Vài nét về thị trường chứng khoán toàn cầu 2017

Theo ghi nhận của Hãng tin Reuters, chỉ số MSCI toàn cầu đóng cửa ở mức 514,53 điểm, tăng 22% so với năm trước. Bất chấp những yếu tố tiêu cực như tiền ảo Bitcoin đạt mức giá kỷ lục trong gần 14 năm qua, căng thẳng leo thang tại bán đảo Triều Tiên, rối loạn chính trị tại châu Âu bắt nguồn từ làn sóng ly khai tại Catalonie và CHLB Đức vẫn chưa thành lập được Chính phủ mới sau bầu cử.

Chỉ số chứng khoán chủ chốt trên thế giới cuối năm 2017

Chỉ số chứng khoán	Đóng cửa 2017	Tăng giảm so 2016 (%)
MSCI toàn cầu	514,53	22,0
Global Dow	3.085,41	22,15
Dow Jones	24.719,22	25,08
Nasdaq composite	6.903,39	28,24
S&P 500	2.673,61	18,42
Russell 2000	1.535,51	13,14
NYSE composite	12.808,84	15,84
Canada S&P/TSE composite	16.209,13	5,32
Brazil Bovespa	76.402,08	24,23
Merval Argentina	30.065,61	77,7
Mêhicô: IPC All-share	49.354,42	8,01
Venezuela IBC	1.262,8	-96,01
Euro Stoxx 50	3.503,96	6,49
Stoxx Europe 50	3.177,84	5,56
Europe Dow	1.917,42	21,92
FTSE 100 Luân Đôn	7.687,77	7,63
CAC 40 Paris	5.312,56	9,26
DAX Frankfurt	12.917,64	12,51
Italy FTSE MIB	21.853,34	13,61
Spain IBEX 35	10.043,9	7,04
Bồ Đào Nha PSI 20	5.388,33	15,15
Russia RTS	1.154,43	-2,93
Thổ Nhĩ Kỳ BIST 100	115.333,01	47,6
Latvia OMX Riga	996,13	35,76
Thụy Sỹ	9.381,87	14,14
Đan Mạch OMX Copenhagen	1.024,22	15,87
Austria ATX index	3.420,14	30,62
Asia Dow	3.676,49	25,71
Australia All ordinaries	6.167,30	7,84
Australia S&P/ASX	6.065,1	7,05
Nikkei 225	22.764,94	19,10
Japan TOPIX	1.817,56	19,69
Hongkong Hangseng	29.919,15	35,99
Shanghai composite	3.307,17	6,56
Thâm Quyến composite	1.899,34	-3,54
Ấn Độ BSE Sensex	34.056,83	27,91
Indonesia JSX Index	6.355,65	19,99
Kopsi Hàn Quốc	2.467,49	21,76
Singapore Straits Times	3.402,92	18,13
Philippines PSE Composite	8.558,42	25,11
Thái Lan SET	1.753,71	13,65
CH Nam Phi FTSE/JSE	59.504,67	17,47
Pakistan KSE 100	40.371,13	-16,31
Vn Index	984,24	48,03
HNX Index	116,86	45,86

Nguồn: Guardian, WS. Journal

Trong năm 2017, hầu hết các cổ phiếu chủ chốt trên thị trường chứng khoán Phố Wall liên tiếp lập những đỉnh cao mới. Đồng thời, thị trường chứng khoán tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ khác trên thế giới cũng ghi nhận kết quả tăng điểm đầy ấn tượng. Nhờ đó, tổng giá trị vốn hóa của thị trường chứng khoán toàn cầu năm 2017 tăng thêm 12,4 nghìn tỷ USD.

Kết thúc năm 2017, thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận 9 năm tăng điểm liên tiếp, và là năm tốt nhất kể từ năm 2013. Trong đó, chỉ số công nghiệp Dow Jones tăng trên 25% lên 24.719,22 điểm; chỉ số S&P 500 tăng 18,4% lên 2.673,61 điểm; chỉ số công nghệ Nasdaq Composite tăng 28,2% lên 6.903,39 điểm.

