Giá dầu và kim loại có thể tăng cao trong năm nay

Chỉ số giá cả danh nghĩa và dự báo

	Chỉ số giá cả (2010 = 100%				Dự báo (%)		Thay đổi *
	2015	2016	2017	2018	2017	2018	2017	2018
Các mặt hàng năng lượng	65	55	68	71	23,7	4,0	-1,1	-4,0
Mặt hàng phi năng lượng	82	80	84	85	4,9	0,6	0,8	0,7
Mặt hàng nông nghiệp	89	89	89	90	-0,6	1,2	-0,7	-0,7
Đồ uống các loại	94	91	83	84	-8,4	0,7	-1,7	-1,7
Lương thực - thực phẩm	91	92	92	93	-0,1	1,2	-0,2	-0,2
Dầu ăn và hàng ăn uống	85	90	89	91	-0,5	1,7	-2,7	-2,5
Ngũ cốc các loại	89	82	82	83	-0,2	1,9	2,4	2,3
Thực phẩm khác	100	105	106	106	0,4	0,1	0,6	0,5
Nguyên liệu thô	83	80	82	83	2,4	1,6	-1,2	-1,1
Phân hóa học	95	75	72	72	-4,1	-0,2	-3,7	-5,5
Kim loại và khoáng sản	67	63	77	76	22,4	-0,7	4,3	4,3
Kim loại quý	91	97	97	97	-0,2	-0,8	1,3	1,7
Giá dầu (USD/thùng)	51	43	53	56	23,8	5,7	-2,0	-4,0
Giá vàng (USD/oz)	1.161	1.249	1.250	1.238	0,1	-1,0	25,0	31,7

Nguồn: WB tháng 10/2017

(*): Thay đổi so với dự báo đưa ra hồi tháng 4/2017

Báo cáo nêu rõ, trong quý III/2017, giá cả các mặt hàng công nghiệp tiếp tục tăng cao, trong khi giá cả các mặt hàng nông nghiệp nhìn chung vẫn ổn định. Trên thị trường dầu mỏ thế giới, lượng dầu lưu kho tiếp tục giảm do nhu cầu tăng vững, các thành viên thuộc Tổ chức các nước Xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) tiếp tục kiềm chế hoạt động khai thác dầu, trong khi sản lượng dầu đá phiến tại Mỹ tương đối ổn định. Sau khi giảm xuống 43 USD/thùng vào năm 2016, giá dầu thế giới được dự báo tăng mạnh lên mức giá 53 USD/thùng trong năm nay và tiếp tục tăng lên 56 USD/thùng vào năm 2018, giảm nhẹ so với dự báo đưa ra hồi tháng 4/2017. Trong năm 2017, giá cả các mặt hàng kim loại được kỳ vọng tăng 22,0% do nhu cầu tăng cao, trong khi nguồn cung hạn chế, chủ yếu là do Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ các hoạt động khai khoáng nhằm bảo vệ môi trường. Trong năm 2018, do giá quặng sắt có thể giảm sâu, nên giá cả các mặt hàng kim loại được dự báo chỉ nhích nhẹ. Trong năm 2017, giá cả các mặt hàng nông nghiệp được dự báo tương đối ổn định, sau đó có thể tăng nhẹ vào năm 2018. Nguồn cung tại phần lớn các thị trường lương thực - thực phẩm khá dồi dào, dữ trữ lương thực được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới đây.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong quý III/2017, giá cả các mặt hàng năng lượng tăng 2,0% so với quý trước, do giá than tại Trung Quốc tăng tới 17% khi quốc gia này thắt chặt các quy định về bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản. Tuy nhiên, giá dầu thô chỉ tăng nhẹ lên mức giá trung bình 50,20 USD/thùng, tăng 1,6% so với quý trước. Mặc dù 22 quốc gia trong và ngoài OPEC chấp hành nghiêm chỉnh thỏa thuận cắt giảm sản lượng dầu, giá dầu trong sáu tháng đầu năm 2017 ghi nhận xu hướng giảm, chủ yếu là do lượng dầu lưu kho khá cao, sản lượng dầu đá phiến tại Mỹ phục hồi trở lại, lượng dầu khai thác tại Libya và Nigeria tiếp tục tăng - đây là hai quốc gia chưa phải tuân thủ các quy định cắt giảm sản lượng dầu. Trong quý III/2017, giá dầu thế giới phục hồi nhẹ do lượng dầu lưu kho giảm trong khi nhu cầu tăng cao, các nước trong và ngoài OPEC tiếp tục chấp hành cam kết cắt giảm sản lượng dầu, hoạt động trích xuất dầu đá phiến tại Mỹ tiếp tục ổn định. Trong khi đó, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu và giá ga lỏng tại châu Á tiếp tục ổn định.

Trong quý III/2017, giá cả các mặt hàng hóa phi năng lượng tăng khoảng 2% so với quý trước, nhưng có sự khác biệt khá lớn giữa các nhóm hàng hóa chủ chốt. Trong đó, giá các mặt hàng kim loại tăng tới 10% do nhu cầu tăng cao, nhất là tại Trung Quốc, trong khi nguồn cung tại quốc gia này giảm sâu.

