Theo Báo cáo triển vọng kinh tế mới nhất tháng 12/2020 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD), việc một số vắc-xin ngừa COVID-19 có thể sẽ được phổ biến rộng rãi vào năm tới đã làm dấy lên hy vọng quá trình phục hồi kinh tế nhanh chóng hơn. Tuy nhiên, các chính sách hỗ trợ tài khóa và bảo vệ sức khỏe cộng đồng cần tiếp tục được duy trì trong khi có các hành động dứt khoát để đảm bảo động lực tăng trưởng.
Tại Báo cáo Triển vọng kinh tế tháng 6, OECD đã cảnh báo về nguy cơ một làn sóng lây nhiễm dịch bệnh thứ hai vào cuối năm có thể khiến tiến trình phục hồi ban đầu đi chệch hướng. Trên thực tế, hiện nay, Châu Âu và Bắc Mỹ đang gánh chịu tác động từ sự bùng phát trở lại của virus, khiến quá trình phục hồi bị đình trệ. GDP toàn cầu trong quý IV năm 2020 dự kiến sẽ thấp hơn 3% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi đó khu vực đồng Euro và Hoa Kỳ có mức giảm dự kiến lần lượt là 7,3% và 3,2%.
Báo cáo Triển vọng kinh tế mới của OECD cũng cho rằng các hoạt động sẽ tiếp tục bị hạn chế với các biện pháp giãn cách xã hội và đóng cửa một phần biên giới có thể sẽ được duy trì đến nửa đầu năm 2021. Kinh tế toàn cầu dự kiến sẽ chỉ dần dần đạt được đà tăng trưởng khi vắc xin được triển khai khắp các nước OECD trong năm 2021. Sau khi giảm mạnh 4,2% trong năm nay, GDP thế giới dự kiến sẽ tăng 4,2% vào năm 2021, trong đó Trung Quốc được cho là sẽ chiếm trên 1/3 tổng mức tăng trưởng đó.
Sự phục hồi sẽ không đồng đều giữa các quốc gia cũng như giữa các lĩnh vực và có thể dẫn đến những thay đổi lâu dài trong nền kinh tế thế giới. Các quốc gia có chương trình kiểm tra, theo dõi và cách ly hiệu quả và các nước có vắc xin tiêm chủng hữu hiệu được phân phối nhanh chóng sẽ có được sự phục hồi tương đối tốt, tuy nhiên mức độ không chắc chắn vẫn còn cao.
Báo cáo của OECD cũng xác định các yếu tố rủi ro đối với các dự báo chính. Việc giải phóng sức cầu bị dồn nén cùng với tiết kiệm được tích lũy có thể tăng cường đà phục hồi nếu vắc xin được cung cấp nhanh và rộng rãi hơn, và sẽ thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu lên mức khoảng 5% vào năm 2021. Nhưng lòng tin có thể bị ảnh hưởng nếu có vấn đề phát sinh với việc phân phối vắc xin hoặc tác dụng phụ không mong muốn hay các bài học từ hai đợt dịch đầu tiên không được học. Nếu kịch bản này xảy ra, tăng trưởng toàn cầu năm 2021 sẽ giảm 2,57 điểm phần trăm.
Cũng theo các chuyên gia OECD, sự hợp tác quốc tế là cần thiết hơn bao giờ hết để biến hy vọng phục hồi nhanh chóng trở thành hiện thực. Laurence Boone - Kinh tế trưởng của OECD cho rằng bức tranh kinh tế toàn cầu đang sáng sủa hơn cùng với triển vọng xuất hiện của vắc xin cũng như việc quản lý dịch bệnh tốt hơn. Tuy nhiên nhưng tình hình vẫn còn bấp bênh, đặc biệt là đối với những người có tay nghề thấp và các doanh nghiệp nhỏ đang gặp khó khăn.
Báo cáo cũng chỉ ra cuộc khủng hoảng hiện nay đã tác động mạnh đến những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong xã hội. Hàng triệu doanh nghiệp vừa và nhỏ - những động lực chính tạo ra việc làm - cũng rơi vào tình trạng khó khăn. Lợi nhuận giảm sẽ ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của các doanh nghiệp này trong tương lai và làm suy giảm khả năng đầu tư của họ.
Thiệt hại kinh tế sẽ nặng nề hơn nếu không có sự hỗ trợ tài chính lớn của chính phủ để giúp người dân và các công ty vượt qua cú sốc. Các hành động chính sách cần có mục tiêu tốt hơn hướng đến những nơi cần thiết nhất để tăng cường sự phục hồi. Cán cân chi tiêu cần dần dần hướng tới đầu tư nhiều hơn vào y tế, giáo dục và cơ sở hạ tầng, khuyến khích sự chuyển dịch sang một nền kinh tế xanh hơn và số hóa hơn.
Báo cáo Triển vọng Kinh tế cũng kêu gọi hành động kiên quyết từ các nhà hoạch định chính sách trên một số lĩnh vực: Tăng cường các dịch vụ y tế công thông qua đầu tư nâng cao chất lượng nhân viên y tế, các chiến lược và năng lực dự phòng; triển khai hiệu quả các chương trình kiểm tra, truy vết và cách ly; bắt đầu lập kế hoạch cho chiến dịch tiêm chủng ngay bây giờ; đẩy mạnh hợp tác quốc tế để đảm bảo có sẵn vắc xin và phương pháp điều trị ở bất cứ nơi nào cần thiết. Hỗ trợ các đối tượng dễ bị tổn thương bằng cách mở rộng mạng lưới an sinh xã hội và nâng cao đào tạo cho thanh niên và những người có kỹ năng thấp; đảm bảo rằng trẻ em có hoàn cảnh khó khăn được trang bị tốt cho thời đại kỹ thuật số để mang lại cho các em cơ hội bình đẳng; Tiếp tục hỗ trợ các doanh nghiệp bằng cách cung cấp các khoản tài trợ và vốn.
Báo cáo cũng cảnh báo nợ doanh nghiệp trên toàn cầu đang ở mức như từng thấy trong cuộc khủng hoảng tài chính thế giới một thập kỷ trước, làm tăng nguy cơ vỡ nợ nhưng cũng giảm khả năng đầu tư của các công ty, điều này sẽ làm suy yếu sự phục hồi kinh tế trên diện rộng.
MHN (theo OECD)