Kết thúc cuộc họp tháng 7 diễn ra trong hai ngày 25-26/7/2017, Ủy ban Thị trường mở liên bang (FOMC) thuộc Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) quyết định, tiếp tục duy trì lãi suất chính sách ở mức 1,0-1,25% (được áp dụng sau cuộc họp vào ngày 13-14/6 vừa qua), áp dụng mức lãi suất 1,0% đối với nghiệp vụ cho vay qua đêm nhằm đảm bảo thanh khoản của các ngân hàng thương mại. Liên quan đến quyết định này, FOMC cũng nhất trí duy trì mức lãi suất 1,75% đối với tín dụng sơ cấp như hiện nay.
Liên quan đến tuyên bố của FOMC, các quan chức Fed dựa trên thông tin về diễn biến tình hình kinh tế Mỹ từ sau cuộc họp tháng sáu. Từ đầu năm đến nay, thị trường lao động tiếp tục được củng cố và hoạt động kinh tế có dấu hiệu tăng nhẹ. Cụ thể là, số người có việc làm tăng cao, tỷ lệ thất nghiệp tiếp tục giảm, chi tiêu của các hộ gia đình và đầu tư vào tài sản cố định của các doanh nghiệp tiếp tục mở rộng, lạm phát giảm nhẹ và thấp hơn ngưỡng 2,0% theo mục tiêu đề ra và mức lạm phát thấp này có xu hướng ổn định trong dài hạn. Mặc dù một số doanh nghiệp còn thận trọng, nhưng mức chi tiêu mua sắm tài sản cố định tăng 7,8% trong quý I và ghi nhận mức tăng liên tiếp trong ba quý qua, tạo ra kỳ vọng GDP sẽ tăng tốc trong quý II và GDP tăng thấp trong thời gian qua chỉ mang tính tạm thời.
Theo báo cáo của Bộ Thương mại Mỹ, sau khi tăng 1,2% trong quý I/2017, GDP quý II/2017 tại Mỹ tăng 2,6%, nhờ tiêu dùng, đầu tư và thương mại tăng trở lại. Cùng với tiêu dùng, hoạt động kinh doanh sôi động đã củng cố đà tăng GDP. Trong quý II/2017, chi tiêu mua sắm tài sản cố định tăng 8,2%, mức tăng cao nhất trong gần 2 năm qua và ghi nhận ba quý tăng liên tiếp, phát tín hiệu lạc quan của các doanh nghiệp về xu hướng gia tăng nhu cầu tại trong và ngoài nước. Kinh tế quý II/2017 tăng tốc sẽ góp phần đưa GDP tăng khoảng 1,9% trong sáu tháng đầu năm và tăng khoảng 2,5% trong năm 2017, nhưng vẫn thấp hơn mục tiêu tăng 3,0% do Tổng thống Donald Trump đề ra. Thậm chí, báo cáo cập nhật của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) còn hạ dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2017 xuống mức tăng 2,1%, giảm 0,2% so với dự báo đưa ra hồi tháng 4 vừa qua, nguyên nhân là do chính sách tài khóa không mở rộng như kỳ vọng ban đầu.
Các chuyên gia phân tích cũng nghi ngờ, Tổng thống Donald Trump sẽ không thực hiện được cam kết cắt giảm thuế sau khi Thượng viện Mỹ không thông qua dự luật thay thế Đạo luật Chăm sóc sức khỏe hợp túi tiền (ACA - gọi là Obamacare).
Cho đến nay, những bế tắc chính trị tại Washington chưa gây tổn hại đến niềm tin của các doanh nghiệp và người tiêu dùng. Trong quý II/2017, chi tiêu dùng tăng 2,9%, cao hơn nhiều so với mức tăng 1,9% trong quý I/2017. Tuy nhiên, đà tăng lương vẫn trầm lắng mặc dù nền kinh tế đã đạt tới trạng thái toàn dụng lao động, tỷ lệ thất nghiệp trong quý II/2017 giảm trung bình 4,4%.
Trong báo cáo riêng rẽ do Bộ Lao động công bố vào ngày 28/7/2017, sau khi tăng 0,8% trong quý I/2017, mức lương và thu nhập chỉ tăng 0,5% trong quý II. So với cùng kỳ năm trước, mức lương và thu nhập tăng 2,3%, chủ yếu trong lĩnh vực tài chính, thông tin, và công nghiệp khai khoáng.
Trong quý II/2017, lạm phát cũng khá trầm lắng, chỉ số giá cả hàng tiêu dùng (còn gọi là lạm phát lõi - không tính đến giá năng lượng và thực phẩm) chỉ tăng 0,9%, đây là mức tăng thấp nhất trong hai năm qua, và thấp hơn nhiều so với mức tăng 1,8% trong quý I. Trong quý II/2017, chỉ số sức mua trong nước cũng chỉ tăng 0,8%, sau khi tăng 2,6% trong quý trước.
