Để hoàn thiện khung khổ pháp lý áp dụng Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS) về thẻ chip nội địa làm cơ sở cho các TCTD thực hiện, Thống đốc NHNN ban hành Thông tư số 41/2018/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 19/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động thẻ ngân hàng, trong đó có yêu cầu: Tổ chức phát hành thẻ (PHT), tổ chức thanh toán thẻ (TTT) phải tuân thủ TCCS về thẻ chip nội địa khi phát hành thẻ khi có BIN (mã định dạng ngân hàng) do NHNN cấp và áp dụng đối với ATM, thiết bị chấp nhận thẻ tại điểm bán của tổ chức TTT; Quy định lộ trình chuyển đổi từ thẻ từ sang thẻ chip đối với PHT và TTT. Công ty cổ phần Thanh toán quốc gia Việt Nam (Napas) vừa chính thức phát thông tin bắt đầu chuyển đổi thẻ từ sang thẻ chip. Đây là sự nỗ lực trong chỉ đạo điều hành của NHNN Việt Nam cũng như Napas - đơn vị được giao làm đầu mối trong kế hoạch chuyển đổi thẻ từ sang thẻ chip.
Sẵn sàng chuyển đổi khoảng 75 triệu thẻ
Từ cuối năm 2018, NHNN đã ban hành Quyết định số 1927/QĐ-NHNN công bố Bộ Tiêu chuẩn cơ sở về thẻ chip nội địa là cơ sở quan trọng cho Napas triển khai nhiệm vụ. Trước đó, Napas cũng hoàn thành xây dựng bộ tiêu chuẩn, xây dựng thành công Bộ Tiêu chuẩn thẻ chip VN (VCCS - tiêu chuẩn kỹ thuật thẻ chip Việt Nam).
Nâng cấp hệ thống phát hành thẻ sẽ phải đi cùng với việc nâng cấp hệ thống chuyển mạch. Ngân hàng phải đầu tư thêm, song họ phải chấp nhận vì đây là nhu cầu tất yếu, phù hợp với xu thế chung của các quốc gia trên thế giới, góp phần đảm bảo an ninh, an toàn, bảo mật thông tin, ngăn chặn các hành vi gian lận trong hoạt động phát hành và thanh toán thẻ...
Năm 2018, số lượng giao dịch thanh toán thực hiện qua thẻ ngân hàng đạt gần 230 triệu giao dịch (tăng 19% so với năm 2017) với tổng số tiền giao dịch là 592.000 tỷ đồng. Thanh toán qua thẻ ngân hàng tăng mang lại nhiều lợi ích cho xã hội, nhưng đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán thì phải đối mặt với nhiều rủi ro tiềm ẩn hơn, nhất là khi thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng ở Việt Nam hầu hết vẫn là thẻ từ.
Việc chuyển đổi sử dụng thẻ chip sẽ nâng cao tính bảo mật cho khách hàng
Theo nhận định của chuyên gia công nghệ, đây là công nghệ của những năm 70, và tội phạm ngày nay có thể sử dụng công nghệ cao để đưa ra nhiều cách copy dữ liệu trong đó. Một số rủi ro có thể đến từ loại thẻ này như: làm giả thẻ, gian lận thẻ, sử dụng chip điện tử hoặc thiết bị đọc trực tiếp lấy trộm thông tin thẻ để thanh toán, rút/chuyển tiền... Việc làm giả thẻ được thực hiện thông qua việc đánh cắp các thông tin cá nhân và thông tin thẻ bằng cách skimming (dùng máy cà thẻ có dùng hộp quẹt thẻ có chức năng mã hoá để ghi trộm thông tin thẻ), trộm cắp thông tin trên hoá đơn cà thẻ, skimming trên ATM, sử dụng phần mềm gián điệp để trộm thông tin... Việc chuyển đổi từ thẻ từ sang thẻ chip để đảm bảo an toàn bảo mật ngày càng trở nên cấp bách.
Theo ông Nguyễn Quang Minh - Phó tổng giám đốc Napas, lần đầu tiên ngành Ngân hàng có một bộ tiêu chuẩn chung thống nhất về sản phẩm thẻ thanh toán, giúp các ngân hàng và các hãng sản xuất thẻ và thiết bị chấp nhận thẻ dễ dàng triển khai, giúp cho khách hàng có trải nghiệm thanh toán đồng nhất trên hạ tầng thanh toán của toàn bộ các ngân hàng. Napas đã tuân thủ tiêu chuẩn VCCS theo đúng thông lệ quốc tế và các tổ chức thẻ nội địa ở các quốc gia trong khu vực và thế giới, sẵn sàng để đánh giá cho các sản phẩm thẻ, thiết bị chấp nhận thẻ và hệ thống xử lý giao dịch của các hãng sản xuất và ngân hàng.
