Tại Kỳ họp thứ 7, Quốc hội Khóa XIII, Ngân hàng Nhà nước nhận được chất vấn của Đại biểu Trần Thị Dung, Đoàn đai biểu tỉnh Điện Biên.
Câu hỏi:
Ngày 05/11/2013, Thống đốc đã có văn bản số 3226/NHNN-PC trả lời chất vấn của tôi, cụ thể:
- … các dự thảo Nghị định về cơ bản đã hoàn thành và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ trình Chính phủ trong tháng 12/2013, trước khi Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ngoại hối có hiệu lực (01/01/2014).
- … Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang tập trung nỗ lực khẩn trương xây dựng và ban hành 10 thông tư trong năm 2013, trước thời điểm có hiệu lực của Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ngoại hối.
Tuy nhiên, theo báo cáo số 126/BC-CP của Chính phủ ngày 12/5/2014 thì đến hết ngày 30/4/2014, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành 06 văn bản quy định chi tiết và còn nợ 05 văn bản (sau khi đã lược bỏ 01 thông tư theo hướng dẫn 12 – Phụ lục I). Trong 05 văn bản chậm ban hành có 02 Nghị định (Phụ lục III). Đặc biệt, trong 06 văn bản quy định chi tiết đã ban hành, có Thông tư số 32/2013/TT-NHNN có quy định chưa phù hợp với quy định của Điều 22 Pháp lệnh ngoại hối (Phụ lục III).
Đề nghị Thống đốc cho biết nguyên nhân của việc chưa thực hiện được cam kết của Thống đốc tại văn bản số 3226/NHNN-PC. Ý kiến của Thống đốc và biện pháp khắc phục về sự không phù hợp của Thông tư 32/2013/TT-NHNN với Điều 22, Pháp lệnh ngoại hối.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xin trả lời Đại biểu Trần Thị Dung như sau:
Pháp lệnh sửa đổi bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ngoại hối được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua ngày 18/3/2013, có hiệu lực từ ngày 01/01/2014. Để triển khai thi hành Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành 06 văn bản quy định chi tiết và còn 05 văn bản chậm ban hành. Đến nay, tình hình xây dựng 05 văn bản cụ thể như sau:
1. Về 02 Nghị định hướng dẫn Pháp lệnh ngoại hối sửa đổi:
- Nghị định về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước (Nghị định thay thế Nghị định 86/1999/NĐ-CP): Ngày 06/12/2013, Ngân hàng Nhà nước đã hoàn thành việc soạn thảo và trình Chính phủ dự thảo Nghị định (Tờ trình số 51/TTr-NHNN.m). Ngày 20/5/2014, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 50/2014/NĐ-CP về quản lý dự trữ ngoại hối.
- Nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Ngoại hối và Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi (Nghị định thay thế Nghị định 160/2006/NĐ-CP): Ngày 25/12/2013, Ngân hàng Nhà nước đã trình Chính phủ dự thảo Nghị định (Tờ trình số 236/TTr-NHNN).
Như vậy, Ngân hàng Nhà nước đã trình Chính phủ đúng thời hạn đăng ký cả 02 dự thảo Nghị định hướng dẫn Pháp lệnh ngoại hối sửa đổi.
Việc chậm ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Ngoại hối và Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi do các quy định hiện hành (Luật Đầu tư, Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi) không có quy định về thẩm quyền cấp phép cho hoạt động đầu tư ra nước ngoài của tổ chức kinh tế. Do vậy, Ngân hàng Nhà nước không có căn cứ pháp lý để soạn thảo các quy định hướng dẫn thực hiện hoạt động này. Để xử lý vướng mắc này, tại Tờ trình Chính phủ số 236/TTr-NHNN ngày 25/12/2013, Ngân hàng Nhà nước đã đề xuất bổ sung quy định về thẩm quyền cho phép thực hiện hoạt động đầu tư gián tiếp ra nước ngoài vào dự thảo Nghị định.
Ngày 07/2/2014, Văn phòng Chính phủ có công văn số 809/VPCP-KTTH thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh như sau: “Giao NHNN Việt Nam chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành một số điều của Pháp lệnh ngoại hối và Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh ngoại hối theo hướng làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền quyết định việc cho phép người cư trú là tổ chức kinh tế không phải tổ chức tín dụng thực hiện đầu tư gián tiếp ra nước ngoài, bảo đảm phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành, đồng thời đáp ứng các nhu cầu thực tiễn về đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của các tổ chức kinh tế”.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh, Ngân hàng Nhà nước đã tổ chức cuộc họp với đại diện Bộ Tư pháp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Văn phòng Chính phủ để thống nhất nội dung liên quan đến cơ sở pháp lý và thẩm quyền cho phép thực hiện đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của tổ chức kinh tế.
Ngày 21/3/2014, Ngân hàng Nhà nước đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Ngoại hối và Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi (Tờ trình số 11/TTr-NHNN.m), theo đó Ngân hàng Nhà nước và các Bộ, ngành liên quan thống nhất đề xuất phương án xử lý đối với vấn đề đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của tổ chức kinh tế và trình Chính phủ ký ban hành dự thảo Nghị định.