Theo chức năng, nhiệm vụ quy định, FOMC tiếp tục tìm kiếm giải pháp tạo thêm việc làm cho người lao động và ổn định giá cả. Các quan chức kỳ vọng, với việc điều chỉnh lập trường chính sách tiền tệ theo lộ trình từng bước, hoạt động kinh tế sẽ tăng nhẹ, thị trường lao động tiếp tục cải thiện. Lạm phát hàng năm được kỳ vọng tiếp tục dao động dưới mục tiêu 2% trong ngắn hạn, nhưng sẽ ổn định quanh ngưỡng 2,0% trong giai đoạn trung hạn. Trong ngắn hạn, rủi ro đối với nền kinh tế nhìn chung vẫn ổn định, nhưng FOMC sẽ theo dõi chặt chẽ diễn biến lạm phát.
Về thời điểm tăng lãi suất trong tương lai gần, các thành viên FOMC sẽ dựa trên đánh giá thực tế và triển vọng kinh tế theo mục tiêu là tăng tối đa số lượng việc làm và mốc lạm phát 2%. Đánh giá này sẽ được tiến hành dựa trên nhiều thông tin, bao gồm các giải pháp và chỉ số trên thị trường lao động, các chỉ số về áp lực lạm phát và kỳ vọng lạm phát, diễn biến tài chính trong và ngoài nước. Các thành viên FOMC kỳ vọng, tình hình kinh tế sẽ tiếp tục diễn biến thuận lợi, đảm bảo cho Fed tăng dần các mức lãi suất chính sách theo lộ trình đề ra, mặc dù mức lãi suất thấp sẽ tiếp tục chi phối trong thời gian dài. Tuy nhiên, quyết định và mức tăng lãi suất sẽ tùy thuộc vào triển vọng kinh tế và dữ liệu kinh tế thực tế.
Cho đến nay, FOMC đang duy trì chính sách tái đầu tư các khoản thanh toán tiền vốn thu được từ các khoản nợ của các cơ quan chính phủ và chứng khoán cầm cố và tiếp tục gia hạn trái phiếu kho bạc thông qua hình thức đấu thầu. FOMC kỳ vọng sẽ nhanh chóng bắt tay vào việc thực hiện chương trình bình thường hóa bảng cân đối tài sản, vốn mở rộng đáng kể từ sau khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009, chương trình này đã được mô tả cụ thể tại Phụ lục các Nguyên tắc và Kế hoạch bình thường hóa chính sách của FOMC.
Theo nhận định của các chuyên gia và một số nhà đầu tư, GDP tăng dần và chi tiêu dùng và đầu tư tăng dần sẽ thúc đẩy GDP tăng cao trở lại sẽ cho phép Fed có thể bắt đầu hành động vào tháng 9. Khi đó, Fed sẽ tiến hành cắt giảm danh mục đầu tư trái phiếu 4,5 nghìn tỷ USD (vốn đã mở trong những năm sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009 và suy thoái kinh tế sau đó), đồng thời cân nhắc khả năng tăng lãi suất đợt ba trong năm nay.
Việc thu hẹp bảng cân đối kế toán sẽ bắt đầu bằng việc không tái đầu tư một phần tiền thu được từ danh mục đầu tư hàng tháng. Phần còn lại sẽ được tái đầu tư như thường lệ, ban đầu Fed sẽ không tái đầu tư 10 tỷ USD/tháng và tăng hàng quý lên mức 50 tỷ USD. Các quan chức Fed ước tính, một khi kế hoạch này hoàn tất, bảng cân đối tài sản có thể vẫn sẽ vượt quá 2 nghìn tỷ USD.
Chủ tịch Janet Yellen và các quan chức Fed nhấn mạnh, việc áp dụng các nghiệp vụ thu hẹp dần bảng cân đối tài sản nên được tiến hành thận trọng, tránh gây xáo trộn thị trường, đặc biệt là trước những lo ngại về nguy cơ lãi suất tăng cao nếu nhu cầu về trái phiếu ở mức thấp.
Các chuyên gia phân tích thị trường cho rằng, Fed đang bi quan về khả năng đạt được những mục tiêu kinh tế đề ra, nhất là mục tiêu lạm phát. Mặc dù tỷ lệ thất nghiệp đã giảm xuống còn 4,4%, các quan chức Fed khá lúng túng trong việc tìm kiếm giải pháp cải thiện thu nhập cho người lao động nhằm nâng cao chi tiêu và mức sống xã hội. Chỉ số tăng lương bình quân theo giờ vẫn kẹt ở mức 2,5%, chỉ số tiêu dùng cá nhân chỉ ở mức 1,4%.
Dấu hiệu đáng lo ngại là, lạm phát có xu hướng giảm dần. Trong ba tháng qua, lạm phát giảm từ 2,2% trong tháng 4 xuống 1,87% trong tháng 5 và 1,63% trong tháng 6. Điều này khiến một số quan chức cảnh báo, cần thận trọng trong việc tăng lãi suất cho đến khi lạm phát tiến sát ngưỡng mục tiêu đề ra, trái với kỳ vọng của đa số thành viên FOMC cho rằng, Fed sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9, hay tháng 10, tháng 12 tới đây. Lãi suất chính sách sẽ tác động đến tiêu dùng, đặc biệt là khả năng mua sắm nhà ở và mức tiết kiệm của dân cư, qua đó tác động đến tăng trưởng kinh tế.
Xuân Thanh (Nguồn: CNN, Fed, IMF)