Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) nhận được 02 kiến nghị của cử tri thành phố Đà Nẵng gửi tới sau Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát chuyển đến theo văn bản số 2517/UBDNGS15 ngày 16/01/2025.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội và xin báo cáo như sau:
Kiến nghị của cử tri:
“1. Cử tri kiến nghị Nhà nước có giải pháp điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả nhằm giữ vững giá trị đồng Việt Nam, kiểm soát lạm phát, nâng cao sức mua của đồng tiền và vị thế của tiền tệ quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế có nhiều biến động.
2. Cử tri phản ánh, hiện nay giá vàng trong nước ở mức cao so với nhiều quốc gia trên thế giới; tình trạng giá vàng tăng cao, biến động mạnh và kéo dài đã tác động đáng kể đến đời sống người dân, làm gia tăng tâm lý lo lắng, ảnh hưởng đến thị trường tiền tệ, kéo theo giá cả một số mặt hàng thiết yếu tăng, làm giảm giá trị thực của đồng tiền. Cử tri kiến nghị trình Chính phủ xây dựng lộ trình, có giải pháp nhằm ổn định thị trường vàng phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, hạn chế tác động lan tỏa làm tăng giá các mặt hàng thiết yếu, góp phần ổn định đời sống người dân; đồng thời, tăng cường công khai, minh bạch thông tin để Nhân dân được biết, yên tâm sản xuất.”
Trả lời:
1. Về điều hành chính sách tiền tệ (CSTT):
Thực tế những năm qua cho thấy rủi ro từ bên ngoài, đặc biệt là diễn biến căng thẳng địa chính trị, chiến tranh thương mại, công nghệ giữa các nước lớn và xu hướng bảo hộ… đang ngày càng gia tăng. Bên cạnh đó, sự bất trắc, khó lường của chính sách thuế quan đối ứng của Mỹ và xu hướng đáp trả từ các quốc gia bị ảnh hưởng dự kiến vẫn tiềm ẩn nhiều tác động mạnh đến triển vọng kinh tế, lạm phát toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng. Với độ mở nền kinh tế lớn, các bất ổn này không chỉ đặt ra áp lực lớn lên tăng trưởng kinh tế trong nước thông qua các kênh xuất khẩu, đầu tư, mà còn gây áp lực lên lạm phát trong nước khi giá nhập khẩu nguyên nhiên vật liệu đầu vào tăng cao. Không những vậy, sự bất ổn, khó lường của thị trường tài chính quốc tế dưới tác động của chiến tranh thương mại cũng sẽ ảnh hưởng tiêu cực lên luân chuyển vốn toàn cầu, tỷ giá các đồng tiền, tạo áp lực lên điều hành lãi suất, tỷ giá của Việt Nam. Điều này đặt ra những thách thức không nhỏ đối với công tác điều hành CSTT trong việc vừa thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa đảm bảo ổn định thị trường tiền tệ, ngoại tệ.
Trong bối cảnh đó, thực hiện chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã bám sát diễn biến kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính, tiền tệ trong nước và quốc tế để điều hành CSTT chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách kinh tế vĩ mô khác, nhằm kiểm soát lạm phát, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững. Theo đó, NHNN điều tiết tiền tệ hợp lý, bảo đảm thanh khoản của hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD), vừa ổn định thị trường tiền tệ, vừa hỗ trợ ổn định tỷ giá và thị trường ngoại tệ; giữ nguyên các mức lãi suất điều hành nhằm tạo điều kiện cho các TCTD tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp để góp phần hỗ trợ nền kinh tế. Đặc biệt, năm 2025, trong bối cảnh môi trường quốc tế nhiều bất định, cung – cầu ngoại tệ của nền kinh tế bất lợi, NHNN đã điều hành tỷ giá diễn biến linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường, góp phần hấp thu các cú sốc bên ngoài; đồng thời, phối hợp đồng bộ các công cụ CSTT (lãi suất, thanh khoản VND…), can thiệp ngoại tệ khi cần thiết để giải tỏa các áp lực lên tỷ giá và tâm lý thị trường, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Trong một số giai đoạn thị trường quốc tế biến động mạnh, mức mất giá của VND so với USD ở mức trung bình thấp trong tương quan so với các đồng tiền khác. Song song với đó, NHNN cũng đã định hướng tăng trưởng tín dụng một cách an toàn và hiệu quả, phù hợp với diễn biến kinh tế vĩ mô, lạm phát và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, qua đó góp phần hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. Những giải pháp điều hành CSTT trên đây của NHNN đã đóng góp tích cực vào kết quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong năm 2025, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô trong môi trường biến động, đồng hành cùng sự phát triển của nền kinh tế trong bối cảnh khó khăn.