Hiện Napas và các ngân hàng đã và đang phối hợp để thực hiện chuyển đổi thẻ và thiết bị chấp nhận thẻ theo đúng lộ trình đặt ra của NHNN. Với số lượng thẻ từ hiện tại khoảng 75 triệu thẻ, số lượng POS khoảng 300.000 chiếc, tuy nhiên, đại diện Napas cho rằng, phần lớn POS đã tuân theo Tiêu chuẩn EMV và việc nâng cấp để hỗ trợ Tiêu chuẩn thẻ nội địa không quá phức tạp.
Vai trò của Napas là đơn vị chuyển mạch và bù trừ điện tử các giao dịch thẻ đảm bảo tuân thủ tiêu chuẩn VCCS và đã chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực, hạ tầng công nghệ để hỗ trợ các ngân hàng triển khai. Napas có nhiệm vụ phải hỗ trợ về kỹ thuật với các ngân hàng trong việc triển khai bộ kỹ thuật, cung cấp thông tin đầy đủ cho các ngân hàng.
Đến nay, có rất nhiều ngân hàng đã đăng ký với Napas để thực hiện chuyển đổi thẻ từ sang thẻ chip nội địa. Hiện tại Napas đang hỗ trợ triển khai chuyển đổi cho 7 ngân hàng đầu tiên gồm Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank, Sacombank, TPBank, ABBank. Việc chuyển đổi bao gồm triển khai hệ thống phát hành thẻ, hệ thống chấp nhận thẻ, hệ thống xử lý giao dịch để kết nối với Napas.
Hết năm 2019 sẽ chuyển đổi được 30% số lượng thẻ từ sang thẻ chip
Dự kiến đến hết năm 2019 sẽ chuyển đổi được 30% số lượng thẻ từ sang thẻ chip và hết năm 2021 hoàn tất việc chuyển đổi. Lợi ích các ngân hàng thu được khi thực hiện chuyển đổi không chỉ trước mắt mà còn về lâu dài như: Hạn chế được rủi ro các giao dịch giả mạo, đảm bảo an ninh an toàn thanh toán cho khách hàng.
Đồng thời thẻ chip không tiếp xúc (contactless) còn mở rộng khả năng tích hợp các tiện ích thanh toán với các ngành kinh tế khác, hướng tới chiếc thẻ thanh toán đa năng, thẻ chip có thể tích hợp các ứng dụng thanh toán trong giao thông, bảo hiểm, y tế, giáo dục, thanh toán nhiều dịch vụ công ngay trên cùng một chiếc thẻ.
Theo kinh nghiệm của các quốc gia đi trước, khó khăn lớn nhất là quá trình chuyển đổi bị kéo dài, vượt quá lộ trình đặt ra ban đầu, dẫn đến hạ tầng không đồng bộ và không xử lý triệt để được vấn đề bảo mật, chống gian lận trong giao dịch thanh toán. Do vậy các bên tham gia cần cam kết việc chuyển đổi bám sát theo lộ trình đã được đưa ra của NHNN.
Theo chia sẻ của ông Nghiêm Thanh Sơn - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN), Thông tư 41 đã đề ra lộ trình cụ thể trong 3 năm (2019, 2020, 2021) với việc chuyển đổi sang thẻ chip nội địa của các ngân hàng. Cụ thể, đến 31/12/2019 ít nhất 30% số thẻ nội địa được các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phát hành phải chuyển đổi sang thẻ chip; đến 31/12/2020 ít nhất 60% thẻ nội địa phát hành phải chuyển đổi sang thẻ chip; và 31/12/2021, 100% thẻ chip được phát hành bởi các ngân hàng cũng như các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải được chuyển đổi sang thẻ chip.
Gần đây nhất, trung tuần tháng 3/2019, NHNN đã có Công văn số 1524/NHNN-TT đề nghị các tổ chức PHT, tổ chức TTT, chuyển mạch thẻ, bù trừ điện tử giao dịch thẻ chủ động, nghiêm túc tổ chức triển khai áp dụng TCCS về thẻ chip nội địa theo lộ trình chuyển đổi quy định tại Thông tư 41; yêu cầu các đơn vị nêu trên phải đảm bảo hoạt động thẻ diễn ra liên tục, ổn định và an toàn, đồng thời phải đảm bảo quyền lợi hợp pháp của chủ thẻ trong quá trình thực hiện chuyển đổi. NHNN cũng khuyến khích các tổ chức PHT, TTT hoàn thành triển khai việc áp dụng TCCS về thẻ chip nội địa trước thời hạn so với quy định.
