Ngày 8/8/2018, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Trong chiến lược này, việc chú trọng phát triển, ứng dụng khoa học công nghệ ngành Ngân hàng và phát triển các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng hiện đại, tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng được xác định là hai trong số nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong chiến lược ngành Ngân hàng trong những năm tới.
Nhận thức được tầm quan trọng, tiềm năng và sự tác động mạnh mẽ của khoa học công nghệ đối với hoạt động ngân hàng, NHNN đã chủ động thực hiện nhiều hoạt động của Ngành nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ được giao.
Tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý đối với sản phẩm, dịch vụ mới
NHNN đã định hướng, khuyến khích các TCTD đầu tư vào ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý điều hành và quản trị nội bộ, số hóa mọi hoạt động giao dịch ngân hàng và cập nhật những công nghệ mới nhất như xác thực vân tay, sinh trắc, mã QRCode.
Cụ thể, ngày 05/10/2018, NHNN đã ban hành Quyết định số 1928/QĐ-NHNN về việc công bố Tiêu chuẩn cơ sở “Đặc tả kỹ thuật QR Code hiển thị từ phía đơn vị chấp nhận thanh toán tại Việt Nam’’, thanh toán phi tiếp xúc (NFC) để tạo bước đột phát trong hoạt động cung ứng dịch vụ tới khách hàng. Đồng thời tạo điều kiện để các NHTM mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp thương mại điện tử, các trung gian thanh toán để phục vụ các giao dịch thanh toán bán lẻ, giá trị thấp (ví điện tử), phối hợp thu ngân sách nhà nước.
Đặc biệt, ngày 05/10/2018, NHNN đã ban hành Quyết định số 1927/QĐ-NHNN công bố Bộ tiêu chuẩn cơ sở về thẻ chip nội địa, bao gồm 10 tiêu chuẩn cơ sở về các yêu cầu kỹ thuật thẻ thanh toán nội địa công nghệ chip tiếp xúc và không tiếp xúc tại Việt Nam. Đây là Bộ tiêu chuẩn cơ sở đầu tiên quy định chi tiết và đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật thẻ thanh toán nội địa tại Việt Nam, được xây dựng theo hướng tương thích với chuẩn EMV. Việc ban hành Bộ tiêu chuẩn cơ sở này nhằm đảm bảo an ninh, an toàn, bảo mật trong hoạt động thẻ ngân hàng, tạo thuận lợi cho việc gia tăng các tính năng, tiện ích cho chủ thẻ.
Để phù hợp hơn với thực tế triển khai nông nghiệp trong tình hình mới, ngày 7/9/2018, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 116/2018/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 55/2018/NĐ-CP ngày 09/6/2015 của Chính phủ về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Nghị định đã đưa ra nhiểu điểm mới đột phá như: nâng mức cho vay không có tài sản bảo đảm lên gấp 02 lần so với mức cho vay hiện hành đối với một số đối tượng khách hàng cá nhân, hộ gia đình, chính sách khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp theo mô hình liên kết, ứng dụng công nghệ cao, chính sách xử lý rủi ro đối với khách hàng gặp khó khăn do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng…. Nghị định 116 ra đời song hành cùng các giải pháp về tín dụng của ngành Ngân hàng đã đáp ứng cơ bản nhu cầu vốn phục vụ sản xuất – kinh doanh và nhu cầu tiêu dùng của người dân, doanh nghiệp, đặc biệt nâng cao tiếp cận vốn của người nghèo, người có thu nhập thấp ở khu vực nông thôn, góp phần hạn chế việc người dân tìm đến các nguồn vốn không chính thức khác.
Đẩy mạnh thanh toán dịch vụ công qua ngân hàng
Ngày 23/2/2018, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 241/QĐ-TTg phê duyệt Đề án đẩy mạnh thanh toán qua ngân hàng đối với các dịch vụ công: thuế, nước, học phí, viện phí và chi trả các chương trình an sinh xã hội. Thực hiện nhiệm vụ là đơn vị chủ trì triển khai, theo dõi, đôn đốc thực hiện Đề án, NHNN cũng đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Đề án 241 trong phạm vi ngành Ngân hàng (Quyết định số 923/QĐ-NHNN ngày 9/5/2018), trong đó xác định các nhiệm vụ cụ thể, thời hạn hoàn thành và trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong việc tổ chức triển khai các giải pháp thực hiện Đề án.
