Ngân hàng nỗ lực duy trì lợi thế

Ngân hàng nỗ lực duy trì lợi thế

Khuê Nguyễn

Tăng thu từ hoạt động phi tín dụng

Làn sóng dịch lần thứ 4 trong năm 2021 đã tác động mạnh mẽ tới nhiều ngành nghề, lĩnh vực kinh tế của Việt Nam, hệ thống ngân hàng không ngoại lệ. Mặc dù đối mặt với nhiều khó khăn, nhưng kết thúc năm 2021 ngành Ngân hàng vẫn trở thành điểm sáng với kết quả kinh doanh khá khả quan. Giới chuyên gia nhìn nhận, có được thành quả trên là nhờ sự tích luỹ, chắt chiu của hệ thống ngân hàng trong nhiều năm qua. Sự thay đổi trong mô hình kinh doanh nhằm củng cố sức khoẻ tài chính, năng lực quản trị, điều hành… đã giúp ngân hàng gia tăng sức chống chịu với những rủi ro, biến động. Vậy trước diễn biến tiếp tục khó lường của dịch, những kết quả đã đạt được của năm 2021 có giúp hệ thống ngân hàng tiếp tục phát huy lợi thế?

Một trong những điểm dễ nhận thấy là việc thu từ các hoạt động ngoài lãi, đặc biệt thu từ dịch vụ của ngân hàng gia tăng đáng kể. Đây cũng là yếu tố để giúp các ngân hàng năm 2022 duy trì tăng trưởng bền vững hơn, hạn chế rủi ro từ hoạt động tín dụng. Tại Báo cáo Triển vọng ngành Ngân hàng năm 2022 SSI Research dự báo thu nhập từ dịch vụ thanh toán sẽ phục hồi cùng với việc nối lại thanh toán quốc tế và tài trợ thương mại. Trong khi đó, thị trường bán chéo bảo hiểm dự báo sẽ tiếp tục sôi động. Trong năm 2022, dự kiến VietinBank sẽ hoàn tất hợp đồng với Công ty bảo hiểm Manulife, trong khi VPBank tiếp tục đàm phán lại hợp đồng với Công ty bảo hiểm Manulife và AIA. LienVietPostBank sẽ có thể ký một hợp đồng bán chéo bảo hiểm độc quyền mới… SSI Research ước tính hoa hồng bán chéo bảo hiểm trên tổng thu nhập hoạt động dịch vụ của ngân hàng sẽ tăng trong năm tới (từ mức trung bình hiện tại là 15%). Chung quan điểm bà Bùi Hoàng Minh, chuyên gia phân tích cao cấp, Khối khách hàng cá nhân, CTCP Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSC) chia sẻ, doanh thu tới từ bán bảo hiểm sẽ tăng trở lại và đóng góp rất tốt cho tăng trưởng thu nhập ngoài lãi của các ngân hàng.

Một chuyên gia ngân hàng nhìn nhận, năm 2022 nguồn thu từ dịch vụ có khả năng tăng trưởng đột phá đến từ việc đẩy mạnh chuyển đổi số ở các ngân hàng. Nhận định trên hoàn toàn có cơ sở khi thời gian qua, số hoá giúp tỷ lệ CASA ở các ngân hàng cải thiện rất nhiều vừa giảm gánh nặng chi phí huy động vốn, vừa gia tăng khả năng sinh lời. Nhờ số hoá, nhiều ngân hàng tăng trưởng CASA gấp đôi, gấp ba, thậm chí cao hơn nữa so với trước đây. Điển hình như MSB là một trong những ngân hàng có tốc độ tăng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn ấn tượng nhất trong hệ thống, kết thúc năm 2021 CASA của ngân hàng này tăng tới 33%. Sau khi ngân hàng số Tnex được khởi động, số lượng và giá trị giao dịch qua e-banking của khách hàng cá nhân tại MSB tăng tương ứng 46,6% và 79% so với năm 2021.

Cùng với thu nhập từ phí dịch vụ, theo bà Bùi Hoàng Minh các kênh mua sắm online tăng trưởng nhanh trong đại dịch cho thấy cầu tiêu dùng của Việt Nam nâng lên rất nhiều. Theo đại diện HSC, việc các ngân hàng thời gian qua đẩy mạnh mảng thẻ tín dụng cũng sẽ giúp cho mảng này tiếp tục là nơi thu hút sự cạnh tranh rất lớn giữa các ngân hàng. Đây cũng là động lực để các ngân hàng tiếp tục đẩy mạnh công tác chuyển đổi số, đưa ra các dịch vụ tích hợp, tăng thu nhập ngoài lãi.