Bước sang năm 2026, kinh tế thế giới và khu vực được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường với nhiều rủi ro, bất định trong bối cảnh thế giới ngày càng đa cực, đa chiều, xung đột địa kinh tế, địa chính trị, cùng xu hướng phân mảnh thương mại toàn cầu, biến đổi khí hậu và quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ… Với độ mở cao, nền kinh tế Việt Nam sẽ chịu tác động trực tiếp, trong khi đó yêu cầu đặt ra là tăng trưởng kinh tế cao đi đôi với duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh đó, điều hành CSTT của NHNN sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác; kiên định ưu tiên mục tiêu kiểm soát lạm phát, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững; đồng thời, phát huy bài học kinh nghiệm trong giai đoạn 2021-2025 để điều hành đồng bộ các công cụ và giải pháp với thời điểm và liều lượng hợp lý, phù hợp với bối cảnh thực tiễn. NHNN cũng chú trọng thực hiện các giải pháp như hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực thanh tra, giám sát, thúc đẩy chuyển đổi số, đảm bảo an ninh, an toàn hệ thống thanh toán,… Những giải pháp này sẽ tạo nền tảng ổn định, hỗ trợ điều hành CSTT hiệu quả, duy trì thanh khoản, ổn định tỷ giá, đồng thời củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư.
2. Về quản lý thị trường vàng:
2.1. Về việc quản lý giá vàng: Việt Nam không phải là nước khai thác vàng nên vàng tiêu thụ trong nước chủ yếu từ nguồn nhập khẩu. Do đó, giá vàng trong nước phụ thuộc vào diễn biến giá vàng thế giới. Thời gian qua, giá vàng thế giới liên tục biến động, chủ yếu theo xu hướng tăng do nguyên nhân: căng thẳng địa chính trị, ngoại giao, xung đột vũ trang tại nhiều quốc gia trên thế giới leo thang khiến nhu cầu tiêu thụ vàng vật chất ở một số nước và dự trữ vàng của nhiều NHTW tăng mạnh,… Như vậy, giá vàng diễn biến tăng cả trên thế giới chứ không chỉ có ở Việt Nam.
Theo Luật Giá năm 2012 và Luật Giá sửa đổi năm 2023, vàng không phải mặt hàng thiết yếu, không thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá. Giá mua, bán vàng do các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp kinh doanh mua, bán vàng miếng chủ động niêm yết. NHNN chỉ thực hiện can thiệp, bình ổn thị trường vàng trong trường hợp giá vàng biến động bất lợi ảnh hưởng đến thị trường ngoại tệ, tỷ giá, chính sách tiền tệ.
2.2. Các giải pháp đồng bộ NHNN đã và đang triển khai:
Hiện nay, NHNN đang triển khai các giải pháp quản lý thị trường vàng nhằm ổn định thị trường vàng, theo lộ trình phù hợp với điều kiện của Việt Nam hiện nay. Cụ thể:
- Bám sát các chủ trương của Đảng và Nhà nước, chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo số 211-TB/VPTW ngày 30/5/2025 về cơ chế, chính sách quản lý hiệu quả thị trường vàng, ngày 26/8/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 232/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP ngày 03/4/2012 của Chính phủ về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025 (Nghị định 232), theo hướng xóa bỏ cơ chế độc quyền nhà nước về sản xuất vàng miếng một cách có kiểm soát trên nguyên tắc Nhà nước vẫn quản lý hoạt động sản xuất vàng miếng, phù hợp với quan điểm chuyển từ “siết để kiểm soát” sang “mở để quản trị”.
- Nghị định 232 đã quy định NHNN cấp phép sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại đủ điều kiện. Các doanh nghiệp, ngân hàng thương mại được cấp phép sản xuất vàng miếng sẽ được NHNN xem xét cấp phép nhập khẩu vàng. Ngay sau khi Nghị định 232 được ban hành, NHNN đã ban hành Thông tư số 34/2025/TT-NHNN ngày 09/10/2025 hướng dẫn một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025 (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 58/2025/TT-NHNN ngày 26/12/2025) và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để quản lý thị trường vàng theo quy định mới. Hiện nay, NHNN đang phối hợp với các Bộ, ngành, cơ quan liên quan cấp phép sản xuất vàng miếng cho các đơn vị. Sau khi các đơn vị được cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng, NHNN sẽ xem xét cấp phép nhập khẩu vàng cho các đơn vị đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
- Hiện nay, NHNN tiếp tục theo dõi sát tình hình thị trường vàng, kịp thời thực hiện báo cáo các cấp; phối hợp với các đơn vị liên quan tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động của các doanh nghiệp kinh doanh mua, bán vàng; chỉ đạo các NHNN Khu vực thanh tra, kiểm tra đột xuất các doanh nghiệp kinh doanh mua, bán vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ trên địa bàn; yêu cầu các tổ chức hoạt động kinh doanh vàng thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật. Đồng thời, phối hợp cung cấp thông tin trả lời cử tri, đại biểu Quốc hội về chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng; phối hợp triển khai công tác truyền thông để người dân hiểu, đồng thuận với chính sách nhà nước đối với công tác quản lý thị trường vàng.
- Bên cạnh đó, thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của các cấp có thẩm quyền, NHNN đã phối hợp với các Bộ, ngành liên quan xem xét, nghiên cứu thành lập Sở giao dịch vàng tại Việt Nam và đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, NHNN đã có văn bản lấy ý kiến các Bộ, ngành, cơ quan liên quan[1] về việc thành lập sàn/sở giao dịch vàng tại Việt Nam. NHNN đang tiếp tục phối hợp cùng các cơ quan hữu quan khẩn trương nghiên cứu, đảm bảo kỹ lưỡng, chuẩn bị tốt nhất cho việc đề xuất phương án, kế hoạch thành lập Sở giao dịch vàng tại Việt Nam.
[1] Bao gồm: Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Văn phòng Chính phủ, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Nội vụ, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Thanh tra Chính phủ, Bộ Tư pháp.