Tương tự, thị trường chứng khoán châu Á khép lại năm 2017 trong tâm trạng đầy hứng khởi của giới đầu tư. Kinh tế toàn cầu tăng cao đã kéo theo lợi nhuận của các doanh nghiệp và giá hàng hóa cơ bản, trong khi lạm phát tiếp tục ở mức thấp tạo điều kiện để các NHTW duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng. Một trong những thị trường dẫn đầu sự tăng điểm trong khu vực là thị trường chứng khoán Việt Nam với mức tăng tới 48%, chứng khoán Hồng Kông tăng 36%, chứng khoán Hàn Quốc tăng gần 22%, chứng khoán Ấn Độ tăng 28%, chỉ số Nikkei 225 tại Nhật Bản tăng 19%.

Tại thị trường châu Âu, hầu hết các thị trường chứng khoán đều tăng tốc, nhưng với tốc độ thấp hơn so với thị trường chứng khoán Mỹ và châu Á. Trong đó, kinh tế khu vực euro phục hồi vững chắc đã góp phần thúc đẩy thị trường chứng khoán. Kết thúc năm 2017, chỉ số DAX Frankfurt tăng 12,5%, chỉ số FTSE MIB tăng 13,6%. Đáng chú ý, chỉ số FTSE 100 Luân Đôn tăng 7,6%, đánh dấu nỗ lực của Vương quốc Anh trong việc chặn đà suy giảm tăng trưởng kinh tế trong thời kỳ hậu Brexit và tác động tâm lý liên quan đến các cuộc đàm phán rời Liên minh châu Âu.

Về tốc độ phát triển thị trường chứng khoán năm 2017, chỉ số Merval tại Argentina đứng đầu danh sách với kết quả tăng 77,7%, sau khi tăng 45% vào năm trước đó. Trong đó, sự kiện ông Mauricio Macri đắc cử Tổng thống Argentina vào cuối năm 2015 được cho là đã trở thành yếu tố tích cực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thị trường chứng khoán quốc gia. Tuy nhiên, lạm phát tại Argentina vẫn ở mức cao, trên 20%, và đồng nội tệ pesos tiếp tục mất giá.

Đứng thứ hai là thị trường chứng khoán Việt Nam với chỉ số VN Index tăng 48% và HNX Index tăng 46%, mức tăng cao nhất trong 10 năm qua và dẫn đầu các thị trường chứng khoán châu Á. Yếu tố cơ bản hỗ trợ thị trường chứng khoán Việt Nam tăng tốc bắt nguồn từ nỗ lực cải cách kinh tế, nhất là các giải pháp cổ phần hóa khu vực doanh nghiệp nhà nước. Ngoài ra, một số doanh nghiệp Việt Nam đang tích cực chuẩn bị đăng ký niêm yết trên thị trường chứng khoán quốc tế.

Đứng thứ ba là chứng khoán Thổ Nhĩ Kỳ với mức tăng 43,6% trong năm nay, nhờ Chính phủ cắt giảm thuế và thực hiện chương trình bảo lãnh nhằm khuyến khích các ngân hàng cho các doanh nghiệp nhỏ vay tiền. Tương tự là trường hợp Nigeria, chỉ số All-Share index ghi nhận tốc độ phục hồi mạnh mẽ với mức tăng trưởng 43% sau khi giảm xuống mức đáy vào năm 2015 và 2016 do giá dầu giảm sâu, các cuộc tấn công khủng bố, đồng nội tệ mất giá, và đại dịch Ebola. Hiện nay, giá dầu đã hồi phục đáng kể, các quy định về đổi ngoại tệ được nới lỏng, và nền kinh tế nước này đã thoát khỏi suy thoái. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Nigeria vẫn chưa tái lập được mức điểm kỷ lục, vốn được thiết lập vào năm 2008.