Phát huy thế mạnh

Quan điểm của nhiều chuyên gia cho rằng, Việt Nam là ngôi sao sáng trong khu vực về sự bùng nổ của ngành bán lẻ trong tương lai gần. Ngân hàng với vai trò là huyết mạch của nền kinh tế, việc tập trung bán lẻ cũng trở thành động lực chính phát triển tín dụng của nhiều ngân hàng thời gian tới. Dưới góc độ NHTM, bà Trần Thu Hương, Giám đốc chiến lược kiêm Giám đốc khối Ngân hàng bán lẻ VIB cho hay, một trong những yếu tố tương đối cốt lõi để các ngân hàng có thể phát triển tốt trong năm 2022 cũng như những năm tiếp theo nằm ở tỷ trọng bán lẻ. Hiện tỷ trọng tín dụng bán lẻ/GDP tại Việt Nam mới chỉ ở mức 4%, trong khi đó ở nhiều quốc gia trong khu vực thì con số này lớn hơn rất nhiều, như tại Thái Lan khoảng 10%, Malaysia 21%... Nói như vậy để thấy tiềm năng phát triển tín dụng bán lẻ còn rất lớn. Tuy nhiên, muốn phát triển bán lẻ không thể đi theo mô hình truyền thống cũ là mở ra nhiều chi nhánh như trước kia mà ngân hàng cần phải có sự đầu tư nghiêm túc vào số hoá để tạo sức bật tốt hơn cho tín dụng bán lẻ.

“Những ngân hàng nào tập trung đẩy mạnh mảng bán lẻ, giải quyết được các vấn đề liên quan tới trải nghiệm khách hàng sẽ tạo ra cơ hội thay đổi lớn, thúc đẩy chuyển dịch số hoá, góp phần hồi phục nhanh nền kinh tế”, bà Hương bày tỏ.

Một chuyên gia tài chính - ngân hàng cho rằng, lợi thế cạnh tranh cũng thiên về những ngân hàng nào có tiềm lực tài chính tốt, năng lực quản trị đảm bảo. Như việc ngân hàng nào đáp ứng được hệ số an toàn vốn (CAR) theo quy định sẽ tiếp tục có cơ hội được NHNN nâng hạn mức tín dụng. Việc quản lý chi phí chặt chẽ cũng giúp nhiều ngân hàng thêm nguồn lực xử lý nợ xấu, gia tăng trích lập dự phòng. Thực tế giai đoạn vừa qua, nhiều ngân hàng đã tăng tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao, phổ biến từ 100-200%, cá biệt có một số ngân hàng đạt 300%, thậm chí hơn 400%. Đặc biệt là tỷ lệ trích lập dự phòng cho nợ cơ cấu khá cao cho thấy năng lực tài chính của các ngân hàng đang khá tích cực. Như BIDV, ngân hàng này đã trích lập toàn bộ cho các khoản nợ tái cơ cấu gia hạn trả nợ gốc với khoảng 13.000 tỷ đồng trong năm 2021 và kỳ vọng 95% khách hàng tái cơ cấu sẽ hồi phục và quay lại trả nợ trong năm 2021. Vietcombank cũng cho biết đã trích lập toàn bộ nợ tái cơ cấu liên quan tới Covid-19.

Thêm nữa, việc Chính phủ triển khai các chương trình phục hồi kinh tế được dự báo sẽ có những tác động tích cực lên ngành Ngân hàng, hỗ trợ tốt cho thanh khoản. Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho rằng, khi điều kiện kinh doanh được cải thiện sẽ hạn chế rủi ro tín dụng của nền kinh tế, từ đó thúc đẩy cung - cầu về tín dụng. Tới ngày 25/2/2022, tín dụng tăng 2,52% - mức tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước cho thấy sự phục hồi trở lại của nền kinh tế, qua đó vừa thúc đẩy doanh thu cho ngân hàng vừa gia tăng khả năng trả nợ của doanh nghiệp giúp hạn chế nợ xấu mới phát sinh, giảm sức ép trích lập cho ngân hàng. Trên nền tảng đó, ngân hàng tiếp tục giữ vững kết quả kinh doanh tốt lại có thêm dư địa tài chính để hỗ trợ khách hàng trong giai đoạn tới.