Ngày 14/01/2015, tại Hà Nội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã tổ chức buổi tọa đàm với các nội dung liên quan đến việc triển khai Đạo luật tuân thủ thuế đối với các tài khoản nước ngoài của Hoa Kỳ (gọi tắt là FATCA). Tham dự buổi tọa đàm có ông Phạm Gia Bảo - Phó Cục trưởng Cục Phòng, Chống rửa tiền (NHNN) và đại diện một số ngân hàng thương mại và công ty tài chính.
Tham gia trình bày tại buổi tọa đàm có đại diện của Cục Phòng, chống rửa tiền, Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam và Công ty Thomson Reuters.
Theo ông Phạm Gia Bảo – Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền, buổi tọa đàm nhằm hỗ trợ các tổ chức tài chính tại Việt Nam thực hiện FATCA khi Hiệp định liên chính phủ với Hoa Kỳ (gọi tắt là IGA) chưa được ký kết. Nội dung buổi tọa đàm sẽ tập trung giới thiệu về quy trình rà soát, thu thập thông tin về chủ tài khoản Hoa Kỳ phải báo cáo theo FATCA, đồng thời hướng dẫn sơ bộ về định dạng trường thông tin báo cáo.
Theo thông tin chính thức của Hoa Kỳ, tới nay đã có 52 quốc gia hoàn tất việc ký kết IGA để thực hiện Đạo luật FATCA. Bên cạnh đó, 60 quốc gia đã ký tắt IGA với Hoa Kỳ (trong đó có các quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Philippines và Campuchia). Điều này cho thấy việc đàm phán ký kết Hiệp định IGA đã trở thành xu hướng chung đối với các quốc gia lựa chọn thực hiện FATCA.
Năm 2014, Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới đều tích cực triển khai FATCA. Phó Cục trưởng Phạm Gia Bảo cho biết, tại Việt Nam, các Bộ liên ngành đã có cuộc đàm phán trực tuyến và qua email với Sở thuế vụ Hoa Kỳ (IRS) về các nội dung của IGA. NHNN hiện đang phối hợp với các Bộ, ngành liên quan nỗ lực triển khai đàm phán IGA để sớm đi đến ký kết, dự kiến trong Quý I/2015.
Quang cảnh buổi Tọa đàm
Tuy nhiên, việc Chính phủ Việt Nam ký kết IGA cũng chỉ giúp giảm nhẹ một phần nghĩa vụ cho các tổ chức tín dụng (TCTD). Về cơ bản, các TCTD vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ như trường hợp TCTD chủ động tham gia thỏa thuận FFIs (TCTD đăng ký và được cấp mã GIIN). Do vậy, tại thời điểm hiện nay, khi nghĩa vụ FATCA đã phát sinh từ ngày 1/7/2014, TCTD phải khẩn trương để triển khai tại tổ chức mình nhằm thực hiện nghĩa vụ theo yêu cầu FATCA. Cụ thể, FATCA yêu cầu một chế độ tuân thủ và báo cáo mới buộc một số đối tượng tổ chức nước ngoài phải cung cấp thông tin về các khách hàng Mỹ có tài khoản tại nước ngoài.
Trước đó, ngày 23/6/2014, Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng (TTGSNH) đã ban hành văn bản số 1818/NHNN-TTGSNH7 tiếp tục khuyến nghị các TCTD thực hiện một số nội dung liên quan tới FATCA. Theo văn bản này, các TCTD Việt Nam đã đăng ký với IRS và được cấp mã GIIN có nghĩa là đã tham gia vào thỏa thuận với IRS để cam kết tuân thủ FATCA (thỏa thuận FFIs). Do vậy, ngay cả khi IGA chưa được ký kết thì các tổ chức tài chính tại Việt Nam cũng đã phát sinh các nghĩa vụ theo FATCA khi đã đăng ký mã GIIN, tham gia vào thỏa thuận FFIs. Theo đó, tổ chức tài chính đã phải thực hiện quy trình rà soát khách hàng, thu thập thông tin báo cáo và khấu trừ.
Các chuyên gia cho rằng, việc đăng ký tham gia FATCA cũng vì lợi ích của chính các TCTD. Vì nếu không thực hiện FATCA sẽ tác động đến hoạt động kinh doanh của chính các TCTD.
Thực tế, các TCTD đang thực hiện hoạt động thanh toán quốc tế đều phải duy trì tài khoản USD tại ít nhất một ngân hàng của Hoa Kỳ. Việc không thực hiện FATCA sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động và sự phát triển các nghiệp vụ thanh toán quốc tế, quan hệ khách hàng và quan hệ đại lý của các TCTD. Cũng vì lý do này, Hoa Kỳ sẽ dễ dàng kiểm soát và tiến hành khấu trừ thuế 30% đối với các khoản thu nhập phát sinh trên tài sản có nguồn gốc từ Hoa Kỳ hoặc bất kỳ thu nhập nào khác có nguồn gốc từ Hoa Kỳ.
Trong trường hợp tổ chức tài chính lựa chọn giải pháp ngừng giao dịch với khách hàng là cá nhân hay tổ chức Hoa Kỳ để tránh bị khấu trừ thuế thì tổ chức đó sẽ lại phải chịu các chi phí liên quan đến việc đóng tài khoản với khách hàng trên cũng như chi phí rà soát khi mở tài khoản cho các khách hàng mới. Đồng thời, các tổ chức này cũng mất cơ hội do mất hoàn toàn các khoản thu từ các khách hàng Hoa Kỳ. Như vậy, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu từ hoạt động thanh toán ở nước ngoài. Do đó, nếu nhiều ngân hàng không nghiêm túc thực hiện sẽ ảnh hưởng đến hình ảnh của các tổ chức tài chính Việt Nam với các đối tác nước ngoài.
Phân tích trên các khía cạnh kinh tế, thương mại và quan hệ song phương giữa Việt Nam và Hoa Kỳ cho thấy, không thực hiện FATCA còn ảnh hưởng tới mối quan hệ thương mại kinh doanh giữa Việt Nam với các quốc gia khác đã thực hiện FATCA. Và số lượng các quốc gia này ngày càng lớn lên. Do vậy, việc các TCTD nói riêng, tổ chức tài chính nói chung nên chủ động thực hiện FATCA là việc làm cần thiết.
Qua buổi tọa đàm này, các tổ chức tài chính sẽ có cơ hội học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm triển khai thực hiện FATCA tại tổ chức mình.
Phương Linh