Tiếp theo là chỉ số Hang Seng của thị trường chứng khoán Hồng Kông với kết quả tăng 36% trong năm 2017, trái với xu hướng giảm điểm trên các thị trường chứng khoán Trung Quốc đại lục. Sự khác biệt này được cho là xuất phát từ diễn biến giá cổ phiếu của công ty công nghệ Tencent, với kết quả tăng trên hai lần trong năm 2017. Thậm chí, mức vốn hóa của Tencent đôi khi đã vượt mức vốn hóa của mạng xã hội lớn nhất thế giới Facebook. Thấp hơn một chút là thị trường chứng khoán Latvia với chỉ số OMX Riga tăng 35,8%, chủ yếu nhờ kinh tế phục hồi mạnh mẽ, nhất là các hoạt động công nghiệp và xuất khẩu.

Trái với kết quả tăng trưởng đầy ấn tượng tại hầu hết các thị trường chứng khoán thế giới, một số thị trường chứng khoán vẫn ảm đạm. Trầm trọng nhất là trường hợp Venezuela, với mức suy giảm tới 100%, do giá dầu lao dốc và rối loạn chính trị đã đẩy quốc gia này vào giai đoạn khủng hoảng trầm trọng. Tiếp theo là thị trường chứng khoán Qatar, với mức suy giảm tới 19%, do khủng hoảng ngoại giao giữa Qatar với một loạt nước láng giềng trong khu vực, dẫn đầu là A rập Xê út, bắt nguồn từ những cáo buộc cho rằng, Qatar đã tài trợ cho khủng bố - một cáo buộc mà Qatar phủ nhận.

Có nhiều nguyên nhân thúc đẩy thị trường chứng khoán năm 2017 tăng tốc, chủ yếu là do kinh tế toàn cầu tăng cao nhất trong những năm gần đây. Đáng chú ý, kinh tế khu vực đồng euro ghi nhận kết quả phục hồi vững chắc sau nhiều năm trầm lắng, GDP tại Trung Quốc vẫn tăng cao, mặc dù chậm dần. Theo OECD, thương mại toàn cầu năm 2017 tăng 4,8%, cao hơn nhiều so với kết quả tăng 2,6% trong năm trước, GDP toàn cầu tăng tốc, từ mức tăng 3,1% trong năm 2016 lên 3,6% trong năm 2017. Chương trình cắt giảm thuế quy mô lớn tại Mỹ được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng đầu tư và tăng thu lợi nhuận. Trong khi đó, các NHTW tiếp tục bơm tiền vào hệ thống tài chính toàn cầu thông qua chương trình nới lỏng định lượng. Trong năm 2017, các thị trường tài chính và chứng khoán toàn cầu chứng kiến một năm có mức độ chao đảo thấp nhất, tình hình chính trị trên toàn cầu nhìn chung ổn định hơn so với những năm trước đây.

Về động lực thúc đẩy thị trường chứng khoán năm 2018, yếu tố quan trọng bắt nguồn tình hình kinh tế Mỹ. Trong đó, việc cắt giảm thuế thu nhập doanh nghiệp từ tỷ lệ 35% xuống 21% được cho là sẽ thúc đẩy thị trường chứng khoán Mỹ trong năm 2018, qua đó gây tác động lan tỏa toàn cầu. Tuy nhiên, một số chuyên gia chiến lược lo ngại, kinh tế tăng nhanh có thể sẽ gây áp lực tăng lạm phát, buộc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải rút ngắn lộ trình tăng lãi suất. Ngoài ra, các nhà đầu tư cũng theo dõi chặt chẽ diễn biến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ vào năm 2018. Trong trường hợp đảng Cộng hòa mất kiểm soát tại Thượng viện hoặc Hạ viện, chương trình nghị sự của Đảng này và của chính quyền Mỹ nói chung có thể bị ngừng trệ, ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình kinh tế và thị trường tài chính.

Hoàng Thế Thỏa (Nguồn: CNN, Guardian, Reutres, WS. Journal)