Tương tự, giá cả kim loại quý tăng khoảng 1% trong quý III/2017, do nhu cầu đầu tư tăng vững và giá USD tiếp tục giảm. Sau khi giảm trong những tháng đầu năm, giá cả các mặt hàng nông nghiệp giảm tới 1%. Trong đó, giá lương thực - thực phẩm giảm 1%, phản ánh xu hướng giảm giá gạo và ngũ cốc các loại cũng như nhiều mặt hàng thực phẩm khác. Trái lại, giá cả các mặt hàng ăn uống tăng tới 1%, do giá đậu nành tăng cao (do sản lượng đậu nành tại Bắc Mỹ thấp hơn so với kỳ vọng). Giá cả đồ uống các loại tăng nhẹ, do giá cà phê tăng cao, trong khi giá nguyên liệu giảm sâu. Giá phân bón tăng 2%, chủ yếu do nhu cầu tại Brazil tăng cao, trong khi thiếu hụt sản lượng tại Trung Đông và Bắc Phi.

Theo dự báo, giá năng lượng có thể tăng 24% trong năm nay và tăng 4% trong năm 2018; giá cả các mặt hàng phi năng lượng giảm 5% trong năm 2017, sau đó sẽ tăng trở lại khoảng 1% vào năm 2018, thay đổi nhẹ so với dự báo đưa ra hồi tháng 4/2017. Giá dầu được dự báo tăng cao, nhưng cũng ẩn chứa nhiều rủi ro do bất ổn chính trị có thể gây gián đoạn nguồn cung, nhất là tại Irắc, Libya, Nigeria và Venezuela. Việc tiếp tục duy trì thỏa thuận cắt giảm sản lượng dầu tại các nước trong và ngoài OPEC có thể khiến nguồn cung hạn chế và gây sức ép tăng giá dầu, nhưng giá dầu có thể giảm sâu nếu không kéo dài thời hạn cắt giảm sản lượng dầu khai thác.

Trong năm 2018, giá khí đốt tự nhiên được dự báo tăng 3%. Đáng chú ý, giá khí đốt tự nhiên tại Mỹ có thể tăng 4% do nhu cầu trong nước và xuất khẩu tăng cao, trong khi nguồn cung chỉ tăng khiêm tốn. Trong vài năm tới, nguồn cung khí đốt tự nhiên được dự báo tiếp tục tăng cao do năng lực sản xuất khí hóa lỏng tiếp tục mở rộng, nhất là tại Mỹ và Australia. Sau khi tăng gần 30% trong năm 2017, giá than trong năm 2018 được kỳ vọng quay đầu giảm xuống 70 USD/tấn do nhu cầu tăng chậm, nhất là tại Trung Quốc.

Sau khi tăng 22% trong năm nay, giá các mặt hàng kim loại được dự báo tiếp tục tăng nhẹ trong năm 2018. Trong đó, khả năng giá quặng sắt giảm tới 10% sẽ được bù đắp bởi giá cả những mặt hàng kim loại cơ bản đều tăng, lượng chì khai thác tại Trung Quốc giảm mạnh. Tương tự, sản lượng kền khai thác (tại Australia) và sản lượng kẽm (tại Mỹ và Australia) cũng giảm đáng kể. Giá kim loại có thể tăng cao, nếu nhu cầu tăng cao hơn so với kỳ vọng và nguồn cung gián đoạn. Trái lại, giá kim loại có thể giảm sâu, nếu nhu cầu tại Trung Quốc tăng thấp hơn so với kỳ vọng và hoạt động khai khoáng tại quốc gia này tăng trở lại khi chính phủ nới lỏng các quy định về khai thác khoáng sản. Trong năm 2017, giá cả các mặt hàng kim loại quý được dự báo giảm 1% nếu lãi suất tại Mỹ tăng cao, nhưng có khác biệt đáng kể giữa các nhóm hàng. Trong đó, giá vàng được dự báo giảm 1% do kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Mỹ sẽ tăng lãi suất. Tương tự, giá bạc cũng có thể giảm nhẹ. Trái lại, giá bạch kim có thể tăng tới 4% do nhu cầu tăng cao và nguồn cung hạn chế.

Sau khi giảm nhẹ trong năm nay, giá cả các mặt hàng nông nghiệp được kỳ vọng sẽ ổn định trong năm 2018. Trong đó, giá ngũ cốc được dự báo khá ổn định trong năm nay, trước khi tăng 1% vào năm 2018 do sản lượng ngô đạt thấp. Giá dầu thực vật và các mặt hàng ăn uống có thể đạt mức tăng tương tự do sản lượng đậu nành giảm. Sau khi tăng 8% trong năm 2017, giá cả đồ uống các loại được dự báo chỉ tăng nhẹ trong năm 2018 do nguồn cung cà phê thiếu hụt. Sau khi tăng trên 2% trong năm nay, giá cả các mặt hàng nguyên liệu thô được dự báo tiếp tục tăng cao trong năm 2018, do nguồn cung cao su tự nhiên hạn chế. So với dự báo đưa ra hồi tháng 4/2017, giá cả các mặt hàng nông nghiệp nhìn chung không thay đổi. Giá phân bón được kỳ vọng tăng 3% do nhu cầu tăng nhẹ, nhưng có thể giảm trở lại năng lực sản xuất tăng cao.

Hoàng Thế Thỏa (Nguồn: WB tháng 10/2017)