Thực hiện chủ trương của NHNN, các TCTD đã tăng cường kết nối với các cơ quan Thuế, Hải quan, Kho bạc, điện lực, viễn thông, bảo hiểm xã hội, bệnh viện… cung cấp nhiều sản phẩm, dịch vụ thanh toán phù hợp nhằm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt đối với các dịch vụ công. 100% thu thuế điện tử đã thực hiện với các nhóm thuế như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế sử dụng đất và thuế môi trường. Đến nay, Tổng cục Hải quan đã ký hợp đồng thu hộ với 46 NHTM kết nối trực tuyến với Cổng thanh toán điện tử của Tổng cục Hải quan. Tỷ lệ thanh toán, nộp tiền qua ngân hàng phối hợp thu của Kho bạc Nhà nước tương đối cao.
Thanh toán dịch vụ công qua ngân hàng góp phần mang lại hiệu quả quản lý, giảm sử dụng tiền mặt trong các hoạt động thanh toán, giảm bớt những chi phí có liên quan đến việc phát hành và lưu thông tiền mặt. Đồng thời, thực hiện hiệu quả việc xây dựng chính quyền điện tử, tạo cơ sở thực hiện hành chính công trực tuyến, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ ngân hàng của tổ chức, cá nhân. Việc thanh toán dịch vụ qua ngân hàng giúp tăng sự lưu chuyển tiền tệ hỗ trợ và tăng thêm sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Thúc đẩy ứng dụng công nghệ của cách mạng 4.0
Ngày 28/12/2018, NHNN đã ban hành Quyết định số 2617/QĐ-NHNN ban hành Kế hoạch hành động của ngành Ngân hàng thực hiện Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường năng lực tiếp cận cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025. Quyết định này đã cụ thể hóa các giải pháp tại Chỉ thị số 16 bằng 4 mục tiêu cụ thể và 9 nhóm giải pháp, trong đó chú trọng hoạt động thiết kế cung ứng sản phẩm dịch vụ tài chính ngân hàng qua kênh hiện đại như internet banking, mobile banking… dễ tiếp cận cho đại đa số người dân và doanh nghiệp với thủ tục đơn giản, chi phí hợp lý, an toàn, bảo mật; tăng cường bảo mật, an toàn, an ninh trong hoạt động ngân hàng; đẩy nhanh các hoạt động nghiên cứu và hoàn thiện chính sách nhằm tạo hệ sinh thái đồng bộ cho phát triển dịch vụ ngân hàng số, công ty Fintech để tăng độ phổ cập tài chính trên phạm vụ toàn quốc.
Nhằm đón đầu xu hướng phát triển của khoa học công nghệ, các ngân hàng đã chủ động nghiên cứu, đầu tư mạnh mẽ vào một số công nghệ thành tựu của nhân loại trong sản phẩm, dịch vụ, hoạt động và quản trị của mình. Nổi bật nhất là việc triển khai thực tế các công nghệ số nền tảng như: Điện toán đám mây, Phân tích dữ liệu lớn, Trí tuệ nhân tạo, các ứng dụng, giải pháp như xác thực sinh trắc học… nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, làm phong phú thêm những trải nghiệm khách hàng.
Song song với đó là sự phát triển, mở rộng hệ sinh thái dịch vụ tài chính trong nước với sự góp mặt của các doanh nghiệp Fintech phát triển dựa trên thành tựu của khoa học công nghệ nhằm đáp ứng nhu cầu thương mại điện tử gia tăng, các hoạt động đa dạng của kinh tế số và thỏa mãn tốt hơn nhu cầu, hành vi thay đổi của người tiêu dùng trong kỷ nguyên số.
Người dân đã được thụ hưởng những tiện ích từ các sản phẩm dịch vụ, ngân hàng hiện đại; tiết kiệm được chi phí đi lại, thời gian khi sử dụng dịch vụ ngân hàng và tiếp cận với nguồn vốn vay ngân hàng dễ dàng và nhanh chóng hơn. Thời gian chu chuyển vốn được rút ngắn, góp phần thúc đẩy nhanh hơn quá trình phát triển sản xuất kinh doanh và vòng quay vốn.
NH