Trước bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới mà gần đây nhất là việc tham gia Hiệp định TPP đòi hỏi chúng ta phải đổi mới toàn diện ngành nông nghiệp, đặc biệt là phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) trong tất cả các khâu của chu trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp.
Công nghệ đồng hành cùng nông nghiệp, nông thôn
Nguyễn Minh
Sản xuất nông nghiệp rất cần công nghệ cao
Trước bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới mà gần đây nhất là việc tham gia Hiệp định TPP đòi hỏi chúng ta phải đổi mới toàn diện ngành nông nghiệp, đặc biệt là phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) trong tất cả các khâu của chu trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp. Đầu tư như thế nào, ứng dụng KHCN ra sao để tăng hiệu quả cho sản xuất nông nghiệp? Vấn đề này phần nào đã được làm rõ tại hội thảo “Vai trò của NH và ứng dụng khoa học công nghệ trong phát triển nông nghiệp - nông thôn” do Tạp chí Ngân hàng phối hợp với Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội và NH Hợp tác xã Việt Nam tổ chức.
Với vai trò cung ứng vốn và phục vụ quá trình tái cơ cấu nông nghiệp và phát triển nông nghiệp nông thôn, NHNN đã yêu cầu các TCTD có những sản phẩm ưu đãi không chỉ cho tam nông mà cả cho các dự án ứng dụng công nghệ cao. Theo TS. Đào Minh Phúc, Tổng biên tập Tạp chí NH, trong thời gian qua, ngành NH đã hỗ trợ các DN ứng dụng KHCN trong sản xuất kinh doanh với việc triển khai các hình thức, các mô hình cho vay theo chuỗi giá trị; hỗ trợ sản xuất quy mô lớn… Việc ứng dụng KHCN giúp tăng năng suất lao động, đem lại hiệu quả cao, qua đó thúc đẩy việc kinh doanh của các DN nông sản. Theo PGS, TS. Nguyễn Hồng Sơn - Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế, những năm gần đây, việc hỗ trợ tài chính theo chuỗi giá trị nông sản được đánh giá là một thị trường tiềm năng có lợi cho các thành phần tham gia, đặc biệt là các DN nông nghiệp…
Tuy nhiên có thực tế mà chúng ta phải thừa nhận là hiện có đến 90% mặt hàng nông sản, thực phẩm của Việt Nam xuất khẩu phải thông qua trung gian, được gắn nhãn hiệu nhà phân phối nước ngoài. Nông sản Việt Nam chưa xây dựng được thương hiệu riêng trên thị trường quốc tế. Nguyên nhân tình trạng trên là mối liên kết giữa các bên trong quá trình sản xuất, thu mua, chế biến, xuất khẩu nông sản chưa chặt chẽ, chưa mạnh dạn đầu tư ứng dụng KHCN cao để nâng cao chuỗi giá trị gia tăng của sản phẩm.
NH đã, đang rất nỗ lực
Theo ông Nguyễn Tiến Đông, Vụ trưởng Vụ Các ngành kinh tế (NHNN), để đáp ứng nhu cầu tín dụng của các DN đầu mối, thời gian qua ngành NH đã và đang cung ứng nhiều sản phẩm tài chính giúp DN xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam vươn xa hơn trên thị trường quốc tế. Các mô hình liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng KHCN vào sản xuất nông nghiệp với DN đầu mối đóng vai trò chính trong chuỗi giá trị đang được chứng minh là mô hình phù hợp trong sản xuất nông nghiệp hiện đại. Lựa chọn tài trợ tín dụng theo chuỗi giá trị trong sản xuất nông nghiệp thông qua DN đầu mối cũng đang là xu hướng hiện nay của các TCTD. Việc TCTD triển khai cho vay theo chuỗi giá trị đã đưa ra nhiều điểm tiếp cận mới và cơ hội kinh doanh cho DN; đồng thời, cùng với đó cũng cho phép tăng cường sự hiểu biết về thị trường và quản lý rủi ro tín dụng tốt hơn.
Gần đây, những chính sách khuyến khích phát triển mô hình liên kết chuỗi ứng dụng công nghệ cao của Chính phủ như Quyết định 899/QĐ-TTg, Nghị quyết 14/NQ-CP, Nghị định 55/2015/NĐ-CP cũng như chủ trương của NHNN đã khuyến khích các TCTD mở rộng đầu tư theo hướng tài trợ chuỗi giá trị đối với các mô hình liên kết, ứng dụng KHCN trong nông nghiệp. Ở nhiều địa phương đã bước đầu hình thành các mô hình mẫu trong sản xuất nông nghiệp theo chuỗi liên kết. Một số mô hình rất thành công như, mô hình đầu tư chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ rau màu Antessco của CTCP Rau quả thực phẩm An Giang; mô hình liên kết chuỗi trong sản xuất và xuất khẩu cá tra của nhóm Công ty Hùng Cá tỉnh Đồng Tháp…
ThS Phạm Xuân Hòe (Viện Chiến lược NH) cho biết, không chỉ hỗ trợ về vốn theo nhiều chương trình tín dụng mà các TCTD còn đóng vai trò là người tạo lập và kết nối các chủ thể trong chuỗi cung ứng đầu vào cũng như đầu ra, ứng dụng KHCN mới trong sản xuất nhằm gia tăng giá trị cho sản xuất nông nghiệp. Chính sách tín dụng cho nông nghiệp nông thôn được NHNN liên tục cập nhật, hoàn thiện để định hướng ưu tiên dòng vốn tín dụng phục vụ nông nghiệp nông thôn ngày một lớn hơn… Đánh giá về những lợi ích của chương trình thí điểm cho vay nông nghiệp, nông thôn, ông Cao Sỹ Kiêm, Chủ tịch Hiệp hội DNNVV cho biết, chương trình cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên trong đó có lĩnh vực công nghệ cao ứng dụng trong nông nghiệp đã thực sự đem lại nhiều lợi ích cho cả DN và NH. Theo đó, các NH lựa chọn rõ hơn, chính xác hơn đối tượng cần đầu tư. Các DN trong lĩnh vực nông nghiệp chủ yếu là DNNVV có sức cạnh tranh kém. Do đó, thông qua chương trình cung ứng vốn TCTD sẽ giúp DN tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thúc đẩy sản xuất kinh doanh nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo ông Cao Sỹ Kiêm, việc ứng dụng KHCN vào nông nghiệp càng sớm thì sẽ thu được kết quả sớm.