Chia sẻ về ưu điểm của thẻ chip, ông Nguyễn Quang Minh cho biết, thẻ chip khác thẻ từ là thông tin nằm trong chip được mã hóa, được khóa, chỉ có ngân hàng phát hành mới đọc được. Và khi không đọc được dữ liệu trong thẻ nên không thể làm thẻ giả được. Đặc biệt, thẻ chip không tiếp xúc (contactless) sẽ tiện dụng hơn so với thanh toán tiền mặt ở tốc độ giao dịch nhanh chỉ 0,2-0,3 giây là xử lý xong giao dịch, khách hàng khi đưa thẻ thanh toán chạm vào máy POS cũng không cần nhập mã PIN hay ký xác nhận với các giao dịch giá trị nhỏ.
Napas đề xuất ngưỡng thanh toán không xác thực chủ thẻ mỗi lần có giá trị tối đa 1 triệu đồng, lũy kế cộng dồn tối đa 3 triệu đồng. Sau ngưỡng này, chủ thẻ phải nhập mã PIN để xác thực lại giao dịch, đảm bảo an toàn, thuận lợi cho chủ thẻ cũng như yêu cầu quản trị rủi ro của các ngân hàng. Tuy nhiên, ngưỡng giá trị thanh toán sẽ do mỗi ngân hàng phát hành thẻ quy định.
Thẻ chip không tiếp xúc thanh toán tiền mặt ở tốc độ giao dịch nhanh chỉ 0,2-0,3 giây là xử lý xong giao dịch
Vậy, sự chuyển đổi thẻ này có sự lan tỏa tới các ngành khác? Đại diện Napas cho rằng, khi thiết kế dự án, Napas xác định việc chuyển đổi này sẽ đáp ứng nhu cầu hiện tại và dự trù trước nhu cầu trong tương lai để đáp ứng nhu cầu thanh toán qua di động như dùng thẻ, dùng điện thoại táp lên máy POS để thanh toán.
Hai là sẵn sàng tích hợp đa ứng dụng, con chip bản chất là máy tính thu nhỏ, sẵn sàng ứng dụng cho y tế, giao thông… Xu hướng tới 4.0 sẵn sàng tích hợp con chip lên thanh toán. Bản thân bộ tiêu chuẩn chip nội địa thiết kế tối ưu thanh toán trong giao thông. Tốc độ hoàn thành dưới 300mns, thông 150-200mns, đáp ứng tiêu chuẩn trong giao thông công cộng (dưới 300mns).
Việc sẵn sàng thanh toán trong giao thông mang ý nghĩa lớn, hiện nay nhiều quốc gia trên thế giới đã ứng dụng thẻ phổ biến như: Anh, Úc, Malaysia và các quốc gia khác thanh toán theo xu hướng EMV Open loop (thẻ vòng mở).
Napas hiện tích cực phối hợp với Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh tiến tới sẵn sàng ứng dụng thẻ chip nội địa Việt Nam trong giao thông công cộng, từ nay tới cuối năm thí điểm với hai tuyến xe bus tại Hà Nội. Việc sẵn sàng thanh toán trong giao thông làm tăng tiện ích chủ thẻ và tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt trong cuộc sống, góp phần tiết kiệm chi phí in thẻ vé.
Chuyên gia chia sẻ, việc chuyển đổi từ thẻ từ sang thẻ chip, các ngân hàng sẽ phải chấp nhận một khoản chi phí không nhỏ, có thể cao gấp 15 - 20 lần so với phôi thẻ từ; phải nâng cấp thiết bị chấp nhận thẻ, hệ thống chuyển mạch nội bộ từng nhà băng để có sự tương thích.
Như vậy, nâng cấp hệ thống phát hành thẻ sẽ phải đi cùng với việc nâng cấp hệ thống chuyển mạch. Ngân hàng phải đầu tư thêm, song họ phải chấp nhận vì đây là nhu cầu tất yếu, phù hợp với xu thế chung của các quốc gia trên thế giới, góp phần đảm bảo an ninh, an toàn, bảo mật thông tin, ngăn chặn các hành vi gian lận trong hoạt động phát hành và thanh toán thẻ...
NN