Ngày 18/3/2015, cuộc họp của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) đã kết thúc sau hai ngày làm việc với tuyên bố về khả năng tăng lãi suất trong thời gian tới. Theo báo cáo của Fed, nền kinh tế Mỹ đã hội đủ các yếu tố cần thiết để Fed bắt đầu tăng lãi suất vốn được Fed duy trì ở mức gần như bằng 0 cách đây hơn 7 năm, khi kinh tế Mỹ lâm vào suy thoái. Lý do cơ bản khiến Fed chưa vội tăng lãi suất sau nhiều lần trì hoãn được các quan chức Fed giải thích là, thị trường việc làm cải thiện đáng kể, nhưng tỉ lệ thất nghiệp rất khó giảm thêm nếu lạm phát không tăng lên ngưỡng 2% trong giai đoạn trung hạn.
Tại cuộc họp lần này, Fed đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2015 xuống 2,3-2,7%, thấp hơn dự báo tăng 2,6-3% đưa ra hồi tháng 12/2104; do giá dầu lao dốc, tỉ lệ lạm phát được dự báo chỉ tăng 0,6-0,8% (dự báo trước đó là 1,0-1,6%) trong năm nay, trước khi tăng lên 1,7-1,9% và chạm ngưỡng 2% trong năm 2016 và năm 2017; lãi suất cho vay qua đêm được điều chỉnh giảm xuống 0,625% vào cuối năm nay, thấp hơn dự báo 1,125% đưa ra hồi tháng 12/2014, trước khi tăng lên 1,875% và 3,125% trong hai năm tiếp theo.
Các quan chức Fed lo ngại, mặc dù thị trường lao động cải thiện, kinh tế tiếp tục tăng cao, nhu cầu tiêu dùng cải thiện, nhưng giá dầu thế giới ở mức thấp và USD tăng giá mạnh đang gây tác động tiêu cực đến khả năng đạt được mục tiêu lạm phát đề ra. Trong dài hạn, nền kinh tế Mỹ tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn do giá dầu lao dốc và các nền kinh tế lớn trên thế giới tăng chậm sẽ đẩy USD tăng giá, gây tác động tiêu cực đến xuất khẩu và lạm phát.
Tuy chưa tăng lãi suất, nhưng Fed sẽ linh hoạt trong quyết định chính sách và có thể tăng lãi suất vào cuối năm nay, tùy thuộc vào dữ liệu kinh tế sắp tới. Các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng, Fed sẽ tăng lãi suất chính sách nếu thị trường lao động được cải thiện và lạm phát chạm ngưỡng 2% trong giai đoạn trung hạn.
Sau tuyên bố của Fed, giới đầu tư bắt đầu rút vốn khỏi các tài sản của Mỹ, khiến USD quay đầu giảm. Đồng USD giảm tới 2,5% so với 6 đồng tiền chủ chốt, mức giảm giá sâu nhất trong 6 năm qua. Trong số này, đồng euro tăng 2,8% lên 1,0898 USD, bảng Anh tăng 1,8% lên trên 1,5 USD.
Quyết định chưa tăng lãi suất của Fed đã phần nào trấn an thị trường và các nhà đầu tư, làm vơi đi nỗi lo lắng của nhiều Ngân hàng Trung ương (NHTW) vốn đang tìm cách nới lỏng các biện pháp chính sách tiền tệ để hạn chế sự mất giá của bản tệ do USD tăng giá liên tục. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tài chính vẫn lo ngại về xu hướng tăng giá không thể ngăn cản nổi của USD trong giai đoạn trung hạn do sự tăng giá của USD bắt nguồn từ nhiều yếu tố chứ không chỉ do các biện pháp của Fed. Trong đó, yếu tố chi phối lớn nhất là sự mất giá của đồng euro sau khi NHTW châu Âu (ECB) thực hiện chương trình mua trái phiếu tới 60 tỉ euro/tháng. Nghĩa là, mỗi ngày ECB mua lượng trái phiếu trị giá tới 3 tỉ USD.
Trên thực tế, Fed rất cố gắng đưa ra biện pháp chính sách để hỗ trợ nền kinh tế Mỹ, song những biện pháp đưa ra thường vượt quá giới hạn, không dự báo được những tác động đến các nền kinh tế trên thế giới, mà nguyên nhân bắt nguồn từ vai trò trung tâm của USD trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Trong nhiều năm qua, chính sách lãi suất thấp của Fed đã khuyến khích các doanh nghiệp tại các nền kinh tế có mức tăng trưởng nhanh, nhất là các nước mới nổi vay USD với lãi suất thấp hơn nhiều so với lãi suất vay bản tệ. Theo đánh giá của Ngân hàng Thanh toán quốc tế, đến tháng 9/2104, tín dụng bên ngoài nước Mỹ đạt 9.200 tỉ USD, tăng 50% so với năm 2009.
HTT - Nguồn: New Times, Reuters, WS Journal