Ngày 11/4/2014, Văn phòng Chính phủ có Công văn số 603/VPCP-KTTH thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh theo hướng nhất trí với phương án do Ngân hàng Nhà nước đề xuất, cụ thể “Giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp các cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi theo hướng bổ sung quy định về đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của tổ chức kinh tế, bảo đảm phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành, đồng thời đáp ứng các nhu cầu thực tiễn về đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của các tổ chức kinh tế”.
Hiện tại, dự thảo Nghị định đã hoàn thiện việc lấy ý kiến Thành viên Chính phủ và Văn phòng Chính phủ đang làm thủ tục để trình ký ban hành Nghị định.
2. Về 03 Thông tư hướng dẫn Pháp lệnh ngoại hối sửa đổi chưa ban hành:
- Về Thông tư hướng dẫn việc mở và sử dụng tài khoản của người cư trú, người không cư trú tại tổ chức tín dụng được phép và Thông tư hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư trực tiếp vào Việt Nam: Ngân hàng Nhà nước đã hoàn thiện dự thảo và trình ký ban hành từ tháng 12/2013. Tuy nhiên, do một số quy định tại dự thảo 02 Thông tư có nội dung khác so với quy định hiện hành tại Nghị định 160/2006/NĐ-CP nên 02 Thông tư này chỉ có thể được ban hành sau khi Nghị định mới thay thế Nghị định 160/2006/NĐ-CP được ban hành nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
- Về Thông tư hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của người cư trú là tổ chức tín dụng:
Ngân hàng Nhà nước dự kiến ban hành vào tháng 12/2013. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa được ban hành vì: Căn cứ cơ sở pháp lý tại Pháp lệnh ngoại hối và Pháp lệnh ngoại hối sửa đổi, trước đây, NHNN dự kiến ban hành Thông tư hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của người cư trú là TCTD. Tuy nhiên, NHNN nhận thấy hoạt động đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của TCTD mang tính đặc thù, thuộc phạm vi hoạt động ngoại hối của TCTD và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Do vậy, sau khi nghiên cứu, NHNN đã quy định theo hướng bổ sung nội dung hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư gián tiếp ra nước ngoài của người cư trú là TCTD tại dự thảo Thông tư hướng dẫn về phạm vi hoạt động ngoại hối, điều kiện, trình tự, thủ tục chấp thuận hoạt động ngoại hối của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Hiện nay, dự thảo Thông tư này đã hoàn tất việc lấy ý kiến góp ý của đối tượng áp dụng, các bộ, ngành liên quan, tuy nhiên dự thảo Thông tư có phạm vi điều chỉnh rất rộng và có tác động lớn đến hoạt động của các TCTD, nhiều nội dung phức tạp, vì vậy Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục xin ý kiến các TCTD lần cuối trước khi ban hành.
3. Về nội dung của Thông tư số 32/2013/TT-NHNN ngày 26/12/2013 hướng dẫn thực hiện quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam (Thông tư 32):
Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối sửa đổi, bổ sung quy định: “Trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá trong hợp đồng, thỏa thuận và các hình thức tương tự khác của người cư trú, người không cư trú không được thực hiện bằng ngoại hối, trừ các trường hợp được phép theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam”. Như vậy, về thẩm quyền, Điều 22 Pháp lệnh ngoại hối sửa đổi đã giao Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định về các trường hợp được sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam. Theo đó, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 32 quy định 16 trường hợp cụ thể được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ và có quy định các trường hợp khác do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét, chấp thuận căn cứ vào tình hình thực tế và tính chất cần thiết. Như vậy, về mặt thẩm quyền cho phép sử dụng ngoại hối tại Thông tư 32 là phù hợp với Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối.
Về mặt nội dung, 16 trường hợp được phép sử dụng ngoại hối được quy định tại Thông tư 32 là các trường hợp chung, phổ biến đã được tổng kết, kế thừa từ các quy định hiện hành. Tuy nhiên, ngoài các trường hợp chung nêu trên, trên thực tế có phát sinh một số trường hợp đặc thù liên quan đến lĩnh vực dầu khí, an ninh quốc phòng không thể quy định cụ thể tại Thông tư, do vậy, Thông tư 32 đã quy định các trường này sẽ do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét, chấp thuận.
Như vậy, quy định về sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam tại Thông tư 32 là hoàn toàn phù hợp với Điều 22 Pháp lệnh ngoại hối sửa đổi và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Trên đây là ý kiến trả lời của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về nội dung chất vấn của Đại biểu Quốc hội Trần Thị Dung. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trân trọng cảm ơn sự quan tâm của Đại biểu đối với hoạt động của hệ thống Ngân hàng. Nhờ đó, các cơ chế, chính sách về tiền tệ, ngân hàng đã phát huy hiệu quả cao hơn, có sức lan tỏa rộng lớn hơn, góp phần tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Trong thời gian tới, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam rất mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ hơn nữa của Đại biểu đối với hoạt động của ngành Ngân hàng.