hữu hiệu trong điều kiện cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng ở nước ta. Hiện đại hóa toàn diện hoạt động NH ứng dụng công nghệ tin học, tiến đến một NH kỹ thuật số vừa là cơ hội, thách thức, vừa là động lực cũng như yêu cầu đặt ra cho các nhà quản lý cũng như các chủ thể NH hiện nay của ngành NH trong tương lai.
Lý do các NH Việt Nam nên xem xét lựa chọn hướng đi NH số được ông William Anthony Jennings – Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị Viện BTCI đưa ra đó là qua khảo sát mới đây của đơn vị này có tới 50% khách hàng nói rằng họ muốn chuyển sang nền tảng công nghệ số. Ngoài nhu cầu giao dịch NH số tăng, một số diễn giả cho rằng, nhiều giao dịch NH truyền thống đang bị hạn chế về chi phí, thời gian và bộc lộ nhiều lỗ hổng. Đồng quan điểm, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ Tin học NHNN Phan Thái Dũng cho biết, tuy phần lớn các TCTD cũng đã trang bị các giải pháp tăng cường an toàn, an ninh mạng như hệ thống quản lý sự kiện an ninh, hệ thống phòng chống thư rác, hệ thống lọc nội dung web, hệ thống quản lý file nhật ký, hệ thống đánh giá điểm yếu về ứng dụng mạng... nhưng thủ đoạn tội phạm tấn công vào các tổ chức NH ngày càng đa dạng và phức tạp đang thách thức an ninh mạng. Với những hình thức phát tán virus, mã độc tinh vi, đa dạng như qua email, phần mềm miễn phí, mạng xã hội ảo hay qua phần mềm được sử dụng rất phổ biến như bộ gõ unikey, đọc file PDF, ảnh… tội phạm mạng đã gây ra nhiều phi vụ lừa đảo lớn trong thời gian qua như NHTW Bangladesh bị mất 81 triệu USD qua SWIFT vào tháng 2/2016; một NH ở Nam Phi mất tới 13 triệu USD qua ATM vào tháng 5/2016… Thống kê 2 năm trở lại đây có tới 12 nghìn người bị lừa đảo qua mạng với số tiền mất lên tới hơn 2 tỷ USD. Vì thế, các diễn giả cho rằng, nếu không cải tiến công nghệ hiện đại thì nguy cơ rủi ro trong giao dịch tại các NH rất lớn.
Số hóa theo cách nào
Ông Douglas Jackson – Giám đốc Khu vực Đông Nam Á, Tập đoàn Tư vấn Quản trị Toàn cầu Boston Consulting Group (BCG) cho rằng, áp dụng NH số là xu hướng rất tốt cho NH và phần lớn các tổ chức tài chính châu Á đang hướng tới xác định số hóa NH là mục tiêu cốt lõi. Tuy nhiên từng NH cũng nên xem xét về khả năng để có thực hiện được hay không. BCG đã thực hiện một nghiên cứu trên 200 khách hàng là các định chế tài chính để thấy những khó khăn của họ khi áp dụng NH số. Đó là: thiếu tầm nhìn, tuy các NH có rất nhiều lộ trình nhưng không có một tầm nhìn chung về kỹ thuật số. Các giải pháp cục bộ, giao diện và hệ thống không được tích hợp, khả năng truy cập dữ liệu đa kênh kém – dữ liệu thường xuyên không có sẵn và không được cập nhật… Đặc biệt vốn đầu tư rất lớn. Đây cũng là trở ngại lớn của các NH Việt Nam trong bối cảnh lợi nhuận NH khó khăn, chưa kể các NH phải tăng cường trích lập DPRR để xử lý các khoản nợ xấu… Tuy nhiên, ông cho rằng, nếu phần lớn chướng ngại chung có thể vượt qua thì lợi ích thực hiện NH số là rất lớn, thể hiện: doanh thu tăng trên xấp xỉ 25% đồng thời tăng thị phần; hiệu quả hoạt động chuyển biến nhờ tăng năng suất và giảm chi phí hơn 20%; sản phẩm độc đáo, giá trị cao, cung cấp cho khách hàng với tốc độ đột phá và chất lượng đột phá…
Bà Đàm Bích Thủy - Trưởng Đại diện NH Quốc gia Úc tại Việt Nam cũng thừa nhận rằng NH số, bảo mật NH là vấn đề không thể trì hoãn. Nhưng làm cách nào để tăng tốc chuyển đổi hoạt động NH số, áp dụng công nghệ cao? Theo ông Jackson, không thể áp dụng một mô hình chuyển đổi hoạt động NH số cho tất cả các NH mà sẽ phải phụ thuộc vào hoàn cảnh từng NH, cũng như phân khúc khách hàng mà NH đó hướng tới là cá nhân hay DN. Từ đó họ xem xét chi phí đầu tư và khả năng thu hồi vốn đối với số hóa dịch vụ NH ra sao để đưa ra quyết định đầu tư. Nhiều trường hợp NH trả một chi phí rất lớn đầu tư công nghệ số, trong khi đó lượng khách hàng hạn chế dẫn đến lãng phí. Nhất là hiện nay, nhiều khách hàng ở Việt Nam vẫn thích giao dịch bằng tiền mặt, dùng hoá đơn để thanh toán. Vì thế, theo ông Jackson, khách hàng cũng phải thay đổi tư duy thì mới góp phần tạo nên động lực thay đổi lớn cho các NH. “Việt Nam là quốc gia rất trẻ, nhân lực trong cơ cấu vàng đó là cơ hội để tạo nên những thế hệ nhân lực trẻ áp dụng công nghệ số”, vị chuyên gia này nhìn nhận.
Ông Phùng Duy Khương – Giám đốc khối bán lẻ VietinBank chia sẻ quan điểm: Dù là NH số, các giải pháp tài chính đều phải được xây dựng dựa trên nền tảng yêu cầu của khách hàng. “Mang lại giải pháp phù hợp giúp khách hàng sử dụng công nghệ số một cách hiệu quả mới là quan trọng”, ông Khương bổ sung thêm. Đồng tình quan điểm, Vũ Tấn Long – Giám đốc khối Digital Banking – VPBank cho rằng, số hoá không phải là mang lại công nghệ cho khách hàng mà là làm cho khách hàng thực hiện tốt hơn, phù hợp hơn, sử dụng các dịch vụ được nhanh hơn. Và đây là mô hình mà NH này tiếp tục triển khai trong thời gian tới.